Blog
3D Teknolojisi, Pompeii'de 2000 Yıllık Gladyatör Duvar Yazılarını ve Aşk Mesajlarını Ortaya Çıkardı
Arkeologlar uzun zamandır buranın şehrin en yoğun grafiti alanlarından birini içerdiğini biliyorlardı. Bu işaretler isimlerden ve hakaretlerden hayvan, gemi ve gladyatör çizimlerine kadar çeşitlilik gösterir.
www.arkeonews.com
Pompeii’nin duvarları iki yüzyıldan fazla bir süredir inceleniyor, fotoğraflanıyor ve kataloglanıyor. Ancak yeni araştırmalar, şehrin en özel seslerinden bazılarının -yaklaşık 2000 yıl önce kırılgan sıva üzerine hafifçe kazınmış olanların- şimdiye kadar görünmez kaldığını gösteriyor. Gelişmiş 3D görüntüleme ve bilgisayarlı fotoğrafçılık kullanan araştırmacılar, gladyatör dövüşlerini ve kişisel aşk ilanlarını tasvir eden daha önce görülmemiş grafitileri ortaya çıkararak, Roma dünyasındaki günlük duygulara dair nadir bir bakış açısı sunuyor.
Keşifler, bir zamanlar seyirciler, yoldan geçenler ve boş sohbetlerle dolu olan Pompeii tiyatro kompleksini birbirine bağlayan uzun ve dar bir koridorun içinde yapıldı. Koridor ilk olarak 1794'te kazılmış olmasına rağmen, üzerindeki yazıtların çoğu çıplak gözle okunamayacak kadar sığ veya aşınmış durumdaydı. Yansıma Dönüşüm Görüntüleme (RTI) tekniğinin fotogrametri ve epigrafik analizle birleştirilmesiyle bu durum değişti.
Sıradan Sesleri Koruyan Bir Koridor
Koridor yaklaşık 27 metre (yaklaşık 90 fit) uzunluğundadır ve Pompeii'nin büyük açık hava tiyatrosu ile kapalı tiyatrosu arasında uzanır. Arkeologlar uzun zamandır buranın şehrin en yoğun grafiti alanlarından birini içerdiğini biliyorlardı. Bu işaretler isimlerden ve hakaretlerden hayvan, gemi ve gladyatör çizimlerine kadar çeşitlilik gösterir.
Bu mekanı olağanüstü kılan sadece grafiti miktarı değil, aynı zamanda sosyal karakteridir. Kalıcı olması için kazınmış resmi yazıtlardan farklı olarak, bu işaretler gayri resmi, kendiliğinden ve kişiseldi. Sıradan insanlar -izleyiciler, yerliler, gezginler- tarafından kamusal bir alanda geçici düşünceleri kaydetmek için bırakılmışlardı.
Ancak yakın zamana kadar bilim insanları birçok yazıtın zamanla kaybolduğundan şüpheleniyordu. Yeni çalışma bunun aksini kanıtlıyor.
Gladyatör dövüşünü tasvir eden grafiti: Pompeii tiyatro koridorunun duvarında, dinamik dövüş pozlarında iki gladyatörün sığ bir şekilde kazınmış tasviri. Kaynak: Pompeii Arkeoloji Parkı.
3D Görüntüleme Görünmeyeni Nasıl Ortaya Çıkardı?
Sorbonne Üniversitesi ve Montreal'deki Québec Üniversitesi'nden akademisyenlerin öncülüğünde yürütülen araştırma ekibi, RTI tekniğini tüm koridor boyunca uyguladı. Bu teknik, bir yüzeyi onlarca kontrollü aydınlatma açısı altında fotoğraflayarak, yazılımın herhangi bir yönden gelen eğik ışığı simüle etmesine olanak tanır. En hafif kesikler bile görünür hale gelir.
Doğruluğu artırmak için ekip, RTI verilerini fotogrametri yoluyla oluşturulan yüksek çözünürlüklü bir 3D modele entegre etti. Her grafiti dijital olarak haritalandırıldı, işaretlendi ve duvardaki kesin konumunu gösteren mekansal verilerle ilişkilendirildi.
Sonuç olarak, araştırmacılar daha önce hiç tespit edilmemiş 79 yazıt da dahil olmak üzere yaklaşık 300 grafitiyi belgeledi.
Hafızadan Oyulmuş Gladyatörler
En dikkat çekici keşiflerden biri, tiyatro oturma alanına çıkan merdivenin yakınında konumlandırılmış, dövüş halindeki iki gladyatörün hafifçe kazınmış bir çizimidir. Her figür yalnızca yaklaşık 10 santimetre (dört inç) yüksekliğindedir, ancak sahne olağanüstü bir hareketlilik aktarmaktadır.
Bir gladyatör geriye doğru yaslanırken sağ bacağını öne doğru uzatmış, kılıcını kaldırmış, kalkanını öne doğru tutmuştur. Rakibi de aynı duruşu sergilemektedir. Kompozisyon, durağan sembolizmden ziyade hareket, denge ve gerilimi çağrıştırıyor.
Araştırmacılar, Pompeii'de gladyatör grafitilerinin yaygın olmasına rağmen, bu örneğin akıcı çizgileri ve kendinden emin uygulamasıyla öne çıktığını belirtiyor. Sanatçının gözlemden ziyade hafızasından yola çıkarak çizim yaptığı ve arenanın görkemini kişisel bir görsel anıya dönüştürdüğü anlaşılıyor.
Bu durum önemlidir çünkü akademisyenlerin Roma şehirlerindeki popüler imgeleri anlama biçimini değiştirir. Sıradan insanlar resmi sanatı pasif bir şekilde kopyalamak yerine, gördüklerini aktif olarak yeniden hayal ederek, yaşanmış deneyimleri kamusal alana yerleştirdiler.
Pompeii tiyatro koridorunun sıvasına kazınmış, "Erato amat…" kelimelerini içeren grafiti: Parçalı aşk yazısı. Kaynak: Pompeii Arkeoloji Parkı.
Zaman Tarafından Kesintiye Uğrayan Bir Aşk Mesajı
Yeni ortaya çıkarılan bir başka yazıt ise daha sakin, daha samimi bir bakış açısı sunuyor. Aşınma nedeniyle parçalanmış olan metin, basitçe "Erato amat…"—"Erato seviyor…" şeklinde okunuyor.
Mesajın geri kalanı eksik, ancak paleografik analiz, bir zamanlar duvar boyunca devam ettiğini gösteriyor. Erato adı, Roma bağlamlarında başka yerlerde de geçiyor ve genellikle köleleştirilmiş veya özgürleştirilmiş kadınlarla ilişkilendiriliyor.
Bu eksik cümle, aynı koridordan bilinen diğer aşk yazıtlarını yankılıyor; bunlar arasında Methe adlı bir kadının aşkını ilan ettiği ve Venüs'ten ilahi lütuf dilediği ünlü bir bildiri de bulunuyor. Bu metinler birlikte, duygusal ifadenin—sevgi, arzu, özlem—Pompeii'nin kamusal alanlarının siyasi sloganlar veya şakalar kadar önemli bir parçası olduğunu gösteriyor.
İnsan Yaşamının Kırılgan Arşivini Korumak
Projenin keşiften öte bir koruma amacı da var. Araştırmacılar, koridoru son derece ayrıntılı bir şekilde dijital olarak kaydederek, hava koşullarına maruz kalma ve sıvanın eskimesi nedeniyle aktif olarak bozulan yazıtların kalıcı bir arşivini oluşturdular.
Pompeii Arkeoloji Parkı'na göre, koridoru daha fazla hasardan korumak için üstten bir örtü yapılması planları da dahil olmak üzere koruma önlemleri zaten başlatıldı. Dijital dokümantasyon, fiziksel grafitiler solsa bile içeriklerinin gelecekteki çalışmalar için erişilebilir kalmasını sağlıyor.
Pompeii müdürünün de vurguladığı gibi , teknoloji arkeolojinin yerini almıyor; aksine onu genişletiyor, yıkımından çok sonra bile konuşmaya devam eden bir şehrin içinde yeni odalar açıyor.
Bu Keşifler Neden Önemli?
Bu bulgular, bir kataloğa yeni çizimler eklemekten çok daha fazlasını ifade ediyor. Roma dünyasında okuryazarlık, hafıza ve duygusal ifade anlayışımızı yeniden şekillendiriyorlar. Grafiti rastgele bir vandalizm değildi; varoluşun birer ifadesiydi.
Alçıya kazınmış bir gladyatör, sevgiyle yazılmış bir isim—bunlar büyük tarihsel anlatılar değil. Bunlar insani anlatılar. Ve 3D teknolojisi sayesinde, bir zamanlar kaybolduğu düşünülen sesler yeniden konuşuyor.
Autin, L., Le Guennec, M.-A. ve Letellier-Taillefer, É. (2026). “Bruits de couloir”: Antik grafitiye yeni bir ışık tutuyor. e-Dergi degli Scavi di Pompei, 2026(1). Parco Archeologico di Pompei.
Kapak Resmi Kaynağı: Pompeii'nin tiyatro bölgesinden geçen koridor. Pompeii Arkeoloji Parkı.
Oğuz Büyükyildirim tarafından21 Ocak 2026
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >