Blog
Almanya’da Bilinmeyen Bir Deniz Canavarı Fosili Tanımlandı
Fosilleşmiş örnek yaklaşık 3 metre uzunluğunda. Bu, bir timsahın boyuna yakın. Boynu, toplam uzunluğunun yarısından biraz daha azını oluşturuyor.
Zeynep Şoray - www.arkeofili.com
Almanya’da, 183 milyon yıl öncesine tarihlenen ve daha önce bilinmeyen bir Jura dönemi deniz sürüngeni türü tanımlandı.
Jura dönemine ait deniz canavarı Plesionectes longicollum’un sanatçı tarafından yapılmış bir canlandırması. C: Peter Nickolaus
Yaklaşık 183 milyon yıl önce tarih öncesi okyanuslarda yüzen bu deniz sürüngenine Plesionectes longicollum adı verildi. Bu isim ‘uzun boyunlu yakın yüzücü’ anlamına geliyor.
Plesionectes longicollum, plesiosauroid olarak bilinen bir gruba ait. Plesiosauroidler, dinozorların karasal ortamlara hâkim olduğu dönemde Dünya okyanuslarında yaşayan, uzun boyunlu ve etçil deniz sürüngenlerinden oluşan soyu tükenmiş bir gruptu. Bu örnek, Erken Jura döneminin Toarsiyen evresinde (yaklaşık 183 ila 174 milyon yıl önce) yaşamıştı.
Fosilleşmiş örnek yaklaşık 3 metre uzunluğunda. Bu, bir timsahın boyuna yakın. Boynu, toplam uzunluğunun yarısından biraz daha azını oluşturuyor.
Hayvanın neredeyse bütün haldeki iskeleti, fosilleşmiş yumuşak doku ve kemik kalıntıları içeriyordu. Bu durum, bilim insanlarının Plesionectes longicollum’un gerçekten yeni keşfedilmiş bir tür olduğunu belirlemesini sağladı; önceki çalışmalar bu sonuca varmaktan çekinmişti.
Sürüngenin kemikleri ilk olarak 1978 yılında Almanya’daki bir taş ocağında, olağanüstü derecede iyi korunmuş fosilleriyle bilinen Posidonia Shale formasyonunda çıkarıldı.
Omurgalı paleontoloğu olan çalışmanın başyazarı Sven Sachs, “Bu örnek onlarca yıldır koleksiyonlarda bulunuyordu, fakat önceki çalışmalar ayırt edici anatomisini tam olarak incelememişti” diyor.
Posidonia Shale oluşumundan bilinen en eski plesiosaur olan Plesionectes longicollum’un fosilleşmiş iskeleti. C: Staatliches Museum für Naturkunde Stuttgart
Sachs, “Ayrıntılı incelememiz, onu daha önce bilinen tüm plesiosaur türlerinden açıkça ayıran sıra dışı bir iskelet özellikleri kombinasyonunu ortaya koydu” diyor. Bu çalışma, Posidonia Shale katmanlarının, daha önce düşünülenden daha yüksek bir sürüngen çeşitliliği barındırdığını da gösterdi.
Açıklamaya göre yeni örnek, Almanya’nın güneybatısındaki Holzmaden kasabasından bilinen en eski plesiosaur fosili. Hayvan öldüğünde henüz yetişkin değildi; ancak anatomik özellikleri sayesinde araştırmacılar onu yeni bir cins ve tür olarak sınıflandırabildi.
Posidonia Shale’de Plesionectes’e ait neredeyse tam beş başka iskelet daha tanımlandı ve bunlar plesiosaur soyunun üç ana kolunun da örneklerini içeriyor.
Çalışmanın ortak yazarı paleobiyolog Daniel Madzia, “Bu keşif, Dünya tarihinin kritik bir döneminde deniz ekosistemlerinin evrimine dair bulmacaya yeni bir parça ekliyor” diyor.
Madzia, Plesionectes longicollum’un yaşadığı dönemin, “dünya genelinde deniz yaşamını etkileyen büyük bir okyanusal anoksik olay da dahil olmak üzere önemli çevresel değişimlerle” karakterize edildiğini belirtiyor.
Sudaki oksijenin azalmasına ve asitlenmenin artmasına yol açan bu olay, deniz biyolojik çeşitliliğinde ciddi bir kayba neden olmuş; karada ve denizde küresel ailelerin yaklaşık yüzde 5’inin yok olduğu bir kitlesel yok oluşa yol açmıştı.
Söz konusu fosil, Almanya’daki Stuttgart Eyalet Doğa Tarihi Müzesi’nde kalıcı olarak sergileniyor.
Live Science. 6 Ağustos 2025.
Makale: Sachs, S., & Madzia, D. (2025).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >