Blog
Artık 2.000 Yıllık Bir Antik Roma Kutu Oyununu Oynayabilirsiniz
Ludus Latrunculorum olarak bilinen oyunun, iki oyuncunun karşı karşıya gelip rakibin taşlarını tuzağa düşürmeye çalıştığı dama oyununa benzediği düşünülüyor.
www.arkeofili.com
Hadrianus Duvarı yakınlarındaki bir Roma sınır kalesinde keşfedilen antik bir kutu oyunu, 3B tarama ve baskı kullanılarak yeniden üretildi.
Antik Roma masa oyununun 3 boyutlu yazıcıyla üretilmiş kopyası. C: Newcastle University
Ludus Latrunculorum olarak bilinen oyunun, iki oyuncunun karşı karşıya gelip rakibin taşlarını tuzağa düşürmeye çalıştığı dama oyununa benzediği düşünülüyor.
Araştırmacılar oyun tahtasını ilk kez 2019 yılında, kuzey İngiltere’deki Vindolanda arkeolojik alanında ortaya çıkardı. MS 85’te kurulan bu askeri yerleşim, çok sayıda askerin yanı sıra kadınlar, çocuklar ve diğer sıradan siviller de dahil olmak üzere birkaç bin kişiye ev sahipliği yapıyordu.
Taş oyun tahtası, kalenin kendi içinde değil, üçüncü yüzyıla ait bir yolun kenarında bulundu. Bu da onun asker olmayan nüfus tarafından kullanıldığını düşündürüyor. Vindolanda terk edildikten sonraki yıllarda bu kalıntı, alanda kurulan bir çiftlik için döşeme taşı olarak yeniden kullanıldı ve arkeologlar tarafından keşfedildiğinde beş parçaya ayrılmış durumdaydı.
Araştırmacılar bu beş parçanın tümünü taradıktan sonra, polilaktik asit plastik (PLA) kullanarak eksiksiz oyun tahtasının bir replikasını 3B yazıcıyla üretebildi. Vindolanda’nın birkaç kilometre batısında yer alan Roma Ordusu Müzesi’nin ziyaretçileri, artık bu yeniden üretilen oyun tahtasını kullanarak bir Ludus Latrunculorum oyununun tadını çıkarabiliyor.
Tıpkı dama gibi, bu antik oyun da ızgaralı bir tahtada oynanıyor ve oyuncuların, rakibinin taşlarını ya ele geçirmesini ya da hareketsiz bırakmasını gerektiriyor. Şimdiye dek Vindolanda’da 16 oyun tahtası bulundu. Bunlar Romalıların strateji oyunlarına olan tutkusuna dair bilgiler sunuyor.
Nitekim Hadrianus nereye gittiyse, askerleri de en sevdikleri kutu oyunlarını yanlarında götürmüş gibi görünüyor. Örneğin Kudüs’te, Hadrianus Kapısı’nın hemen yanında, Romalı lejyonerler, eski Mısır’da ortaya çıkan ve modern dama oyununu doğurduğu düşünülen Alquerque oyununun tahtasını taşa kazımıştı.
Yakın zaman önce Türkiye’deki Hadrianopolis’te araştırmacılar, büyük olasılıkla ya Ludus Latrunculorum’u (aynı zamanda Ludus Latrunculi olarak da bilinir) ya da Doudecim Scripta adlı, tavlaya benzeyen bir oyunu oynamak için kullanılan oyun taşları keşfetti.
Araştırmacılar, strateji düşünme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olduğu için bu oyunların özellikle askerler arasında popüler olduğunu düşünüyor.
Yine de kutu oyunları hiçbir şekilde yalnızca orduya özgü değildi. Vindolanda’daki kanıtlar, her kesimden insanın bu oyunları sırf eğlence için oynamaktan keyif aldığını düşündürüyor.
IFL Science. 9 Temmuz 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >