Blog
Bu 3.000 Yıllık Peynir, Öbür Dünya İçin Yiyecek Olarak Sunulmuş
Çin’deki Tunç Çağı mumyalarının boyunlarında ve başlarının çevresinde, belki bir ritüel ya da öbür dünya için erzak olarak gömülmüş peynir parçaları bulundu.
www.arkeofili.com
Bugüne kadar bulunan en eski peynir, 3.000 yıldan fazla bir süre önce öbür dünya için yiyecek olarak sunulmuş olabilir.
Xiaohe mumyaları ilk olarak yaklaşık yirmi yıl önce keşfedildi. C: Wenying Li
Çin’deki Tunç Çağı mumyalarının boyunlarında ve başlarının çevresinde, belki bir ritüel ya da öbür dünya için erzak olarak gömülmüş peynir parçaları bulundu.
Yaklaşık yirmi yıl önce arkeologlar, kuzeybatı Çin’deki Tarim Havzası’nda yer alan Xiaohe mezarlığındaki eski mumyaların başlarına ve boyunlarına dağılmış tuhaf beyaz bir madde keşfetti. 3.300 ile 3.600 yaşları arasındaki bu Tunç Çağı bedenleri; son derece kuru ve tuzlu bir toprağa gömülmüş ve toprak da onları doğal olarak mumyalamıştı.
Bilim insanları en başından beri beyaz maddenin bir tür fermente süt ürünü olabileceğine inanıyordu fakat tam olarak ne tür olduğunu çözemiyorlardı. Yine de maddenin eski mezarlarda (tekne biçimli tabutlarda) bulunması ve bulunduğu yere bilinçli olarak yerleştirilmiş gibi görünmesi nedeniyle arkeologlar, büyük olasılıkla bir mezar eşyası olduğunda hemfikirdi.
Kesin olarak bilmek zor olsa da eski Xiaohe halkının, ölülerine ölüm sonrası yolculukları için değerli ve yaşamı sürdüren bir kaynak armağan ediyor olmaları olası.
Çin’deki arkeologlar 2014’te bu maddeyi ilk kez kefir peynirine benzer biçimde bir tür yumuşak peynir olarak tanımladı. Ancak bunun doğrulanması neredeyse 10 yıl daha sürdü. 2024’te bilim insanları, uzun süredir mayalanan bu gizemi nihayet çözdüklerini bildirdi: Beyaz madde gerçekten de kefir peyniriydi ve onu üreten bakterileri bile saptamışlardı.
Ekip; mezarlıkta üç farklı mezardan elde edilen örneklerden DNA çıkararak, örneklerde hem ineklere hem de keçilere ait antik DNA’yı saptadı. Orta Doğu ve Yunan uygulamaları gibi başka peynir yapım geleneklerinde peynir farklı süt türlerinin karıştırılmasıyla yapılırken, Xiaohe halkı farklı türlerdeki hayvan sütlerini ayrı partilerde kullanmış.
2023 yılında araştırmacılar, mezar peynirini üreten bakteriyi nihayet tespit ettiler ve bu bakterinin kefir peyniri yapımında kullanılan bakteriyle aynı olduğu ortaya çıktı. C: Wenying Li
DNA analizi ayrıca peynirin Lactobacillus kefiranofaciens ve Pichia kudriavzevii gibi bakteri ve mantar türlerini içerdiğini de ortaya koydu. Her iki mikroorganizma da bugün kefir tanelerinde sıkça kullanılıyor. Bu taneler, sütü kefir peynirine fermente etmek için kullanılabilen probiyotik bakteri ve mayanın simbiyotik kültürleri. Aslında ekşi maya mayalayıcıları gibi davranıyorlar.
Bugün Lactobacillus bakterilerinin biri Rusya, diğeri Tibet kökenli olmak üzere iki büyük grubu var. Birincisi yoğurt ve peyniri fermente etmek için ABD, Japonya ve Avrupa’da en sık kullanılanı.
Ancak ekibin eski kefir üzerinde yaptığı analizler, bu bakterilerin nasıl evrildiğinin izini sürmelerine olanak verdi. Antik Lactobacillus kefiranofaciens bakterisinin Tibet grubuyla daha yakın akraba olduğunu buldular. Bu da kefirin yalnızca bugün Rusya’nın bulunduğu Kuzey Kafkasya dağlarında ortaya çıktığına dair inancı zayıflatıyor.
Xiaohe halkının peynir yapım kültürü, Tunç Çağı’ndan bu yana Çin’in kuzeybatısındaki Sincan bölgesinde sürdürülmüş gibi görünüyor.
Bilim insanları ayrıca Lactobacillus kefiranofaciens’in zaman içinde genetik alışveriş yoluyla genetik kararlılığını ve fermente etme yeteneklerini nasıl geliştirdiğini de ortaya koydu. Bugünkü bakteriler antik Lactobacillus’a kıyasla insan bağırsaklarında bağışıklık tepkilerine yol açma olasılığı daha düşük fakat durum her zaman böyle değildi.
Yüzyıllar boyunca Lactobacillus’un bu genetik alışveriş süreciyle insan konakçularına daha çok uyum sağladığı görülüyor.
IFL Science. 12 Haziran 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >