Blog
Çin’de Bulunan Homo erectus Kafatasları 1,8 Milyon Yıllık Çıktı
Çin’de bulunan Homo erectus kafatasları için elde edilen yeni bir tarihlendirme, eski insan akrabalarının Doğu Asya’ya nasıl ve ne zaman ulaştığına dair yeni bilgiler sunuyor.
Erman Ertuğrul - www.arkeofili.com
Çin’de ortaya çıkarılan üç Homo erectus kafatası neredeyse 1,8 milyon yıllık çıktı! Yani düşünülenden yaklaşık 600.000 yıl daha eski.
Yunxian Homo erectus fosil kafataslarından biri. C: Wikimedia Commons
Çin’de bulunan Homo erectus kafatasları için elde edilen yeni bir tarihlendirme, eski insan akrabalarının Doğu Asya’ya nasıl ve ne zaman ulaştığına dair yeni bilgiler sunuyor.
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre bu bulgu, Hubei eyaletindeki Yunxian kafataslarını, Doğu Asya’da erken insan akrabalarımız olan homininlere ait en eski kanıt haline getirdi.
Çalışmanın ortak yazarı, antropoloji profesörü Christopher Bae, analiz sonuçlarını ilk gördüğünde “tam anlamıyla şaşkına döndüğünü” söylüyor. Bu tarih, uzmanları Homo erectus’un ilk ortaya çıkış tarihini yeniden düşünmeye zorlayabilir; çünkü bu türün Afrika’da yaklaşık 2 milyon yıl önce ortaya çıktığı kabul ediliyordu.
Bae, “Bu şu anlama geliyor: Homo erectus’un kökenini yaklaşık 2,6 milyon yıl öncesine çekmeyi değerlendirmemiz gerekiyor” diyor.
Homo erectus uzun zamandır Afrika’dan çıkan ilk insan akrabası olarak kabul ediliyor. Gürcistan’daki Dmanisi sahasında bulunan ve 1,78 ila 1,85 milyon yıl öncesine tarihlenen fosiller, Asya’daki en eski insan kanıtları olarak görülüyor. Ancak Çin’de iki farklı alanda bulunan ve 2,1 milyon ile 2,43 milyon yıl öncesine tarihlenen taş aletler, bu tabloyu karmaşık hale getirdi. Çünkü bunlar, uzmanların Homo erectus’un ortaya çıkışına dair öngördüğü tarihten daha eski.
1989 ile 2022 yılları arasında bulunan üç Yunxian kafatasının kesin tarihi uzun süredir tartışılıyordu. Daha önce, yakınlarında bulunan hayvan dişlerinin yaşına dayanarak yaklaşık 1 milyon yıllık oldukları düşünülüyordu. Ancak bir çalışma elektron spin rezonansı ve uranyum serisi tarihlendirme kullanarak bunları yaklaşık 1,1 milyon yıl öncesine tarihlemişti. Bu nedenle, sahada yeni bir tarihlendirme tekniğini deneme fırsatı doğduğunda, Bae ve meslektaşları bunun tartışmayı yeniden ele almak için iyi bir fırsat olduğunu düşündü.
Yunxian Homo erectus fosil kafataslarından biri. C: Wikimedia Commons
Ekip, kafataslarının bulunduğu tortu katmanlarındaki kuvarsın yaşını belirlemek için kozmik çekirdek gömülme tarihlendirmesi (cosmogenic nuclide burial dating) adı verilen bir teknik kullandı. Bu yöntem, kuvarsın kozmik ışınlara maruz kalmasından bu yana ne kadar zaman geçtiğini belirlemek için iki kimyasal varyantın (Alüminyum-26 ve Berilyum-10) yarı ömürlerini ölçüyor.
Bae’nin söylediğine göre bu tarihlendirme yöntemi, hominin fosillerinin yaklaşık 1,77 milyon yıllık olduğunu ortaya koydu. Bu da daha önce saha için önerilen en eski yaştan yaklaşık 600.000 yıl daha eski.
Ancak bu tarih, Çin’in başka yerlerinde bulunan taş aletlerden daha genç olduğu için, en erken fosil kanıtları ile en erken alet kanıtları arasında hâlâ yaklaşık 600.000 yıllık büyük bir zaman boşluğu bulunuyor.
Yine de Bae’ye göre bu tarih, Gürcistan’daki Dmanisi fosilleriyle zaman bakımından yakın olduğu için, Homo erectus’un Asya’ya görece hızlı bir şekilde yayıldığını düşündürüyor. Buna karşın, Yunxian kafataslarının boyutu ve şekli, bu homininlerin Dmanisi’dekilere kıyasla daha büyük beyinlere sahip olduğunu gösteriyor; üstelik yaşları birbirine oldukça yakın olmasına rağmen.
Illinois’teki Midwestern Üniversitesi’nde anatomi profesörü olan ve yeni çalışmada yer almayan Karen Baab, “Bu, Afrika dışındaki erken homininlerde önemli bir çeşitliliğe işaret ediyor” diyor.
Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nde paleoantropolog olan ve yeni çalışmada yer almayan Chris Stringer ise, Yunxian kafataslarının neredeyse 1,8 milyon yıllık olmasının “gerçekten dikkat çekici olacağını”, fakat “Yunxian’ı bu kadar eski bir tarihe yerleştirmenin onu fosil kayıtlarının geri kalanıyla tamamen uyumsuz hale getireceğini” söylüyor.
Stringer ve meslektaşlarının önceki çalışmalarına göre Yunxian fosilleri, Denisovalılara giden bir gruba ait olabilir; onların modeline göre bu grup yaklaşık 1,2 milyon yıl önce ortaya çıkmıştı.
Stringer’a göre Yunxian fosilleri için önerilen yeni tarih doğruysa, bu durum uzmanların kendi türümüz Homo sapiens’in atasının kökenini de yeniden değerlendirmesini gerektirebilir. “Sahanın tarihlendirilmesi üzerine daha fazla çalışma yapılmasının kesinlikle gerekli olduğunu düşünüyorum!”
Live Science. 18 Şubat 2026.
Makale: Hua Tu et al. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >