Blog

Mar15

Değerli Bir Şaman Davulu, 300 Yıl Sonra Evine Dönüyor

 |  Kategori: Arkeoloji ve Sanat Haberleri  |  Yorum: 0 yorum

etiketler  DanimarkaDavulNoaidiŞamanSami HalkıSamiler

Değerli Bir Şaman Davulu, 300 Yıl Sonra Evine Dönüyor

Kuzey Avrupa’nın yerli bir halkı olan Sámi halkı, kuzey Norveç, Finlandiya, İsveç ve Rusya’nın Kola yarımadasını kapsayan bir bölge olan Sami’de yaşar.

www.arkeofili.com

Danimarkalılar tarafından 1691’de el konulan bir şaman davulu, uzun bir mücadeleden sonra Sami halkına geri veriliyor.


Danimarkalı yetkililer tarafından Norveç’in en kuzeyindeki Karasjok Müzesi’ne iade edilen kutsal Sami şaman davulu. C: Helge Mikalsen/VG

7 Aralık 1691’de, bir noaidi veya şamanın transa girmesine ve ruhlar arasında yürümesine yardımcı olmak için yaratılan değerli bir runik davula yetkililer tarafından el konuldu. Sahibi, Anders Poulsson (ya da Sámi formundaki adıyla Poala-Ánde) ertesi yıl büyücülükten yargılandı.

Resmi kayıtlara göre Poulsson, mahkemeye, ona runik davulun nasıl kullanılacağını annesinin öğrettiğini söyledi. “Çünkü sıkıntıda olan insanlara yardım etmek istedi ve sanatıyla iyilik yapmak istedi ve annesi ona böyle bir sanatı öğreteceğini söyledi.”

Mahkeme daha karara varamadan, “aklını yitirmiş” bir adam tarafından baltayla öldürüldü.

Poulsson’un davulu Danimarka kraliyet koleksiyonuna girdi ve daha sonra Danimarka Ulusal Müzesi’nin malı oldu. Şimdi ise Kuzey Norveç’teki Karasjok’taki Sámi Müzesi müdürü Jelena Porsanger’in “40 yıllık bir mücadele” dediği şeyin ardından davul resmen Sami halkına geri verildi.

Kuzey Avrupa’nın yerli bir halkı olan Sámi halkı, kuzey Norveç, Finlandiya, İsveç ve Rusya’nın Kola yarımadasını kapsayan bir bölge olan Sapmi’de yaşar. Porsanger, “Bu, bizim için tarihimizin, değerlerimizin ve kültürümüzün bir sembolü olan ve aynı zamanda kolonizasyon ve eşitsiz güç ilişkilerinin sembolü olan değerli bir nesne.” diyor.

Davul, 1979’dan beri müzeye ödünç verilmişti, ancak daha önceki resmi olarak mülkiyeti yeniden kazanma girişimleri reddedilmişti. Geçen yıl, Norveç’in Sámi başkanı, “Danimarka halkının vicdanı” olarak hareket edeceğini umarak konuyla ilgili Danimarka Kraliçesi Margrethe’ye başvurdu.

1880 civarında Norveç’in kuzeyinde evlerinin dışında bir Sami yerli aile grubu. C: Pump Park Vintage

Porsanger, “Bizim için bu nesneler koleksiyonlarla ilgili veya tarihsel bir dönemi temsil etmiyor. Onlar maddi nesneler değil. Onları insan, insan olarak düşünüyoruz.” diyor.

Bu, yurt dışından geri gönderilen ilk Sami davulu oldu ve Karasjok’taki koleksiyondaki tek davul. Şu anda koruma altında olan davul, 12 Nisan’da yeni bir serginin merkezi parçası olarak sergilenecek.

Ağustos ayında Venedik Bienali’nde gösterilecek runik davullar hakkında bir film çeken Sámi film yapımcısı Silja Somby’ye göre, nesnenin resmi olarak teslim edilmesi büyük önem taşıyan bir olay. “Onlar, bizim için İncil gibi. Her birinin kendi özel anlamları ve sembolizmleri vardır”.

30’dan fazla nesneden oluşan en büyük tek koleksiyonluk sergi, Stockholm’deki Nordiska Museet’te düzenleniyor; Berlin, Leipzig, Hamburg ve Roma’da olduğu kadar British Museum ve Cambridge Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi’nde (MAA) de örnekleri var.

Sámi nüfusu yaklaşık 60.000 ila 70.000 arasında ve bunların yaklaşık 25.000’i hayatta kalan (ve ilgili) dokuz Sami dilinden herhangi birini konuşuyor.

Runik davullar bir zamanlar Sami halkının doğaya dayalı dini yaşamlarının merkezi bir yönüydü. Bir noaidi, bir ren geyiği derisi ve huş ağacından yapılmış runik davuluna ren geyiği boynuzundan yapılmış tokmakla vurduğunda, yüzeyinde bir pirinç yüzük hareket ederdi. Yüzüğün tamburdaki (kızılağaç reçinesinden yapılmış kırmızı bir boyayla boyanmış) sembollere göre nasıl hareket ettiğine bağlı olarak, noaidi gelecekteki olayları tahmin ederdi. Davul çalma ayrıca noaidi’nin transa girmesine ve örneğin ölülerin ruhları arasında farklı gerçekliklerde seyahat etmesine yardımcı olurdu.

İsveç’in kuzeyinde ren geyiği güden Sami bir kadın. C: Getty

Poulsson’un davuluna el konulduğunda, Sámi halkı saldırgan bir şekilde Hıristiyanlaştırılıyordu ve o, bu kötü ve tanrısız sanatı uyguladığı, runik davul dedikleri bir enstrümana sahip olduğu ve kullandığı gerekçesiyle Şubat 1692’de büyücülükten yargılandı. Norveç, Danimarka-Norveç birliği zamanında etkin bir şekilde Kopenhag’dan yönetildiği için, davulun gönderildiği yer Kopenhag’dı.

Poulsson mahkemede davulun kullanımını gösterdi. Davulun sembolojisini de açıkladı, ancak son araştırmalara göre, davulun hikayesinin geniş Hıristiyan terimleriyle çerçevelenmesi, mahkemeye duymak istediklerini söyleme girişimi olabilir.

Örneğin Poulsson, davulda tasvir edilen bir insan figürünü Diermis olarak adlandırarak şunları söyledi: “Tanrı’ya dua edildiğinde, Diermis, sel ve çok yağmur olduğunda hava durumunu geri çağıracağı için yardımcı olur ve bu Diermis’in Tanrı ona vermedikçe hiçbir gücü yoktur.”

Gvodde olarak bahsettiği bir ren geyiği figürü hakkında şunları söyledi: “Tanrı’ya dua edildiğinde, [Gvodde] vahşi ren geyiği avında iyi şanslar verir. Eğer runik davulu çalınırsa ve yüzük bu ren geyiği için dans etmezse, iyi avlanmak isteyen kişi ne kadar uğraşırsa uğraşsın ren geyiği avlayamaz.”


The Guardian. 13 Mart 2022.

Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >

Yazıya Yorum Ekleyin

* Takma ad kullanabilirsiniz

* Yorumunuzda görülmeyecektir

 Evet   Hayır* Her defasında yeniden girmemeniz için