Blog
Dünyanın Bilinen Üç Antik Nehir Limanından Biri Trabzon'da Tespit Edildi
Arkeologlar, yapıyı Kuzgundere Deresi'ne bağlı bir "nehir limanı" (akarsu limanı) olarak tanımladılar; bu özellik antik dünyada son derece nadirdir.
www.arkeonews.com
Türkiye'nin Karadeniz kıyısındaki tarihi Trabzon kentinde çalışan arkeologlar, olağanüstü bir arkeolojik buluntuya imza attılar: Kuzgundere Deresi'ne bağlı antik bir nehir limanı; bu yapı, günümüzde dünyada bilinen üçüncü nehir limanı olarak kabul ediliyor. Modern kentin yaklaşık sekiz metre altında gömülü olan yapı, antik dünyada son derece nadir görülen bir iç liman sistemi türünü temsil ediyor ve bu da keşfi küresel arkeolojik öneme sahip kılıyor.
Kuzgundere Deresi'ne Bağlı Nadir Bir Nehir Limanı
Arkeologlar, yapıyı Kuzgundere Deresi'ne bağlı bir "nehir limanı" (akarsu limanı) olarak tanımladılar; bu özellik antik dünyada son derece nadirdir. Uzmanlar, dünyada sadece iki böyle nehir limanının bilindiğini ve bu nedenle Trabzon'daki keşfin olağanüstü arkeolojik değere sahip olduğunu belirtiyor. Geleneksel deniz limanlarının aksine, nehir limanları, malların iç yollar ve deniz ticaret hatları arasında transfer edilmesine olanak tanıyarak antik Trabzon'da gelişmiş bir lojistik sisteminin varlığını ortaya koymaktadır.
Arkeolog Vedat Keleş ve koruma uzmanı Yaşar Selçuk Şener'in öncülüğünde yapılan ileri araştırmalar, Kuzgundere Deresi'ne bağlı olan yapının, dünyada bilinen üç nehir limanından biri olduğunu ortaya koymuştur.
Mimari analizlere göre, rıhtım MÖ 1. yüzyıl ile MS 1. yüzyıl arasına, yani Roma dönemine tarihlenmektedir. Bununla birlikte, arkeolojik katmanlar ve yapısal değişiklikler, limanın yüzyıllarca kullanımda kaldığını göstermektedir.
İki bin yıl boyunca dört medeniyet tarafından kullanıldı
Arkeolojik kanıtlar, nehir limanının çeşitli değişikliklerle birlikte Roma döneminden Bizans, Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerine kadar kullanımda kaldığını göstermektedir.
Her dönem kendine özgü mimari ve malzeme izleri bıraktı. Roma dönemine ait taş işçiliği rıhtım duvarının çekirdeğini oluştururken, Bizans seramikleri ve onarımları daha sonraki dönemlere ait kullanımları gösteriyor. Osmanlı döneminde yapı, depolama ve ticaret için uyarlanmış gibi görünüyor ve hatta erken Cumhuriyet döneminde bile, alanın bazı kısımları yeniden kullanılmış veya üzerine yapılar inşa edilmiş ve sonunda modern kentsel gelişim altında kaybolmuştur.
Bu uzun süreklilik, bölgenin kısa ömürlü bir liman değil, değişen imparatorluklar tarafından şekillendirilen ve yeniden şekillendirilen hayati bir ticari varlık olduğunu göstermektedir.
Arkeologlar, yapıyı Kuzgundere Deresi'ne bağlı bir "nehir limanı" (akarsu limanı) olarak tanımladılar; bu özellik antik dünyada son derece nadirdir. Kaynak: İHA
Devasa Rıhtım Duvarı Ortaya Çıkarıldı
Ön kazılar, duvarın başlangıçta beklenenden çok daha derinlere uzandığını ortaya koyduktan sonra, 2024 yılında kazılar yoğunlaştırıldı. Arkeologlar, yaklaşık 135 metre uzunluğunda ve 2 metre kalınlığında, yerin 6 ila 8 metre altında gömülü bir rıhtım duvarı ortaya çıkardılar.
Duvarda, biri kemerli diğeri daha eski olduğu düşünülen iki büyük kapının izleri bulunuyor. Araştırmacılar, bu kapıların liman ile bitişik depolama veya pazar alanları arasında malların taşınması için kullanıldığını öne sürüyor. Daha alt seviyelerde keşfedilen ek dik duvarların ise depo veya ticari dükkan kalıntıları olduğu düşünülüyor ve bu da limanın hareketli bir ticaret bölgesi olarak işlev gördüğü teorisini güçlendiriyor.
Bulunan eserler uluslararası ticaret bağlantılarını kanıtlıyor.
Kazı sırasında ortaya çıkarılan çok sayıda arkeolojik buluntu, Trabzon'un uluslararası ticaretteki önemini daha da vurguluyor. En önemli keşiflerden biri, rıhtımın ön kısmına yakın bir yerde bulunan Kırım yapımı bir yağ lambasıdır. Uzmanlar, bu eserin Karadeniz ticaretinde önemli bir ortak olan Kırım ile Trabzon arasındaki ticari ilişkilerin somut bir kanıtı olduğuna inanıyor.
Ayrıca, Bizans dönemine ait çömlek parçaları, seramik kaplar ve günlük ticaret eşyaları da gün yüzüne çıkarıldı. Bu eserler, Trabzon'un ticari tarihinin, birçok yazılı kaynağın öne sürdüğünden çok daha eski, milattan öncesine dayandığını topluca kanıtlıyor.
Kaynak: İHA
Modern Tekniklerle Özenli Restorasyon
Rıhtım duvarı yüzyıllar boyunca, özellikle modern zamanlarda yapılan uygunsuz çimento bazlı onarımlar nedeniyle önemli ölçüde hasar görmüştü. Restorasyon ekipleri şimdi bu malzemeleri kaldırıyor ve iç boşlukları stabilize etmek için kireç bazlı harç ve hidrolik kireç enjeksiyonu da dahil olmak üzere tarihsel olarak uyumlu teknikler uyguluyor.
Yapısal güçlendirme tamamlandıktan sonra, duvar derz onarımlarından geçirilir ve su sızmasını ve gelecekteki bozulmayı önlemek için koruyucu bir kaplama sistemiyle kapatılır. Uzmanlar, bu önlemlerin yapının orijinal dokusuna zarar vermeden gelecek nesiller için korunması açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Trabzon'un Tarih Boyunca Stratejik Rolü
Antik çağda Trapez olarak kurulan Trabzon, uzun yıllar Anadolu, Kafkaslar, İran ve Karadeniz arasında bir geçit görevi görmüştür. Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir askeri ve ticari karakoldu. Daha sonra Osmanlılar döneminde, şehir iç Anadolu'yu uluslararası pazarlara bağlayan önemli bir bölgesel liman olarak kaldı.
İç nehir limanının keşfi, Trabzon ekonomisinin sadece açık deniz ticaretine değil, aynı zamanda malların kara ve deniz yolları arasında verimli bir şekilde akmasını sağlayan karmaşık iç liman sistemlerine de dayandığını doğrulamaktadır.
2024 yılında başlatılan arkeolojik kazılar ve restorasyon çalışmaları, yaklaşık 135 metre uzunluğunda ve 2 metre kalınlığında, yerin 6 ila 8 metre altına uzanan bir rıhtım duvarını ortaya çıkardı. (Kaynak: İHA)
Karadeniz Ticaret Tarihini Yeniden Tanımlayan Bir Keşif
Arkeologlar, Pazarkapı nehir limanının antik lojistik ve şehir planlamasına dair küresel anlayışa önemli katkı sağlayacağına inanıyor. Kazılar devam ederken, araştırmacılar limanın farklı dönemlerde nasıl işlediğine dair daha fazla ayrıntı ortaya çıkarmayı umuyor.
Bu buluntu, Karadeniz bölgesinde son yıllarda yapılan en önemli arkeolojik keşiflerden biri olarak öne çıkıyor ve modern Trabzon'un altında dört medeniyetin ve iki bin yıllık kesintisiz ticaretin şekillendirdiği gizli bir denizcilik mirasının yattığını kanıtlıyor.
Kapak Resmi Kaynağı: İHA
Oğuz Büyükyildirim tarafından11 Şubat 2026
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >