Blog
Goriller Kaçak Avcılığa Rağmen İnsanlara Güvenebiliyor
Yeni çalışma, bu yöntemin geçmişte kaçak avcılık gibi insan zulmüne maruz kalmış bölgelerdeki gorillerde bile etkili olduğunu gösteriyor.
Zeynep Şoray - www.arkeofili.com
Bilim insanları, vahşi gorilleri zararsız insanlara alıştırmanın uzun vadeli insan korkusunu azalttığını ortaya koydu.
C: Pexels
Yeni çalışma, bu yöntemin geçmişte kaçak avcılık gibi insan zulmüne maruz kalmış bölgelerdeki gorillerde bile etkili olduğunu gösteriyor.
Yeni bir çalışma; yabani gorilleri tehditkar olmayan insanlara dikkatli biçimde alıştırmanın, kaçak avcılık gibi insan kaynaklı rahatsızlıkların tarihinin bulunduğu bölgelerde hayvanların insanlara yönelik uzun vadeli kaçınma davranışlarının üstesinden gelmelerine yardımcı olabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar; Kamerun’un Campo Ma’an Ulusal Parkı’na bağlı Dipikar Adası’nda yaşayan 12 batı ova gorilinden oluşan bir grubu takip etti. Ülkenin güneyindeki bu uzak alan, kaçak avcılık ve diğer yasadışı etkinliklerin yaşandığı bir tarihe sahip. Sekiz yıl boyunca grubu yakından gözlemleyen araştırmacılar; hayvanların insan varlığına verdikleri tepkilerin yavaş yavaş saldırganlık ve kaçınmadan, merak ve kayıtsızlığa dönüştüğünü buldu.
Araştırmacılar bu bulguların, zararlı insan etkinliği tarihine sahip bölgelerde koruma ve ekoturizm çabalarını yönetmeye ve genişletmeye yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Çalışmanın baş yazarı, Biyoloji Bölümü’nde profesör olan Robert Weladji’nin danışmanlığında doktora çalışmalarını sürdüren France Anougue, “Alıştırma; Uganda, Ruanda ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi ülkelerde başarılı oldu, genellikle süreç çok daha hızlı gerçekleşiyor” diyor.
Anougue, önceki çalışmalarda gorilleri insanlara alıştırma çabalarının 28 ile 53 ay arasında sürdüğünü belirtiyor. Onların çalışması ise neredeyse her gün temas gerektiren 91 aylık bir temas gerektirdi.
Kamerun’da bir goril ile birlikte France Anougue. C: Concordia Üniversitesi
Yavaş ama verimli bir süreç
Proje, 2011 ile 2014 arasında dört yıllık dolaylı izleme ile başladı. Araştırmacılar gorilleri yuvadan yuvaya takip etti, hareketlerini GPS kullanarak haritalandırdı ve grubun yaşam alanını saptadı.
Araştırmacılar 2015’te hayvanlarla doğrudan temasa geçti. Varlıklarını tehditkar olmayan biçimlerde duyurmak için ses ipuçları ve seslenmeler kullandılar. Araştırmacılar tarafından izlenen grup 12 gorilden oluşuyordu: bir gümüşsırtlı yetişkin erkek, birkaç yetişkin dişi ile bunlara ek olarak küçükler ve bebek goriller.
Ekip her karşılaşmada gorillerin insan gözlemcilere verdiği ilk tepkileri kaydetti. Tepkiler korku, saldırganlık, kaçınma, merak ya da kayıtsızlık olarak kategorize edildi. Araştırmacılar ayrıca hayvanların gözlemcilerle temas halinde ne kadar kaldığını ve görüş alanı içinde ne kadar süre kaldıklarını da ölçtü.
Çalışma süresince ekip, gorillerle yaklaşık 582.000 dakikalık temas biriktirdi. Yıllar geçtikçe hayvanlar araştırmacıların yakınında daha fazla zaman geçirdi ve gözlemlenmeleri kolaylaştı. Korku ve saldırgan tepkiler istikrarlı biçimde azalırken merak ve kayıtsızlık giderek daha yaygın hale geldi.
Bu davranışsal tepki kaçak avcıların varlığıyla bağıntılıydı. Düzenli kaçak avcılık karşıtı devriyeler, silah sesleri, boş kovanlar ve kamp ateşi kalıntıları gibi kaçak avcılık etkinliğine dair kanıtlar topluyor ve bu verileri araştırmacılarla paylaşıyordu.
Veriler, yerel topluluklar arasında yapılan resmi farkındalık çalışmaları yaygınlaştıkça zararlı insan etkinliğinin azaldığını gösterdi. Yerelleri goril nüfusunu ve diğer koruma çabalarını korumanın yararlarına inandırmaya yönelik bu çabalar, artan alıştırmayla aynı döneme denk geldi.
Anougue, “Goriller; kaçak avcılar gibi tehditkar insanlar ile araştırmacılar ve turistler gibi tehditkar olmayan insanlar arasında ayrım yapma kapasitesine sahip. Bu hoşgörüyü daha genç gorillerde de gözlemledik. Bu da davranışın grubun diğer üyelerinden öğrenildiğine işaret ediyor. Güvenlerini kazanmak kolay olmadı” diyor.
Korumanın birden çok yararı var
Bölgedeki kaçak avcılık düzeyleri artık düşük olsa ve hayvanların gündelik yaşamlarını etkilemiyor görünse de gorillerin davranışı, geçmişteki kaçak avcılığın ve diğer yasadışı etkinliklerin onları yıllar sonra bile daha temkinli hale getirdiğine işaret ediyor. Bu davranışın üstesinden gelmek zaman alabilir fakat sonuçlar birden çok açıdan olumlu.
Anougue, “Bu araştırma; gorilleri korumanın biyoçeşitliliği desteklediğini ve yerel toplulukların da artan ekoturizmin ekonomik yansımalarından yararlandığını gösteriyor. Bu çalışmalar; goriller önemli tohum yayıcıları oldukları ve sağlıklı ormanları sürdürmeye yardımcı oldukları için orman yenilenmesi yoluyla iklim değişikliğinin etkilerini azaltmaya da yardımcı olabilir” diyor.
Anougue, bu yararların sürmesi için alıştırma çabalarının sürdürülmesi gerektiği konusunda uyarıyor: “Saha ekiplerinin, turistlerin ve kaçak avcılık karşıtı devriyelerin gündelik varlığı olmadan, bu nüfuslar çok hızlı biçimde zarara maruz kalacaktır.”
Concordia University. 10 Haziran 2026.
Makale: Anougue, F., R. B. Weladji, C. Fondja, Z. D. NZooh, M. Sombambo, and S. Masi. 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >