Blog
İnsanlar Stonehenge’ten 500 Yıl Önce Bir ‘Prototip’ İnşa Etmiş
Yeni gün yüzüne çıkarılan alan, Salisbury Ovası’nda Stonehenge’den yalnızca 5 kilometre uzaklıktaki Wiltshire’daki Bulford’da yapılan inşaat çalışmaları sırasında keşfedildi.
www.arkeofili.com
Arkeologlar, güneş gündönümüne hizalanmış ve kitlesel törenlere ev sahipliği yapmış 5.000 yıllık bir Stonehenge ‘prototipini’ ortaya çıkardı.
Arkeologların yeni bulunan alanın 5.000 yıl önce nasıl göründüğünü düşündüklerini gösteren bir çizim. C: Marijane Porter / Wessex Archaeology
Yeni gün yüzüne çıkarılan alan, Salisbury Ovası’nda Stonehenge’den yalnızca 5 kilometre uzaklıktaki Wiltshire’daki Bulford’da yapılan inşaat çalışmaları sırasında keşfedildi.
En önemli buluntu, yaklaşık 120 metre arayla yer alan iki derin çukur. Bu çukurlar şimdi bir konut sitesinin tam ortasında bulunuyor. Çukurlardan biri Google Earth’te de görülebilen küçük bir tarlada yer alıyor, diğeri ise kazıları yürüten Wessex Arkeoloji’den arkeolog Phil Harding’in bir basın toplantısında muhabirlere anlattığına göre artık “muhtemelen birinin oturma odasının altında” duruyor.
Ancak bu derin ve dar çukurlar, başlangıçta yaz gündönümünde doğan Güneş’i ve kış gündönümünde batan Güneş’i doğrudan işaret eden bir çizgi oluşturacak şekilde konumlandırılmış iki adet 4 metrelik ahşap direği barındırıyordu.
Bu aslında Stonehenge’in yaptığının sadeleştirilmiş bir versiyonuydu, ama radyokarbon tarihlemesi yeni alanın yaklaşık MÖ 2.950 civarında kullanımda olduğuna işaret ediyor. Stonehenge’in çok aşamalı inşaatı bu dönemde yeni başlamış olsa da taşların güneş hizalaması, alanda bu tarihten 500 yıl sonrasına kadar mevcut değildi.
Bu durumda arkeologlar Bulford’daki alanın Stonehenge’in erken bir “prototipi” olarak işlev gördüğüne inanıyor.
Bulford’da bulunan disk şeklinde çakmaktaşı bıçak. C: Wessex Archaeology
Harding, “Bu keşif muhtemelen kariyerimdeki en büyük buluşlardan biri ve onu bu kadar önemli kılan şey, ne kadar erken bir tarihe ait olması” diyor.
“Şimdiye dek bu astronomi başarısına dair bilgimiz Stonehenge’e ve benzer döneme ait diğer anıtlara dayanıyordu fakat Bulford’da keşfettiğimiz şey, çok iyi bildiğimiz o ünlü taşlardan 500 yıl daha eski. Bu beni arkeolog olduğum için inanılmaz gururlandırıyor.”
Ekip iki ana çukurun yanı sıra; çömlek parçaları, hayvan kemiği, işlenmiş çakmaktaşları, kömür ve diğer insan etkinliği izleri de dahil olmak üzere eserler içeren 48 küçük çukur daha kazdı. “Gözlem istasyonu” olduğu düşünülen bir çukur, ekibin güneşe simgesel bir gönderme olarak yorumladığı disk biçimli bir bıçak bile içeriyordu.
Bütünüyle bakıldığında buluntular, alanın bir seferinde onlarca, belki yüzlerce kişinin katıldığı şenlikler ve güneşe tapınma için bir buluşma yeri olduğuna işaret ediyor.
Wessex Arkeoloji’de Kıdemli Araştırma Müdürü Dr. Matt Leivers, “Gündönümünden söz ederken, dinden söz ediyoruz. Tarihöncesi halkların kozmosu, dünyayı ve kendilerinin bu dünyadaki yerini nasıl anladıklarından söz ediyoruz” diyor.
Kazı alanında bulunan ilginç bir çömlek parçası. C: Wessex Archaeology
“Bulford’da ve daha sonra Stonehenge’de gördüğümüz şey, zamanın geçişini kutlamanın ve işaretlemenin bir yolu ama aynı zamanda dünyanın olması gerektiği gibi işlemeye devam etmesini sağlamakla da ilgili. Büyük olasılıkla bu, tanrılarına ‘lütfen bizi aklınızda tutun, bizi sıcak ve güvende tutun’ demenin bir yoluydu. Bu dini bir olay. Bu yüzden bu kadar önemli.”
Belki de hepsinden çarpıcı olanı, Bulford’da bulunan çömleklerin bir kısmının; Britanya Adaları’nın diğer ucundaki, İskoçya’nın kuzey kıyısı açıklarındaki takımadalar olan Orkney’de aynı dönemde yapılan parçalardan neredeyse ayırt edilemez olması.
Stonehenge’i uzaktaki İskoçya’ya bağlayan tek iz bu değil. Stonehenge’in 6 tonluk Sunak Taşı’nın kökeni de uzun zamandır varsayılanın aksine Galler’e değil, kuzeydoğu İskoçya’daki Orcadia Havzası’na uzanıyor.
Bağlantı, binlerce yıl önce uzak iki diyardaki bu insanları neyin bir araya getirdiğine dair iştah açıcı bir soruyu gündeme getiriyor.
IFL Science. 18 Haziran 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >