Blog
İyon Denizi'nde Olağanüstü Keşif: İtalya'nın Gelibolu Açıklarında Yeni Ortaya Çıkarılan Roma Gemi Enkazı
Keşfi özellikle önemli kılan şey, kargonun niteliğidir: Roma dünyasının en değerli ve pahalı ürünlerinden biri olan fermente balık sosu garum ile dolu amforalar.
www.arkeonews.com
İtalya'nın güneyindeki Puglia bölgesinde, Salento Yarımadası'nın İyon Denizi kıyısında yer alan (Türkiye'deki Gelibolu ile karıştırılmamalıdır) tarihi liman kenti Gelibolu, şimdi olağanüstü bir su altı arkeolojik keşfinin merkezinde yer alıyor. İtalyan Kültür Bakanlığı, yakın zamanda Facebook üzerinden yaptığı bir duyuruda , şehrin kıyı şeridinin açıklarında deniz dibinde yatan, oldukça iyi korunmuş bir Roma ticaret gemisi enkazının yeni keşfini doğruladı.
Batık gemi Haziran 2025'te tespit edilmiş olmasına rağmen, İtalyan yetkililer, bölgeyi yağmalardan korumak ve olağanüstü bilimsel değerini muhafaza etmek amacıyla bulguyu birkaç ay boyunca kasıtlı olarak gizli tuttular. Bu süre zarfında, batık, Güzel Sanatlar ve Peyzaj Arkeoloji Müdürlüğü (ABAP) ile yakın koordinasyon içinde İtalyan Maliye Muhafızları (Guardia di Finanza) tarafından sürekli olarak izlendi.
Deniz dibinde donmuş halde bulunan bir Roma ticaret gemisi
Yeni ortaya çıkarılan batık, uzun mesafeli deniz ticaretinde kullanılan büyük bir Roma ticaret gemisi olan navis oneraria olarak tanımlandı. Gelibolu kıyı şeridinin açıklarında, oldukça derin bir deniz tabanında bulunan geminin, kargosu hala açıkça görülebilecek şekilde, olağanüstü derecede iyi korunmuş olduğu belirtiliyor.
Keşfi özellikle önemli kılan şey, kargonun niteliğidir: Roma dünyasının en değerli ve pahalı ürünlerinden biri olan fermente balık sosu garum ile dolu amforalar. Garum, yalnızca Roma mutfağının temel bir unsuru değil, aynı zamanda İspanya'dan Galya'ya ve ötesine kadar imparatorluk genelinde ticareti yapılan lüks bir üründü.
Paha biçilmez bir yeri korumak için gizli tutulan bir keşif
Kültür Bakanlığı'na göre, keşfin ardından geçen aylarda gizlilik çok önemliydi. Su altı arkeolojik alanları özellikle yasa dışı yağmalama girişimlerine karşı savunmasızdır ve garum amforaları gibi değerli bir yükün varlığı, yağmalanma riskini büyük ölçüde artırıyordu.
Bu süre boyunca, bölge sürekli olarak deniz devriyeleri tarafından izlenirken, uzmanlar tarafından batığın durumu ve arkeolojik potansiyelini değerlendirmek üzere ön incelemeler yapıldı. Yetkililer, ancak alanın güvenliğini sağladıktan ve bir koruma stratejisi belirledikten sonra keşfi kamuoyuna duyurmaya karar verdiler.
İtalya'nın güneyindeki İyon Denizi'nde, Gelibolu açıklarında yeni keşfedilen Roma batığından çıkarılan garum dolu amforalardan bazıları. Fotoğraf: İtalyan Kültür Bakanlığı
Roma Ticareti ve Günlük Yaşamına Dair Yeni Bilgiler
Garum kargosu, Roma Akdenizi'ndeki ticari alışverişlere dair doğrudan ve nadir bir kanıt sunmaktadır. Arkeologlar, geminin seçkin pazarlara lüks gıda ürünleri sağlayan geniş bir ticaret ağının parçası olduğuna inanıyor ve bu da imparatorluk döneminde Roma ekonomik sistemlerini, tüketim alışkanlıklarını ve günlük yaşamı incelemek için yeni fırsatlar sunuyor.
Uzmanlar, bu ölçekte ve bu kadar iyi korunmuş buluntuların nadir olduğunu vurguluyor. Deniz tabanındaki amforaların dizilimi, geminin orijinal hatlarını hala gösteriyor ve araştırmacıların gemi inşa tekniklerini, kargo organizasyonunu ve denizcilik rotalarını eşi benzeri görülmemiş bir doğrulukla yeniden oluşturmalarına olanak tanıyor.
Antik Denizcilik İçin Stratejik Bir Alan
Antik çağda Gelibolu açıklarındaki sular ve daha geniş Salento kıyıları, doğu ve batı Akdeniz'i birbirine bağlayan stratejik bir deniz koridoruydu. Bununla birlikte, aynı rotalar ani fırtınalara ve karmaşık kıyı morfolojisine maruz kaldığı için tehlikeliydi ve bu da sık sık gemi kazalarına yol açıyordu.
Bu son keşif, İyon Denizi'nin Güney İtalya'daki en zengin su altı arkeolojik alanlarından biri olduğunu teyit ederek, uzun vadeli koruma ve araştırma girişimlerine duyulan ihtiyacı pekiştiriyor.
Kazı ve Koruma Çalışmalarına Doğru
Kültür Bakanlığı, keşfin ardından sistematik belgeleme, gelişmiş su altı araştırmaları ve gelecekteki kazı ve koruma faaliyetlerinin planlanacağını duyurdu. Bu çalışmalar sadece batığı korumayı değil, aynı zamanda araştırma, sergiler ve kamuoyu bilgilendirmesi yoluyla tarihi değerini erişilebilir kılmayı da amaçlıyor.
Bakanlık açıklamasında, "Hikayesini anlatmak için geri dönen, su altında kalmış bir miras" ifadesini kullandı; bu da Roma uygarlığı ve engin denizcilik dünyası hakkındaki anlayışımızı derinleştirmeyi vaat ediyor.
Kapak Resmi Kaynağı: İtalyan Kültür Bakanlığı (Facebook aracılığıyla)
Oguz Kayra tarafından.4 Şubat 2026
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >