Blog
Kuzey Sibirya'nın Yukarı Ob bölgesinde mücevherlerle dolu seçkin çocuk mezarları keşfedildi.
Çalışma, Novosibirsk Devlet Pedagoji Üniversitesi'nde profesör ve arkeolog olan Andrey Pavlovich Borodovsky liderliğinde, Batı Sibirya'da birden fazla tarihi döneme ait çocuk mezarlarını inceledi.
www.arkeonews.com
Sibirya'da çalışan arkeologlar, mücevherler, süslü kemerler ve yüksek statülü giyim unsurları içeren bir dizi erken Orta Çağ çocuk mezarı tespit ederek, eski toplumlarda sosyal rütbe ve kimliğin çok küçük yaşlardan itibaren nasıl belirlendiğine dair yeni bir bakış açısı ortaya koydular.
Buluntular, MS 5. ve 8. yüzyıllar arasına tarihlenen Yukarı Ob kültür alanıyla ilişkili mezarlıklardan geliyor ve genellikle güçlü yetişkinler için ayrılmış nesnelerle döşenmiş seçkin çocuk mezarlarını içeriyor. Araştırmacılara göre, bu bulgular çocukluk hakkındaki modern varsayımlara meydan okuyor ve erken ortaçağ Sibirya'sında sosyal statünün neredeyse doğumdan itibaren miras yoluyla geçtiğini ve sembolik olarak sergilendiğini öne sürüyor.
Çalışma, Novosibirsk Devlet Pedagoji Üniversitesi'nde profesör ve arkeolog olan Andrey Pavlovich Borodovsky liderliğinde, Batı Sibirya'da birden fazla tarihi döneme ait çocuk mezarlarını inceledi.
Takılar, Kemerler ve Bizans Tarzı Bir Fibula
İvanovka-6, Umna-2, Umna-3 ve Yurt-Akbalyk-8 gibi yerlerde yapılan kazılarda, kompozit kemerler, metal süs eşyaları ve ince işçilikli mücevherlerle birlikte gömülmüş çocuklar bulundu. En dikkat çekici buluntulardan biri İvanovka-6'dan geldi: Bizans dünyasından bilinen nesnelerle stilistik olarak karşılaştırılabilir, garnet taşıyla süslenmiş gümüş bir fibula kolye ucu.
Akdeniz'den uzakta böyle bir nesnenin varlığı, Bizans ile doğrudan temas anlamına gelmese de, Yukarı Ob elitlerinin Avrasya genelinde uzanan uzun mesafeli sembolik ve üslupsal değişim ağlarına katıldığını güçlü bir şekilde düşündürmektedir. Bu ithal veya taklit edilmiş biçimlerin işlevden ziyade prestij göstergesi olarak kullanılmış olması muhtemeldir.
Borodovsky, bu mezarların zenginliğinin sadece ebeveynlerin kederinin veya sevgisinin ifadesi olarak yorumlanmaması gerektiğini savunuyor. Bunun yerine, mezar envanterleri yapılandırılmış sosyal süreçleri ve elit kimliğin kamuoyu tarafından onaylanmasını yansıtıyor.
Yukarı Ob kültürüne ait seçkin bir çocuk mezarından (Umna-3 bölgesi) çıkarılan ve erken ortaçağ dönemine tarihlenen bir kostümün yeniden inşası. Kaynak: Novosibirsk Devlet Pedagoji Üniversitesi (NSPU)
Çocuklar Statü Taşıyıcıları Olarak
Borodovsky, "Bu seçkin çocuk cenazelerinde gördüğümüz şey duygusal bir aşırılık değil," diye açıklıyor, "aksine kasıtlı ve son derece mitolojikleştirilmiş bir ritüel dilidir."
Araştırmacıya göre, Güney Sibirya ve Orta Asya'daki erken ortaçağ toplumları, 'kraliyet' veya kahraman genç figürü etrafında merkezlenen güçlü anlatılar geliştirdiler. Bu mitler, önceden belirlenmiş liderliği, kutsal soyu ve miras yoluyla geçen otoriteyi vurguluyordu; bu kavramlar, cenaze törenlerinde de yansıtılıyor gibi görünüyor.
Seçkin ailelerin çocuk mezarlarındaki mezar eşyalarının benzersizliği ve fazlalığı bu yorumu desteklemektedir. Çocuklar eksik sosyal varlıklar olarak değil, zaten topluluklarının hiyerarşisine yerleşmiş, statü sahibi tam bireyler olarak görülüyordu.
Etnografik Paralellikler ve Kültürel Süreklilik
Etnografik kanıtlar bu uzun soluklu geleneği desteklemektedir. Örneğin, Tuva halkı arasında, erkek çocukları tarihsel olarak çok küçük yaşlardan itibaren yetişkin erkeklerin giydiğiyle aynı rütbe işaretlerini taşıyan giysiler giyerlerdi. Bu kıyafetin merkezinde, genellikle baba tarafından yapılan ve çocuğu sembolik olarak yetişkin sosyal dünyasına başlatan kemer yer alıyordu.
Bu tür uygulamalar derin bir kültürel sürekliliğe işaret eder ve arkeologların eski çocuk mezarlarında bulunan kemerlerin ve süs eşyalarının sembolik anlamını yorumlamalarına yardımcı olur.
2025 yılında bir mezar höyüğünün (kurgan) kazısı sırasında ortaya çıkarılan, bir kılıca ait gümüş bükümlü tel süsleme parçaları. Kaynak: Rodina Tarih Müzesi
Mücevherden Üniformalara: Sembollerde Bir Değişim
Görünür statüye verilen bu önem zamanla ortadan kaybolmadı, evrim geçirdi. Batı Sibirya Rus devletinin bir parçası olduğunda, eski otorite sembollerinin yerini yenileri aldı. Bunların en güçlüsü ise resmi üniformaydı.
Daha sonraki çarpıcı bir örnek ise Umrevinsky Ostrog'dan geliyor; burada arkeologlar, 18. yüzyılın sonlarına veya 19. yüzyılın başlarına tarihlenen, yaklaşık altı ila on iki yaşlarında bir çocuğun mezarını ortaya çıkardılar. Çocuk, Rus madencilik ve sanayi idaresinin kullandığı kıyafetlere çok benzeyen, gümüş işlemeli bir üniforma giyerek gömülmüştü.
Bu defin, devlet sembollerinin yerel ritüel uygulamalarına nasıl entegre edildiğini ve statüyü giyim yoluyla ifade etme geleneğinin -çocukluk döneminde bile- nasıl devam ettiğini göstermektedir.
Çocukluğun Tarihini Yeniden Düşünmek
Sibirya'daki keşifler, çocukluğun tarihsel bir kavram olarak daha geniş bir şekilde yeniden değerlendirilmesine de katkıda bulunuyor. Borodovsky, çocukluğun korunaklı, ayrı bir yaşam evresi olarak modern fikrinin oldukça yeni olduğunu ve yalnızca son 120 yılda ortaya çıktığını belirtiyor.
Tarihin büyük bölümünde çocuklar bebeklikten itibaren sosyal sistemlere entegre edilmiş ve kendilerine açıkça tanımlanmış roller atanmıştır. Sibirya'daki seçkin çocukların mezarları bu dünya görüşünü maddi biçimde korumaktadır.
Borodovsky, "Bu mezarlar, toplumların çocukluğu nasıl anladığını izlememizi sağlıyor," diye sonuçlandırıyor. "Bir bekleme zamanı olarak değil, aktif bir sosyal durum olarak."
Novosibirsk Devlet Pedagoji Üniversitesi (NSPU)
Kapak Resmi Kaynağı: Ivanovka-6 bölgesinde bulunan, granat taşlı ve granülasyonlu gümüş fibula kolye ucu. Novosibirsk Devlet Pedagoji Üniversitesi (NSPU)
Leman Altuntaş tarafından13 Ocak 2026
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >