Blog
Kuzeybatı Avrupa’daki Son Neandertallerin Gen Havuzu Sağlıklıydı
Yeni bir çalışmada araştırmacılar; kuzeybatı Avrupa’da bir yaşam kuran Neandertallere odaklandı. Onların hikayesini çizmek için uluslararası bir ekip; bugünkü Belçika ve Fransa’daki yedi alandan ele geçen 27 Neandertal kalıntısının DNA’sını diziledi.
www.arkeofili.com
Kuzeybatı Avrupa’daki son Neandertallerinin Antik DNA’sı, soylarının tükenmesine dair önde gelen bir teoriyi çürüttü.
Neandertallerin yok oluşuna dair popüler teorilerden biri sarsıldı. C: Wikimedia Commons
Bilim insanları kuzeybatı Avrupa’nın hayatta kalan son Neandertallerinden bazılarının genomlarını diziledi ve birkaç sürpriz gün yüzüne çıkarıldı.
Neandertaller; yaklaşık 40.000 yıl önce soylarının tükenmesine kadar Avrupa’nın büyük bölümünde ve güneybatıdan orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir alanda yaşadı. Bu uçsuz bucaksız coğrafi alan boyunca her birinin genetiğine kendi hikayesi gömülmüş farklı popülasyonlar ortaya çıktı.
Yeni bir çalışmada araştırmacılar; kuzeybatı Avrupa’da bir yaşam kuran Neandertallere odaklandı. Onların hikayesini çizmek için uluslararası bir ekip; bugünkü Belçika ve Fransa’daki yedi alandan ele geçen 27 Neandertal kalıntısının DNA’sını diziledi.
Bu bireylerin pek çoğu, soyları tamamen tükenmeden kısa süre önce, yaklaşık 45.000 yıl önce yaşamıştı. Bu da onları türünün son üyelerinden bazıları haline getiriyor. Ancak bulgular; Neandertal çöküşünün sıklıkla anılan kilit nedeni olan soy içi üremenin, bu popülasyonda pek de bir sorun olmadığına işaret ediyor. Görünüşe göre popülasyon sağlıklı ve iyi bağlantılı bir gen havuzuna sahipti.
Çalışmanın baş yazarı Alba Bossoms Mesa, “Doğudaki daha eski Neandertallerin aksine, bu kuzeybatılı Neandertaller daha az soy içi üreme gösteriyor ve daha genetik açıdan çeşitli görünüyor” diyor.
“Neandertallerin soylarının tükenmesinden kısa süre önce ilerleyen bir genetik bozulmaya dair kanıt bulamadık. Genomları zaman içinde artan bir genetik yük ya da çeşitliliğin belirgin bir azalışını göstermiyor. Bu da genetik düşüşün yok oluşlarının başlıca nedeni olduğu fikrine pek destek vermiyor.”
Zamanlamaya bakılırsa bu kuzeybatılı Neandertal grubu, büyük olasılıkla uzun bir süre, belki 500 kuşağa varan bir süre boyunca erken modern insanların (Homo sapiens, yani bizim) yakınında yaşadı.
Neandertallerin ve erken modern insanların Avrasya’nın başka yerlerinde melezleştiği ve bunun sonucunda modern insanların Neandertal DNA’sı taşıdığı iyi biliniyor.
Ancak kuzeybatı Avrupa’daki bu uzun örtüşmeye karşın çalışmadaki Neandertal genomları, modern insan DNA’sına dair ya çok az ya da hiç iz göstermiyordu. Aynı zaman diliminde erken modern insanların Neandertallerden gen aldığı da açık.
Araştırmacılara göre bu asimetri bir tür bulmaca niteliğinde. Bossoms Mesa, “Modern insanlar ile Neandertallerin Avrupa’da bir arada yaşadığı dönemde iki grup arasındaki gen akışına dair kanıtlar asimetrik görünüyor: Yalnızca birkaç kuşak öncesinde bir Neandertal atası olan erken modern insana dair pek çok örneğimiz var. Bazı durumlarda bir Neandertal, fiilen onların büyük-büyük-büyük-büyükbaba ya da büyükannesi konumundaydı” diyor.
“Buna karşın aile ağacında yakın bir modern insan atası bulunan tek bir doğrulanmış Neandertal birey örneğine bile henüz sahip değiliz. Bu asimetrinin neden var olduğu hâlâ açık bir soru.”
Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri, Neandertallerin genel geçer yargılarla ele alınamayacağı oldu. İnsan olsun ya da olmasın, herhangi bir türde olduğu gibi, hepsini tek bir paket halinde sınıflandırmak cazip gelebilir, fakat kolay genellemeler hem karmaşıklıklarını anlamakta hem de gerçeği doğru bir şekilde yansıtmakta başarısız oluyor.
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nde kıdemli yazar Benjamin M. Peter, “Sonuçlarımız, bir bölgeden ortaya çıkan resmin tüm Neandertallere basitçe uygulanamayacağını gösteriyor” diyor.
IFL Science. 24 Haziran 2026.
Makale: Bossoms Mesa, A., Essel, E., Peyrégne, S. et al. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >