Blog
Mayaların Köpek Ticareti Yaptığına Dair Kanıtlar Bulundu
Bir arkeolog, Klasik Dönem Maya toplumlarının canlı köpekleri Yucatán Yarımadası’nın kuzeyi ile Chiapas’ın merkezi bölgeleri arasında uzun mesafeler boyunca ticaretini yaptığını gösteren kanıtlar buldu.
Zeynep Şoray - www.arkeofili.com
Ortaya çıkarılan bulgulara göre Klasik Dönem Maya toplulukları, uzak mesafeler arası canlı köpek ticareti yapıyordu.
Tenam Puente arkeolojik alanı, burada köpeklerin uzun mesafeler boyunca ticaretinin yapıldığına dair kanıtlar sağladı. C: Elizabeth Paris
Bir arkeolog, Klasik Dönem Maya toplumlarının canlı köpekleri Yucatán Yarımadası’nın kuzeyi ile Chiapas’ın merkezi bölgeleri arasında uzun mesafeler boyunca ticaretini yaptığını gösteren kanıtlar buldu.
Calgary Üniversitesi Sanat Fakültesi Antropoloji ve Arkeoloji Bölümü’nde doçent olan Elizabeth Paris, Meksika’nın yüksek kesimlerindeki Chiapas bölgesinde yer alan Moxviquil ve Tenam Puente arkeolojik alanlarında bulunan geyik ve köpek kemikleri ile diş minesini inceledi.
Çeşitli araştırmacılarla birlikte çalışan Paris, izotop haritalama yöntemini kullanarak bu alanlarda bulunan köpek örneklerinin çoğunun uzak bölgelerden geldiğini ve özel beslenme düzenlerine sahip olduğunu ortaya koydu.
Paris, “Sonuçlarımız, antik Mezoamerika’da, özellikle Maya kültür alanında güçlü değişim ağlarının varlığına dair ek kanıtlar sunuyor” diyor.
İzotoplar Kilit Rol Oynadı
Bu keşif, stronsiyum izotop araştırması sayesinde mümkün oldu.
Stronsiyum, insan ve hayvan kemiklerinde ve diş minesinde bulunan bir element. Kemiklerdeki stronsiyum oranı, bireylerin ne yiyip içtiğine bağlı olarak değişir ve bu oran onların dünyanın hangi bölgesinde yaşadıklarına dair ipuçları verir.
Diş minesi ile kemiğin birlikte incelenmesi önemli. Çünkü diş minesindeki stronsiyum seviyesi, büyüme döneminde oluştuktan sonra değişmez. Kemik kimyası ise birey başka bölgelere taşındıkça değişir.
Paris ve ekibi, tüm Mezoamerika için stronsiyum oranlarını gösteren bir izotop haritası (isoscape) oluşturdu. Bu harita sayesinde geyik örneklerinin yerel stronsiyum oranlarına sahip olduğu ve büyük olasılıkla yerel olarak avlanan vahşi hayvanlar olduğu belirlendi.
Paris, “Örneklemimizdeki köpeklerin yerel olmadığını, çok uzak alçak bölge Maya krallıklarından geldiklerini tespit ettik” diyor.
Testler Özel Bir Beslenme Düzeni Ortaya Koydu
Araştırma ekibi ayrıca köpek örneklerinde kararlı karbon ve azot izotop seviyelerini analiz etti. Bu analizler hayvanların beslenme düzeni hakkında bilgi veriyor.
Sonuçlar, uzaklardan getirilen bu köpeklerin mısır ve et ağırlıklı, olağanüstü zengin bir diyetle beslendiğini gösterdi. Bu durum, köpeklerin insanların tükettiği yiyecekleri yediğini ortaya koydu. Beslenmenin bilinçli olarak sağlanmış olması muhtemel olmakla birlikte, köpeklerin yiyecek artıklarını tüketmiş olmaları da mümkün.
Irk Henüz Kesinleşmedi
Maya toplumlarının ticaretini yaptığı köpeklerin tam olarak hangi ırk olduğu henüz net değil.
Aztekler üç özel köpek ırkına sahipti. Bunlardan biri tüysüz bir köpek olan Xoloitzcuintli. Bu ırk minyatür, oyuncak ve standart boyutlarda yetiştirilebiliyor.
Paris, bu ırkın Maya alanlarında da bulunmuş olabileceğini belirtiyor. Çünkü Xolo köpeklerinde tüysüzlüğe neden olan genetik mutasyonlar, dişlerde karakteristik şekil bozukluklarına yol açar ve Chiapas’taki köpek örneklerinin birçoğunda bu özellik görülüyor.
Paris, projenin bir sonraki aşamasının DNA analizi olduğunu ve bunun aynı ırk olup olmadığını kesinleştirebileceğini söylüyor.
Köpekler Yüksek Değer Görüyordu
Alçak bölge Maya sanatında kralların hamak içinde seyahat ederken hamak altında küçük bir köpekle tasvir edildiği görülüyor. Bu durum, söz konusu özel ırkların ittifak temelli hediyeler ya da yöneticinin kişisel mülkleri olabileceğini düşündürüyor.
Paris, özel köpek ırklarının geliştirilmesi için gereken zaman ve bu hayvanların taşındığı uzun mesafelerin, köpeklerin Maya toplumundaki önemini gösterdiğini söylüyor. Özel beslenme düzenleri de köpeklerin sahipleri tarafından yüksek değer gördüğünü ortaya koyuyor. Çünkü köpekler insanlar ile aynı diyete sahipti.
University of Calgary. 11 Şubat 2026.
Makale: Paris, E. H., Bataille, C. P., Stantis, C., George, M., Bravo, R. L., & Jacinto, G. L. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >