Blog
Pueblo Halkı, Törensel Amaçlarla Makav ve Papağan Besliyordu
Kuşlar, sıvalı duvarlara ve ısıtma unsurlarına sahip odalara bilinçli olarak yerleştirilmiş ve burada önemli kültürel ve törensel roller üstlenmiş görünüyor.
www.arkeofili.com
Chaco Kanyonu’ndaki makav ve papağan kalıntılarının analizi, bu kuşların törensel amaçlarla büyük evlerde özenle bakıldığını gösteriyor.
Bir çift kızıl papağan. C: Wikimedia Commons
Yeni bir çalışmada Dr. Katelyn Bishop, Chaco Kanyonu’ndan ele geçirilen makav ve papağanların buluntu bağlamlarını, ilişkili materyalleri ve Pueblo halkının kuşlarla ilişkisini daha iyi anlamak amacıyla zooarkeolojik ve arşiv verilerinin analizini gerçekleştirdi.
Çalışma, papağanların büyük olasılıkla “büyük evler”le sınırlı tutulduğunu ortaya koyuyor. Kuşlar, sıvalı duvarlara ve ısıtma unsurlarına sahip odalara bilinçli olarak yerleştirilmiş ve burada önemli kültürel ve törensel roller üstlenmiş görünüyor.
Chaco Kanyonu’nda Makav ve Papağan Araştırmalarının Tarihçesi
Chaco Kanyonu, MS 800’lerin ortasından yaklaşık MS 1.100’lerin ortasına kadar yerleşim yeri olarak kullanıldı. Bu süre zarfında, “büyük evler” olarak adlandırılan daha büyük pueblo yerleşimleri ile “küçük alanlar” olarak bilinen daha küçük çukur evler dahil binlerce arkeolojik alan oluştu.
Dr. Bishop, “Chaco Kanyonu’nda çok sayıda alan var ve bunların büyük çoğunluğu henüz kazılmadı. Taş yapı tekniğiyle inşa edilmiş çok katlı büyük pueblolar olan bir düzineden fazla ‘büyük ev’den yalnızca ikisi tamamen ya da tama yakın biçimde kazıldı. Kanyon boyunca ve çevresindeki mesa tepelerinde yer alan 1.000’den fazla küçük pueblo ve çukur ev alanından söz etmeye bile gerek yok” diyor.
Kazılan bu alanlarda ele geçirilen makav ve papağan kalıntıları uzun süredir tartışma konusuydu. Bu tartışmalar genellikle kuşların nasıl temin edildiği ya da neden değerli görüldüğü üzerine yoğunlaştı.
Dr. Bishop, “Etnografik ve etnohistorik kaynaklara göre kızıl makavlar güneş, gökyüzü, yağmur, gökkuşağı, tuz ve güney yönüyle ilişkilendiriliyordu. Yön sembolizminde güney yönünü temsil ediyorlardı. Kırmızı renkleri onları güneşle, mavi ve sarı gibi diğer renkleri, gökkuşağıyla ve dolayısıyla yağmurla ilişkilendiriliyordu. Tüyleri yüzyıllardır kullanılıyor; pek çok Pueblo hikâyesinde yer alıyorlar ve birçok pueblo topluluğunda bir makav ya da papağan klanı var veya geçmişte vardı” diyor.
“19. ve 20. yüzyıl etnografik kayıtları sembolik çağrışımlarına ilişkin bilgi verse de, kızıl makavların günümüzdeki ve geçmişteki önemi konusunda asıl uzmanlar günümüz Pueblo toplulukları.”
Bununla birlikte, kuş kalıntılarının kendisini doğrudan incelemeye yönelik girişimler çok az oldu. Bu kuşlarla ilgili son “kapsamlı” analiz 50 yıldan fazla bir süre önce yayımlandı ama çeşitli yanlışlıklar ve sınırlı bağlamsal bilgi içeriyor.
Chaco’da Makav ve Papağanlarının Yeniden Analizi
Bu bilgi boşluğunu gidermek için Dr. Bishop, Chaco Kanyonu’ndaki tüm makav ve papağan kalıntılarının kapsamlı bir yeniden analizini gerçekleştirdi ve toplam 45 kuş tespit etti. Bunlardan 42’si makav, üçü ise kalın gagalı papağandı. Bunlardan hiçbiri tarihsel olarak bölgenin yerli türü değildi. Ancak fiziksel zooarkeolojik analiz yalnızca 38 kuş üzerinde yapılabildi. Çünkü dört makav ve kalın gagalı papağanların üçü de bulunamadı.
Kuşların Chaco Kanyonu’ndaki beş farklı alandan geldiği belirlendi: Pueblo Bonito, Pueblo del Arroyo, Kin Kletso ve Una Vida büyük evleri ile 29SJ 1360 alanı.
Kuşların büyük çoğunluğu, Chaco Kanyonu’nun en ünlü büyük evi olan Pueblo Bonito’dan ele geçirildi. Bu alandan toplam 35 makav ve iki kalın gagalı papağan çıkarıldı. Çoğu, alanın daha erken dönemli “kuzey yayı” bölümünden (özellikle 38 numaralı odadan) ele geçirildi. Bu oda, 14 kızıl makavın kalıntılarını barındırıyordu. Bunlardan ikisi bilinçli olarak taban altına açılmış bir çukura gömülmüştü.
Geri kalan 12 kuş, doğu duvarına bitişik yaklaşık 25 santimetre kalınlığında bir dışkı tabakası içinde bulundu. Bu durum, tüneklerin ya da muhtemelen bir tür bölmenin varlığına işaret ediyor. Kuşlar 250 yıllık bir süre zarfında temin edilmişti ve aralarında 11–12 aylık bireylerden 25 yaşın üzerindeki bireylere kadar geniş bir yaş aralığı bulunuyordu.
Bir diğer önemli konum olan Pueblo Bonito’nun 249A numaralı odası, kuş dışkıları ve yiyecek kalıntılarıyla kaplı kerpiç sıvalı bir rafa sahipti. Bu durum, kuşların odadaki bir tünekte tutulduğunu gösteriyor; odaya çatıdaki bir kapaktan erişiliyordu.
Geri kalan kuşlar, diğer dört alanda az sayıda ya da tek tek ele geçirildi.
Eski Kuş Besleme Uygulamalarına İlişkin Bulgular
Bulgular, toplam 2.481 kemiğin hiçbirinde kasaplık izi olmadığını ortaya koydu. Bu durum, kuşların bilinçli olarak parçalanmadığını ve büyük olasılıkla bütün halde bırakıldığını gösteriyor. Ayrıca dikkat çekici bir eğilim fark edildi: saksağan kalıntıları kızıl makavlarla birlikte bulunuyordu. Bu durum, muhtemelen renk sembolizmini ya da her iki kuşun da insan konuşmasını taklit edebilme yetisini yansıtıyor olabilir.
Kuşların çoğu ısıtma unsurları bulunan büyük ve sıvalı odalardan ele geçirildi; bu da kuşları sıcak tutmak için özen gösterildiğine işaret ediyor.
Dr. Bishop, bu makav çalışmasının Chaco Kanyonu’ndaki tüm kuş kalıntılarını kapsayan daha geniş bir analizin parçası olduğunu belirtiyor.
“Chaco sakinleri için hindi, kartal, şahin, turna, kumru, güvercin, ağaçkakan, bıldırcın ve pek çok farklı türde ötücü kuş dahil başka birçok kuş türü de önemliydi. Bir hayvan sınıfı olarak kuşlar son derece büyük bir öneme sahip görünüyor. İnsanlar ile makavlar dışındaki kuş türleri arasındaki ilişkilere odaklanmayı dört gözle bekliyorum.”
“Makavlar özelinde, iskelet patolojisinin daha iyi anlaşılması gerektiğini düşünüyorum. Makav kalıntılarında çok sayıda patolojik belirti var. Ancak bu patolojilerden bazılarının nedenine ilişkin bilgimiz yetersiz. Chaco makavlarıyla ilgili önceki tartışmalarda, bu kuşlara kötü davranıldığını varsayma eğilimi oldu ve bence bu varsayım zorunlu olarak ya da doğası gereği doğru değil.”
“Bence bu kuşlara pek çok farklı biçimde bakıldığına, ihtiyaçlarının karşılandığına ve değer verildiğine dair çok sayıda kanıt var.”
Makale: Bishop, K. J. (2025).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >