Blog
Troya Savaşı’nda Zeus’un Oğlunu Taşıyan Tanrılar Heykelciği
Bir zamanlar antik bir kutuya bağlı olan bu küçük, tunçtan heykelcik; Yunan destanlarının gizemli Etrüsklerin estetiğini nasıl etkilediğini gösteriyor.
www.arkeofili.com
Troya Savaşı’ndan bir ölüm sahnesini betimleyen bu küçük ve tunçtan yapılmış heykelcik, bir zamanlar bir Etrüsk kutusunu süslüyordu.
Antik çağın iki tanrısı Uyku ve Ölüm’ün, Troya Savaşı’nda ölen Sarpedon’un cesedini tutarken tasvir edildiği bir eser. C: Cleveland Museum of Art
Homeros’un “İlyada” ve “Odysseia” destanları, bu destanların ilk yazılmasından bu yana geçen yaklaşık üç bin yıl boyunca sayısız kitaba, filme ve sanat eserine ilham verdi. Bir zamanlar antik bir kutuya bağlı olan bu küçük, tunçtan heykelcik; Yunan destanlarının gizemli Etrüsklerin estetiğini nasıl etkilediğini gösteriyor.
Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonunda yer alan Uyku ve Ölüm cista kulpu; bir cista (antik Mısır, Yunanistan, Roma ve orta İtalya’daki antik bir bölge olan Etruria’da çeşitli amaçlarla kullanılan küçük, silindirik, kapaklı bir kutu) için dekoratif bir kulp oluşturmak üzere kaynak yapılmış tunç heykelcik kümesini içeriyor.
Kulp yaklaşık 18,5 santimetre uzunluğunda ve 18,3 santimetre yüksekliğinde. Heykelcikler Hypnos (Yunan uyku tanrısı) ile Thanatos’u (ölümün kişileştirilmiş hali), Zeus’un efsanevi Troya Savaşı’nda savaşan oğullarından biri olan Sarpedon’un bedenini kaldırmak için eğilirken temsil ediyor.
“İlyada”nın 16. Kitabı’na göre Sarpedon; Troya’nın safında savaşmış, adamlarını çetin Akhalara karşı savaşa yöneltmişti. Akha kahramanı Patroklos; Troyalıları en büyük Akha savaşçısının savaşa katıldığına inandırmak ve onları korkutmak için Akhilleus’un zırhını giyerek savaşa girdi. Sarpedon, Patroklos ile savaş alanında karşılaştı; Zeus oğlunu kurtarmak istemesine karşın Sarpedon ölümcül biçimde yaralandı. Akhalar Sarpedon’un bedeninden zırhını söktü, fakat Zeus, Apollon’a cesedi geri almasını ve “insanları hızla alıp götüren” ikiz kardeşler Hypnos ile Thanatos’a teslim etmesini emretti (A. S. Kline çevirisi).
Cleveland Sanat Müzesi’nin eski Yunan ve Roma sanatı küratörü Michael Bennett, “Bu parçanın antik sanatçısı Homeros’un ‘İlyada’sından bir sahnedeki acıyı ve duyguyu yakalamada parlak bir biçimde başarılı oldu” diyor. Bennett’e göre teknik düzeyde parça; tipik bir Etrüsk kulbundan çok daha ayrıntılı; bu kulp neredeyse ergonomik biçimde tasarlanmış görünüyor, çünkü Sarpedon’un cansız biçimde düşen saçları bir parmak tutamağı olarak kullanılabiliyor.
Ancak Etrüsklerin Homeros destanının görsel estetiğini heykeller ve duvar resimleri gibi pek çok sanat eserine neden uyarladığı hâlâ belirsiz.
Etrüskçe yalnızca kısmen anlaşıldığı için, yaklaşık MÖ 900’de ortaya çıkan bu uygarlığa dair çoğu bilgi; yüzyıllar sonra yazan antik tarihçi Herodotos gibi dış kaynaklardan geliyor. Herodotos, Etrüsklerin, Troya’nın güneyinde Anadolu’daki Lydia’dan geldiğine inanıyordu. Bunun yanı sıra, sonraki dönemlerde Aineias adlı bir Troya kahramanının savaştan sonra İtalya’ya yolculuk ettiği ve Roma’nın kuruluşuna yardım ettiği efsanesiyle birlikte, dilbilimci Robert Beekes gibi bazı uzmanlar Etrüsklerin Troyalılardan ya da Troya’nın safında savaşmış gruplardan türemiş olabileceğine inanıyor. Ancak 2021 tarihli bir genetik çalışma, Etrüsklerin yerel olabileceğini buldu.
Etrüskler, “İlyada”daki karşı taraf kahramanlarıyla bir akrabalık duygusu hissettikleri için Troya Savaşı sahnelerini vazolarını ve tunç kutularını bezemek için kullanmış olabilir. Ancak estetiği; Troya Savaşı’nın o dönemde Yunan sanatında popüler bir tema olması ve bu üslupta bezenmiş vazolar ile diğer eserlerin geniş ticaret ağları aracılığıyla Etrüsklere ulaşması nedeniyle de benimsemiş olabilirler. Klasik arkeolog Larissa Bonfante, “Etruscan Myths” (2006, British Museum Press) adlı kitabında, Etrüsklerin daha sonra Troya Savaşı hikayelerine kendi yorumlarını eklediğini, özellikle ölüm ve vahşet sahnelerine odaklandığını öne sürüyor.
Live Science. 29 Haziran 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >