Blog
Vikingler ABD Eyaleti Maine’e Gerçekten Ulaştı mı?
İskandinav sagaları (destanları), Vikinglerin Kuzey Amerika’ya yaptıkları yolculuklardan ve “üzümlerin yetiştiği diyar” anlamına gelen “Vinland” adını verdikleri bir bölgeden bahseder.
Begüm Bozoğlu - www.arkeofili.com
ABD eyaleti Maine’de bulunan 900 yıllık gümüş sikke, Vikinglerin bugünkü ABD topraklarına ulaşıp ulaşmadığı tartışmasını canlı tutuyor.
Yüzyıllar önce açık denizleri aşmak için kullanılan, 10. yüzyıla ait bir Viking gemisinin aslına uygun kopyası. C: Getty
Amerika Birleşik Devletleri’nin en kuzeydoğusunda yer alan Maine eyaletinde bulunan 11. yüzyıla ait bir İskandinav sikkesi, arkeoloji dünyasında yıllardır eskimeyen o soruyu tekrar gündeme getiriyor: Vikingler gerçekten de Amerika’nın iç kısımlarına kadar ayak basmış mıydı?
Her şey 1957 yılında, Maine’deki bir Yerli yerleşiminde çalışma yürüten bağımsız bir araştırmacının şaşırtıcı bir buluntu keşfetmesiyle başladı: Geç Viking Çağı’na (MS 793 – 1066) tarihlenen, yaklaşık 900 yıllık gümüş bir İskandinav sikkesi.
Günümüzde popüler kültürde “Maine Kuruşu” olarak da anılan bu eser, Maine Eyalet Müzesi’nde sergileniyor. Ancak sikkenin keşfi, beraberinde devasa bir tartışmayı da getirdi: Bu gümüş parça Maine’e tam olarak nasıl ulaşmıştı? Sikkenin varlığı, Vikinglerin “Çam Ağacı Eyaleti”ne bizzat ulaştığı anlamına mı geliyordu, yoksa bu sadece antik bir ticaret ağının tesadüfi bir sonucu muydu?
Vikingler, Ukrayna’nın içlerinden Kanada kıyılarına kadar uzanan geniş bir coğrafyada ileri karakollar kurmuş, uzman denizcilerdi. Bu nedenle Maine’e kadar yelken açmış olmaları tarihsel açıdan imkansız görünmüyor. Vikingler ve onların soyundan gelenler, 10. yüzyılın sonlarından 15. yüzyıla kadar Grönland’da kalıcı koloniler kurmayı başarmıştı. Ayrıca Kanada’nın Newfoundland bölgesinin kuzey ucundaki L’Anse aux Meadows’da, 11. yüzyıl boyunca kullanılan bir karakola sahip olduklarını biliyoruz.
İskandinav sagaları (destanları), Vikinglerin Kuzey Amerika’ya yaptıkları yolculuklardan ve “üzümlerin yetiştiği diyar” anlamına gelen “Vinland” adını verdikleri bir bölgeden bahseder. Maine, iklimi gereği üzüm yetişmesine imkan tanısa da arkeologlar bugüne kadar bu gümüş sikke dışında bölgede Viking Çağı’na ait herhangi bir yerleşme, yapı izi veya esere rastlamadılar. Pek çok uzman, yayımladıkları bilimsel makaleler ve kitaplar aracılığıyla bu “tekil kanıtın” ağırlığını hâlâ tartışmaya devam ediyor.
Maine Sikkesi nedir?
Leicester Üniversitesi’nden fahri profesör Gordon Campbell, “Norse America: The Story of a Founding Myth” (Oxford University Press, 2021) adlı eserinde, araştırmacıların büyük bir kısmının bu sikkenin özgünlüğü konusunda hemfikir olduğunu belirtiyor. Sikke, yaklaşık 1066-1093 yılları arasında hüküm süren Norveç kralı III. Olaf dönemine tarihleniyor. Norveçli nümismat Kolbjørn Skaare de 1979 yılında yaptığı incelemelerde, eserin basım tarihini 1065 ile 1080 yılları arası olarak daraltmıştı.
Sikke, zamanın ve çevresel koşulların etkisiyle oldukça yıpranmış durumda; üzerindeki ayrıntıları seçmek bu yüzden bir hayli güç. Bir yüzünde, etrafı ince bir daireyle çevrelenmiş bir haç motifi seçilebiliyor. Ağır hasar görmüş diğer yüzünde ise sadece birkaç çizgi kalmış; uzmanlar bu çizgilerin bir zamanlar III. Olaf’ı temsil eden bir figürün parçası olabileceğini düşünüyor.
Sikke, Maine’in sahil kasabası Brooklin’de, günümüzde Goddard Sahası olarak bilinen önemli bir arkeolojik alanda bulundu. 12. yüzyıl sonu ile 13. yüzyıl başında aktif olan bu sahanın, bir “Yerli Amerikan ticaret merkezi” olduğu biliniyor. Sikkenin üzerinde bir delik izinin bulunması, onun bir para birimi olmaktan ziyade bir kolye ucu veya takı olarak kullanılmış olabileceğine işaret ediyor. Kenarlarındaki aşınmalar ve kopukluklar ise bu küçük gümüş parçasının Maine’e ulaşana kadar çok uzun bir süre el değiştirdiğini düşündürüyor.
Maine Sikkesi, 1957 yılında, muhtemelen bir ticaret merkezi olarak kullanılan asırlık bir yerli yerleşkesindeki incelemeler sırasında keşfedildi. C: Collections of the Maine State Museum
Sikke Maine’e nasıl ulaştı?
Akademisyenler arasında en çok kabul gören teori, sikkenin bizzat bir Viking tarafından düşürülmediği, aksine geniş Yerli Amerikan ticaret ağları aracılığıyla bölgeye ulaştığı yönünde.
Maine Eyalet Müzesi küratörü Andrew Beaupré, sikkenin Goddard sahasına “elden ele ticaret” yoluyla geldiği görüşünde. Beaupré, Goddard sahasında bulunan tek kuzey kökenli eserin bu İskandinav sikkesi olmadığını vurguluyor; bölgede Newfoundland ve Labrador’a kadar izi sürülebilen yerli yapımı taş aletler de saptanmış durumda.
Beaupré, “Şu an için İskandinav halklarının Maine’i ziyaret ettiğine veya buraya yerleştiğine dair somut bir arkeolojik kanıt bulunmuyor. Ancak Vikinglerin 11. yüzyılda Newfoundland’dan güneye, Maine kıyılarına doğru yelken açmış olmaları kesinlikle ihtimal dışı değil” diye belirtiyor.
Oslo Üniversitesi’nden Profesör Svein Gullbekk de bu görüşe katılıyor. Gullbekk’e göre bu 11. yüzyıl Norveç sikkesi; Yerli Amerikalılar, Inuitler ve İskandinav halkları arasındaki kültürel ve ekonomik temasların sağlam bir kanıtı. Gullbekk, nesnenin bir ödeme aracı değil, muhtemelen bir takı olarak Yerli Amerikan ticaret rotalarını takip ederek güneye indiğine inanıyor.
Maine Üniversitesi’nden Joel Anderson da benzer bir temkinlilikle yaklaşıyor: “Mevcut kanıtlar Vikinglerin Maine’deki fiziksel varlığını desteklemeye yetmese de, bu ticaret rotası hipotezi elimizdeki en makul seçenek.”
Live Science. 28 Şubat 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >