Blog
Yanmış Papirüste Stoacı Filozofun Bilinmeyen Metinleri Çıktı
1667 olarak bilinen bir papirüsün hayatta kalan bölümünü dijital olarak açtıklarını ve 20 sütun boyunca yaklaşık 1,5 metre kesintisiz Antik Yunanca metin ortaya çıkardıklarını duyurdu.
www.arkeofili.com
Herculaneum’da, bir Stoacı filozofun daha önce bilinmeyen eseri olabilecek iki kömürleşmiş papirüsten önemli yeni metinler çözüldü.
Bilim insanları, yüksek çözünürlüklü tarama tekniği kullanarak Roma kenti Herculaneum’dan kalma eski bir Yunan metnini ortaya çıkardı. C: Vesuvius Challenge
Yaklaşık 2.000 yıl önce Vezüv Yanardağı büyük bir papirüs koleksiyonunu kül altına gömdü ve onları katı siyah topaklara dönüştürdü. Şimdi ise araştırmacılar, papirüslerden ikisini açmadan sanal olarak okudu ve tanınmış bir Stoacı filozofa ait olabilecek bir eseri gün yüzüne çıkardı.
Bu atılım, MS 79 yılında Pompeii ile Herculaneum’un kül ve sünger taşı altında gömüldüğünde korunan papirüsleri dijital olarak okumaya yönelik uluslararası bir araştırma çabası olan Vezüv Yarışması sayesinde oldu. Antik el yazmalarını inceleyen ve koruyan uzmanlar 25 Haziran’da; PHerc. 1667 olarak bilinen bir papirüsün hayatta kalan bölümünü dijital olarak açtıklarını ve 20 sütun boyunca yaklaşık 1,5 metre kesintisiz Antik Yunanca metin ortaya çıkardıklarını duyurdu. Araştırmacılar ayrıca PHerc. 172 adlı ikinci bir papirüsten 70’ten fazla sütun metni de okudu.
Vezüv Yarışması’nın eş kurucusu ve Kentucky Üniversitesi’nde bilgisayar bilimci Brent Seales, “Bu metinlerin pek çoğu yaklaşık 2.000 yıl boyunca fiziksel olarak korunmuş fakat entelektüel olarak erişilemez durumdaydı” diyor.
“Bugün, ileri görüntüleme, yapay zeka, akademik araştırma ve yenilikçi bir yarışmanın bir araya getirildiği disiplinler arası yıllar süren çalışmaların ardından, sonunda onları okuyabiliyoruz.”
Son birkaç yıldır Seales ve ekibi; papirüslerin içini esasen X-ışınıyla görüntülemek ve antik Romalıların yazmak için kullandığı mürekkebi saptamak için bir senkrotron kullanıyor. Harfler daha sonra metni çeviren uzmanlar tarafından inceleniyor.
PHerc. 1667’nin bir bölümü 1980’lerde fiziksel olarak açılmıştı fakat üst üste binen katmanlar yazıyı çok karartmıştı ve papirüse sıfır okunabilirlik puanı verilmişti.
PHerc. 1667’nin el yazısı ve metni; papirüsün MÖ 2. ya da 3. yüzyıla tarihlendiğine işaret ediyor. Bu da onu Herculaneum koleksiyonundaki en eski papirüslerden biri haline getiriyor. Bu erken tarih, papirüsün, yazıları Herculaneum kütüphanesine hakim olan MÖ 1. yüzyıl Epikürcü filozofu Gadaralı Philodemus tarafından yazılmış olamayacağı anlamına geliyor.
Uzmanlar metnin daha çok etik ve insan davranışı üzerine bir Stoacı incelemeyi andırdığını düşünüyor; metin özellikle etkili Stoacı filozof Khrysippos’un yeğeni ve öğrencisi olan Aristokreon’dan söz ediyor. Khrysippos’un kendi yazılarının çok azı günümüze ulaştığı için, eğer bu atıf doğrulanırsa erken Stoacı düşüncenin tarihsel kaydına önemli bir katkı niteliği taşıyacak.
Ayrı bir keşifte araştırmacılar; PHerc. 139 adlı papirüsün içinde yeni bir kitap başlığı saptadı. Papirüsün sonu Philodemus’un “Tanrılar Üzerine” adlı eserinin sekizinci kitabına gönderme yapıyor. Bu incelemenin var olduğu daha önceden biliniyor olsa da yeni keşif, eserin en az sekiz cilde yayıldığını ortaya koyuyor. Uzmanlar; Herculaneum koleksiyonundaki diğer metinleri, aynı seriye ait olabilecek ek ciltler için yeniden incelemeyi planlıyor.
Herculaneum papirüslerinden 600’den fazlası hâlâ açılmamış durumda. Villanın bir zamanlar Julius Caesar’ın kayınpederine ait olduğu düşünülüyor.
Live Science. 29 Haziran 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >