Blog
Yüzlerce Altın Sikke Taşıyan Batığın Gizemi Nihayet Çözüldü
Parham, “Yükleri arasında 150 çuval arap zamkı, 64 çuval güherçile, 320 keçi derisi ve 9.000 Berberi dükası, yani Fas altın sikkeleri vardı.
www.Zeynep Şoray - www.arkeofili.com
İngiltere’nin güney kıyısı açıklarında keşfedilen ve 400 altın sikke taşıyan, 17. yüzyıla ait bir gemi batığının kimliği nihayet çözüldü.
Batıktan çıkarılan altın sikkelere ait örnekler. C: British Museum
İngiltere’nin güney kıyılarında bulunan ve içinde 400 altın sikke barındıran, yüzyıllardır kimliği bilinmeyen gemi batığının, sonunda 1633 yılının sonbaharında Fas’tan Hollanda’ya doğru yola çıkan Hollanda ticaret gemisi “Dom van Keulen” olduğu belirlendi.
Yeni bir yayın, bir dalgıç ve araştırmacı ekibinin neredeyse 30 yıl boyunca kimliğini belirlemeye çalıştığı bu gizemli batığı tanımlıyor. “Fas’tan İngiltere Kıyısına: Dom van Keulen’in ve Olağanüstü Yükünün Hikâyesi” adlı kitap, Hollanda gemisinin elverişsiz hava koşullarıyla karşılaştığını ortaya koyuyor.
Geminin kimliğini belirlemeye yardımcı olan bağımsız tarihçi Ian Friel, geminin Fas’tan Hollanda’ya yaptığı ve mürettebatın “hayli fırtınalı havayla karşılaştığı” yolculuğuyla ilgili belgeler ortaya çıkardı. Gemi su almaya başladı ve İngiltere’nin güney kıyısı açıklarında, Devon’daki kıyı kasabası Salcombe’un yakınında battı. Yine de mürettebatın tamamı hayatta kalmayı başardı.
Denizcilik arkeolojisi profesörü Dave Parham, kitabı, British Museum’da İslami ve çağdaş Orta Doğu sanatının eski kıdemli küratörü olan Venetia Porter ile birlikte yayına hazırladı. Porter, geminin 1995’te keşfedilmesinin ardından yükü ve gemi hakkında daha fazla bilgi edinmek için South West Maritime Archaeology Group ile çalışmıştı.
Batıktan çıkarılan diğer altın sikkeler ve takılar. C: British Museum
Parham, “Yükleri arasında 150 çuval arap zamkı, 64 çuval güherçile, 320 keçi derisi ve 9.000 Berberi dükası, yani Fas altın sikkeleri vardı. Yükün çoğunun o dönemde kurtarıldığı düşünülüyor, fakat 400’den fazla sikke, 1995’te South West Maritime Archaeology Group tarafından keşfedilene dek deniz tabanında kaldı” diyor.
“Bu, Sa’dî Şeriflerinin zenginliği ve mimarisi, Afrika altını ticareti ve Fas’ı, Hollanda’yı ve Britanya’yı birbirine bağlayan, gelişen 17. yüzyıl deniz ticaretinin somut kanıtı için önemli bir bağlam sunuyor.”
Batıktan çıkan diğer malzemelerle birlikte British Museum’da sergilenen 400 sikke, bugün Fas olarak tanınan Berberi Kıyısı’ndan geliyordu. 16. ve 17. yüzyıllarda Hollandalı tüccarlar, mamul malları son derece değerli, saf Batı Afrika altınıyla takas ederek etkin biçimde ticaret yapıyordu. Bu dönemde Hollandalıların büyük bir denizcilik sanayisi ve küresel bir ticaret imparatorluğu vardı. Yurt dışından ithal edilen dükaların çoğu eritilerek Hollanda altın sikkeleri üretiliyordu. Bu sikkeler de zamanla dünyanın en yaygın kabul gören ticaret para birimlerinden biri haline geldi.
Dom van Keulen gemisinin görünümü ya da boyutu hakkında çok az şey biliniyor ve geminin bilinen hiçbir resmi yok. Parham, enkaz alanının yaklaşık 30 metre uzunluğunda olduğunu söylüyor. Enkaz yaklaşık 18 metre derinlikte yatıyor ve diğer küçük yük parçalarının yanı sıra toplar ile çapalar içeriyor.
Batıktan çıkarılan diğer eserler arasında kalay bir kase ve kaşık, sardalya biçiminde seramik bir derinlik ağırlığı, damga mühür ve altın parmak külçesi bulunuyor. C: British Museum
Enkazdan çıkarılan ve şimdi British Museum’a ait olan diğer eşyalar arasında kalaydan bir kâse ve kaşık, altın takılar, balık biçiminde bir derinlik ölçüm ağırlığı, bir mühür, çanak çömlek ve altın bir parmak külçesi yer alıyor.
British Museum Araştırma Başkanı Jeremy D. Hill, “Devon kıyısı açıklarında denizin altından Afrika altınının bulunması, oraya nasıl geldiğine dair pek çok soruyu gündeme getiren şaşırtıcı bir keşifti. Bu soruları yanıtlamak, işbirliği içinde çalışan bir uzman ekibinin çabasını gerektirdi. Kuzey Afrika altını taşıyan bir Hollanda gemisinin İngiltere kıyısı açıklarında nasıl battığının hikâyesi artık anlatılabilir. Bu da onu uluslararası öneme sahip bir keşif kılıyor. Bu, denizlerimizin altında keşfedilmeyi bekleyen daha ne çok şey olduğunu bize hatırlatıyor” diyor.
Kitap, batığın keşfi ve kurtarma çalışmalarının ayrıntılı bir anlatımını sunuyor. Ayrıca gemi mürettebatının ticaret yaptığı dönemde Fas’ı yöneten Arap kökenli Saadi Şerifleri Hanedanı’nın kültürel tarihini de ele alıyor.
Bournemouth University. 18 Haziran 2026.
Kitap: Porter, V., & Parham, D. (2026). British Museum.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >