Blog
8.000 Yıl Önce Kuzey Kutbunda Kızak Köpekleri Kullanılmış
Tarihöncesi avcı-toplayıcılar bu sert iklimde hayatta kalabilmek için ilkbahar ile sonbahar arasında Kuzey Kutbu tundrasında dolaşan ren geyiği sürülerini avlıyordu.
www.arkeofili.com
Kızak köpekleri, tarihöncesi avcı-toplayıcı insanların donmuş Kuzey Kutbu ortamına yayılan ticaret ağlarını sürdürmesine olanak vermiş.
Kızak köpekleri, binlerce kilometre ötedeki iletişimi mümkün kılmış. C: Unsplash
Sibirya’nın yüksek Arktik bölgesinde, insanların yaklaşık 8.000 yıl önce zorlu bir yaşam sürdürmeyi başardığı buz gibi bir ada yer alıyor. Söz konusu alan, Dünya’daki muhtemelen en uzak tarihöncesi insan yerleşimini temsil ederken yeni araştırmalar, bu eski alanın sakinlerinin dünyadan tamamen kopuk olmadığını ve şaşırtıcı biçimde uzun mesafeli alışveriş ağlarıyla birbirine iyi bir şekilde bağlı olduğunu gösteriyor.
Yeni Sibirya Adaları’ndaki Zhokhov Adası’nda yer alan Zhokhov alanı; deniz seviyelerinin bugünkünden daha düşük olduğu ve adaların hâlâ Avrasya anakarasına bağlı olduğu bir dönemde iskan ediliyordu. Aşırı kuzey enleminde bulunmasına karşın yerleşim, şaşırtıcı sayıda eseri gün yüzüne çıkardı. Bunlar arasında taş aletler ve mamut dişinden yapılmış birkaç yüz nesne de var.
Bu keşiflere dayanarak araştırmacılar, Zhokhov’un 8.250 ile 7.800 yıl önce arasında yıl boyu iskan edildiğini düşünüyor. Tarihöncesi avcı-toplayıcılar bu sert iklimde hayatta kalabilmek için ilkbahar ile sonbahar arasında Kuzey Kutbu tundrasında dolaşan ren geyiği sürülerini avlıyordu.
Ancak kışın daha az tehlikeli av hayvanlarına ulaşmak zorlaştığı için yerel halk kutup ayısı avlamaya yöneliyordu. Zhokhov nüfusunun ağırlıklı olarak dişi kutup ayılarını, kışı genellikle yeni doğmuş yavrularını emzirerek geçirdikleri inlerinden çıkararak hedef aldığı düşünülüyor.
Zhokhov bölgesinde bulunan obsidyen eserler (mikrobıçaklar). C: Pitulko, V. V., et al. 2026.
Bir başka önemli hayatta kalma stratejisi, kızak çekerek taşımacılığa olanak veren büyük köpeklerin yetiştirilmesini içeriyordu. Dikkat çekici biçimde, dünyanın bilinen en eski ahşap köpek kızakları Zhokhov’da bulundu ve yeni bir çalışmanın yazarları, köpek gücüne dayalı ulaşımın bu avcı-toplayıcıların diğer insan nüfuslarıyla hayati bağlantıları sürdürmesine olanak vermiş olabileceğini öne sürüyor.
Araştırmacılar Zhokhov’da keşfedilen 79 obsidyen aletten 14’ünün jeokimyasal imzalarını analiz ederek, bu materyalin yaklaşık 1.500 kilometre uzaklıktaki Krasnoye Gölü çevresinden temin edildiğini buldu. Dolayısıyla obsidyenin Zhokhov’a, materyalleri ve insanları uçsuz bucaksız donmuş manzarada taşımak için köpeklere dayanan birbirine bağlı ticaret yollarından oluşan kapsamlı bir ağ aracılığıyla getirildiğinden şüpheleniyorlar.
Çalışmanın yazarları, “Erken Holosen kuzeydoğu Sibirya Kuzey Kutbu’ndaki insanların; bilgi ve haberlerin değişimini ve aktarımını kolaylaştıran, 4 milyon kilometrekareye kadar geniş bir bölgeyi kapsayan iyi gelişmiş bir ağ sürdürdüğünü öne sürüyoruz” diyor. Bu ağ yalnızca obsidyen gibi malların Zhokhov’a girip çıkmasına olanak vermekle kalmıyor, alanın sakinlerinin binlerce kilometre uzaktaki insanlarla iletişim kurmasına da olanak veriyordu.
“Şaşırtıcı biçimde, tarihöncesi insanların uzun mesafeleri kat etme ve birbirleriyle iletişim kurma kapasitesi, dünyanın başka benzer bölgelerinde bilinen tarihsel iletişim sistemleri kadar etkiliydi.”
Araştırmacılara göre bu bağlantıların sürdürülmesi “iyi gelişmiş kızak teknolojisine” bağlıydı. Bu da dünyanın en eski ulaşım köpeklerinin Yüksek Kuzey Kutbu’ndaki eski avcı-toplayıcılar için ne denli önemli olduğunu vurguluyor.
IFL Science. 16 Haziran 2026.
Makale: Pitulko, V. V., Kuzmin, Y. V., Glascock, M. D., Pavlova, E. Yu., & Grebennikov, A. V. (2019).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >