Blog
Antik Mısır Teknolojisinin Gizli Sırrı: Gelişmiş Bir Metal Alaşımından Yapılmış 5.300 Yıllık Yaylı Matkap
Ancak, modern yeniden analizler bu mütevazı aracın hiç de basit olmadığını ortaya koymuştur.
www.arkeonews.com
Müze koleksiyonunda uzun süre göz ardı edilmiş minik bir bakır alaşımlı obje, arkeologların eski Mısırteknolojisi hakkındaki bilgilerini tamamen değiştiryor Newcastle Üniversitesi ve Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'nden bilim insanlarının öncülüğünde yapılan yeni bir araştırma, Mısırlıların 5.300 yıldan daha uzun bir süre önce, yani daha önce inanıldığından çok daha erken bir dönemde, mekanik olarak gelişmiş bir yaylı matkap kullandığını ortaya koyuyor.
Hakemli bilimsel dergi Egypt and the Levant'ta yayınlanan çalışma, eseri antik Mısır'dan bilinen en eski döner metal matkap olarak tanımlıyor ve ilk firavunların hüküm sürmesinden yüzyıllar öncesine, Hanedanlık Öncesi döneme (MÖ 4. binyılın sonları) tarihlendiriyor. Bu keşif, gelişmiş matkap teknolojisinin zaman çizelgesini iki binyıldan fazla geriye çekiyor.
Unutulmuş Bir Eser Yeniden Keşfedildi
Cambridge Üniversitesi Arkeoloji ve Antropoloji Müzesi'nde 1924.948 A olarak kataloglanan bu eser, yaklaşık bir yüzyıl önce Yukarı Mısır'daki Badari mezarlığındaki 3932 numaralı mezardan çıkarılmıştır . Mezar yetişkin bir erkeğe aitti ve aletin kendisi oldukça küçüktür; sadece 63 milimetre uzunluğunda ve yaklaşık 1,5 gram ağırlığındadır.
Arkeolog Guy Brunton tarafından 1920'lerde ilk kez yayınlandığında, eser kısaca "etrafına deri bir kayış sarılmış küçük bir bakır bız" olarak tanımlanmıştı. Bu minimal açıklama, nesnenin on yıllarca unutulmasına neden oldu.
Ancak, modern yeniden analizler bu mütevazı aracın hiç de basit olmadığını ortaya koymuştur.
Döner Sondaj Yönteminin Açık Kanıtları
Mikroskobik inceleme kullanarak, araştırmacılar basit delme veya kazıma ile oluşamayacak belirgin aşınma desenleri tespit ettiler. İnce çizgiler, yuvarlak kenarlar ve çalışma ucundaki hafif eğrilik, aletin kullanım sırasında tekrar tekrar döndürüldüğünü gösteren dönme hareketine işaret etmektedir.
Daha da dikkat çekici olan, şaftın etrafına hala sarılı halde bulunan son derece kırılgan bir deri kayışın altı halkasıydı. Araştırma ekibine göre, bu deri kalıntısı, bir yaya bağlı bir ipin matkap şaftının etrafına sarılıp ileri geri hareket ettirilerek hızlı bir şekilde titreşim (????????) oluşturulduğu bir yaylı matkap mekanizmasının doğrudan kanıtıdır.
Newcastle Üniversitesi'nde Misafir Öğretim Üyesi ve çalışmanın baş yazarı Dr. Martin Odler, bu tür aletlerin erken dönem zanaatkarlığı için hayati önem taşıdığını açıklıyor. "Mısır'ın ünlü taş anıtlarının ve mücevherlerinin ardında, arkeolojik olarak nadiren günümüze ulaşan pratik, günlük teknolojiler vardı," diyor. "Matkap, ağaç işleme, boncuk üretimi ve mobilya yapımını mümkün kılan en önemli aletlerden biriydi."
Yaylı matkap çalışırken, Batı Teb'den Yeni Krallık mezar resmi, Rekhmire Mezarı, obje 31.6.25, Metropolitan Sanat Müzesi, kamu malı
Zamanının Binlerce Yıl İlerisinde
Yaylı matkaplar, özellikle Yeni Krallık döneminde (yaklaşık MÖ 1550-1070) olmak üzere, Mısır'ın geç dönemlerinde iyi bir şekilde belgelenmiştir. Luksor'daki mezar resimleri, zanaatkarların yay gücüyle çalışan aletlerle boncuk ve tahta deldiğini göstermektedir ve o döneme ait birkaç eksiksiz matkap seti günümüze kadar ulaşmıştır.
Badari buluntusunu olağanüstü kılan şey, yaşıdır. Yeni tespit edilen sondaj, Naqada IID dönemine aittir; bu da Mısırlıların, günümüze ulaşan aletlerle daha önce kanıtlanandan yaklaşık 2000 yıl önce kontrollü, yüksek hızlı döner sondajda ustalaştığı anlamına gelir.
Bu süreklilik, yaylı matkabın deneysel bir yenilik değil, binlerce yıl boyunca varlığını sürdüren son derece etkili bir teknoloji olduğunu göstermektedir.
Alışılmadık ve Gelişmiş Bir Metal Alaşımı
Bu çalışma aynı zamanda erken dönem Mısır metalürjisine de yeni bir ışık tutuyor. Ekip, taşınabilir X-ışını floresans (pXRF) analizi kullanarak, matkabın önemli miktarda gümüş ve kurşun içeren, oldukça sıra dışı bir bakır-arsenik-nikel alaşımından yapıldığını keşfetti.
Makalenin ortak yazarı Jirí Kmošek, bu bileşimin sıradan bakırdan daha sert ve görsel olarak daha farklı bir metal üreteceğini belirtiyor. "Gümüş ve kurşunun varlığı, kasıtlı alaşımlama seçimlerini yansıtıyor olabilir," diye açıklıyor, "ya da Mısır'ı daha geniş Doğu Akdeniz'e bağlayan uzun mesafeli ticaret ağlarına ve metalurjik bilgiye işaret ediyor olabilir."
Bu bulgular, MÖ dördüncü binyılda Mısır'ın Doğu Çölü'ndeki erken dönem kaynak temini, ticaret yolları ve az araştırılmış cevher kaynakları hakkında ilgi çekici soruları gündeme getiriyor.
Küçük Nesnelerde Büyük Keşifler
Bu araştırma, eski Mısır aletlerindeki aşınma izlerini inceleyen, UKRI tarafından finanse edilen EgyptToolWear projesinin bir parçasıdır. Teknolojik tarihi yeniden yazmanın ötesinde, bu çalışma müze koleksiyonlarının kullanılmamış potansiyelini de vurgulamaktadır.
Yüz yıl önce tek bir satırda tanımlanan tek bir eser, günümüzde hem erken dönem metal işçiliğine hem de organik bileşenlere dair nadir bir kanıt sunuyor; bu kombinasyon arkeolojik bağlamlarda nadiren korunuyor.
Dr. Odler, "Bu obje sadece aletin kendisini değil, aynı zamanda nasıl kullanıldığına dair bir izi de koruyor," diye belirtiyor, "bu da bu dönem için inanılmaz derecede nadir bir durum."
Antik Zanaatkarlığın Tarihini Yeniden Yazmak
Badari yaylı matkabının tanımlanması, bilim insanlarının Hanedanlık Öncesi Mısır teknolojisine dair anlayışını temelden değiştiriyor. Bu keşif, firavunların yükselişinden çok önce karmaşık mekanik çözümler, gelişmiş metalurji ve verimli üretim teknikleriyle deneyler yapan bir toplumu ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, unutulmuş eserleri modern yöntemlerle yeniden incelemeye devam ettikçe, bu türden daha birçok keşif sessizce insanlığın teknolojik geçmişinin öyküsünü yeniden şekillendirebilir.
Newcastle Üniversitesi
Kaynak:
Odler, M., & Kmošek, J. (2025). Naqada IID Tarihlemesinin En Eski Metal Sondajı. Mısır ve Levant, Cilt 35.
Kapak Resmi Kaynağı: Eserin 1927'de Guy Brunton tarafından yayınlanan orijinal fotoğrafı (solda) ve eserin kendisi, fotoğrafı Martin Odler tarafından çekilmiştir. Newcastle Üniversitesi
Oguz Kayra tarafından.10 Şubat 2026
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >