Blog
Arkeologlar Tunç Çağı Tekstillerinin Nasıl Üretildiğini Çözüyor
Tarihöncesi Avrupa ve Akdeniz genelinde tekstil üretmek için yaygın biçimde kullanılan ağırlıklı dokuma tezgâhları, ipliklerin serbest biçimde asılı kaldığı ve uçlarına bağlanan kil ya da taş ağırlıklarla gergin tutulduğu dokuma araçlarıydı.
www.arkeofili.com
İspanya’da bulunan kömürleşmiş ahşaplar ve kil ağırlıklar, iyi korunmuş Tunç Çağı dokuma tezgâhlarından birini ortaya çıkardı.
Cabezo Redondo’da belgelendiği üzere, tekstil işleriyle ilgili faaliyet alanının yeniden canlandırılması. C: J. A. López Padilla’nın bir çizimine dayanıyor.
İspanya’daki MÖ ikinci binyıla ait Cabezo Redondo alanından bir ağırlıklı dokuma tezgâhının analizi ve rekonstrüksiyonu, Tunç Çağı Batı Akdeniz’inde tekstil teknolojisinin gelişimine benzersiz bir bakış sunuyor.
Tarihöncesi Avrupa ve Akdeniz genelinde tekstil üretmek için yaygın biçimde kullanılan ağırlıklı dokuma tezgâhları, ipliklerin serbest biçimde asılı kaldığı ve uçlarına bağlanan kil ya da taş ağırlıklarla gergin tutulduğu dokuma araçlarıydı.
Ahşap ve organik liflerden yapılan tezgâhların kendisi arkeolojik olarak nadiren korunuyor. Bu da arkeologların tarihöncesi tekstil üretim yöntemlerini anlamak için genellikle ağırlıkların analizine bel bağlamasına neden oluyor.
Araştırmanın baş yazarı Dr. Ricardo E. Basso Rial, “Tunç Çağı güneydoğu İberya’sında tekstil üretiminin varlığı, özellikle dokuma tezgâhı ağırlıkları ve ağırşaklar aracılığıyla iyi biçimde kanıtlanmıştı. Ancak tezgâhların ahşap bileşenleri nadiren korunuyor ve bu durum, tezgâh morfolojisini, mekânsal düzenini ve dokuma pratiklerini ayrıntılı biçimde yeniden oluşturma kapasitemizi ciddi ölçüde sınırlıyordu” diyor.
Dokuma tezgahı ağırlıklarının bulunduğu alanda yapılan kazı çalışmalarının ardışık aşamaları.
Şimdi ise araştırmacılar, güney İspanya’daki Tunç Çağı yerleşimi Cabezo Redondo’da kil dokuma tezgâhı ağırlıklarıyla birlikte kömürleşmiş ahşap kalıntılar ve bitki lifi halatlar keşfetti. Bu bulguların bir ağırlıklı dokuma tezgâhının kalıntıları olduğu sonucuna vardılar.
Batı Akdeniz’de bir Tunç Çağı ağırlıklı dokuma tezgâhının en iyi korunmuş örneklerinden biri olan bu buluntu, Tunç Çağı İberyası’ndaki tekstil üretimine ilişkin anlayışımızı derinleştirmek için nadir bir fırsat sunuyor.
Araştırmacılar korunan ahşap kalıntıları ve kil ağırlıkları analiz ederek bu bilgilerle tezgâhı kısmen yeniden oluşturdu. Sonuçları Antiquity dergisinde yayımlandı.
Ahşap kalıntılar, bölgede doğal olarak yetişen Halep çamına ait. Ancak ağırlıklar daha özgün bir nitelik taşıyor. Akdeniz İberyası’nın genelindeki diğer örneklerden çok daha hafif olan bu ağırlıklar, muhtemelen daha ince ya da daha çeşitli kumaşların üretimiyle ilişkili.
Kazı sırasında dokuma tezgahı kerestelerinin farklı görünümleri. C: Basso Rial, R. E.,tel al. (2026).
Dr. Basso Rial, “Dokuma tezgâhı ağırlıklarının özellikleri, bu tezgâhın yalnızca açık bez ayağı kumaşlar üretme kapasitesine sahip olmadığını, aynı zamanda potansiyel olarak daha yoğun ve teknik açıdan daha karmaşık tekstiller (muhtemelen erken dönem dimi örgüler dahil) üretebileceğini gösteriyor. Bu, İberya’daki Tunç Çağı tekstil teknolojisine ilişkin anlayışımızda kayda değer bir ilerlemeyi temsil ediyor” diyor.
Genellikle keten gibi bitki liflerinden yapılan bez ayağı örgüler, Neolitik Dönem’den Tunç Çağı’na kadar en yaygın dokuma türüydü. Buna karşılık dimi örgüler ancak MÖ 1. binyılın başlarında yaygınlaştı.
Önemli bir nokta olarak dimi örgüler genellikle yünden yapılıyordu. Bu da Cabezo Redondo’nun “tekstil devrimi”nde, yünün benimsenmesiyle ilişkili tekstil tekniklerinin çeşitlenmesi sürecinde önemli bir alan olmuş olabileceğini düşündürüyor.
Dr. Basso Rial sözlerini şöyle tamamlıyor: “Bu keşif, genellikle korunan kısmi aletleri değil, tezgâhın kendisini, yaklaşık 3.500 yıl önce kullanılmakta olduğu anda haliyle görmemizi sağlıyor ve Tunç Çağı dokumacılığının gündelik zanaatına nadir bir bakış sunuyor.”
Antiquity. 15 Mart 2026.
Makale: Basso Rial, R. E., García Atiénzar, G., Carrión Marco, Y., Martín de la Sierra Pareja, P., Barciela González, V., & Hernández Pérez, M. S. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >