Blog
Bask Bölgesindeki Mağara Resimleri Belirli Düzene Göre Çizilmiş
EHU-Bask Ülkesi Üniversitesi’nde araştırmacı olan Iñaki Intxaurbe, Bask bölgesindeki dokuz mağarada bulunan görsellerin dağılımını, ağ temelli analiz ve istatistiksel tekniklerle inceledi.
www.arkeofili.com
İspanya’nın Bask Bölgesinde yer alan mağaralardaki tarihöncesi hayvan betimleri belirli bir düzene göre çizilmiş.
Lumentxa mağarasından (Lekeitio, Bask Ülkesi) bir panel; sola doğru bakan iki bizon figürü ve sağa doğru bakan bir at başı içeriyor. C: Intxaurbe, I. 2026.
EHU-Bask Ülkesi Üniversitesi’nde araştırmacı olan Iñaki Intxaurbe, Bask bölgesindeki dokuz mağarada bulunan görsellerin dağılımını, ağ temelli analiz ve istatistiksel tekniklerle inceledi.
Intxaurbe, görseller arasındaki yinelenen ilişkileri araştırarak tarihöncesi çizimlerin izlediği hiyerarşik yapısal örüntüleri belirledi. Bizonlar, atlar ve keçiler kompozisyonların merkezinde yer alıyor, diğer hayvanlar ise bunların çevresine dağılıyor. Atlar sağa dönük olarak resmedilirken, diğer hayvanlar genellikle sola bakıyor. Bunun nedenleri bilinmese de çalışma, görsellerin belirli bir iç düzene karşılık geldiğini gösteriyor.
Doktora sonrası araştırmacı Iñaki Intxaurbe, çalışmalarını EHU-Bask Ülkesi Üniversitesi’nin Grafik Anlatım ve Mühendislik Projeleri Bölümü’nde yürütüyor: “Kaya sanatıyla, mağara duvarlarına çizilmiş figürlerle çalışıyorum. Daha sonra simülasyonlar ve istatistiksel analizler yapabilmek için bu figürlerin dijital kopyalarını çıkarıyorum” diye açıklıyor.
Intxaurbe, özellikle Bask Ülkesi’ndeki dokuz mağarada bulunan ve yaklaşık 16.000-14.000 yıl önce yapılmış 500 grafik motifi inceledi. “Bu görsellerin rastgele mi oluşturulduğunu, yoksa bir tür örüntü mü izlediğini bilmek istedim.”
Grafik anlatım, fikirlerin, kavramların ya da bilgilerin görsel temsili olarak tanımlanabilir. Eğer Paleolitik sanat, kolektif düşüncenin ya da simgeselliğin izlerini taşıyorsa, yapılandırılmış bir iletişim sistemi olarak anlaşılabilir.
Intxaurbe, “Mağara sanatı görsel ve grafik bir anlatım biçimi olduğuna göre, bunun ardında bir tür sözdizimsel düzen bulunabileceğini düşünmek makul olur. Sözdizimi, sözcüklerin ve cümlelerin düzenlenişini belirler ve bunu incelemek, bir dilde kullanılan yapıları anlamamızı sağlar” diyor.
Intxaurbe, çalışmayı yürütmek için figürlerin tümü üzerinde istatistiksel yöntemler ve ağ analizi kullanarak farklı ögeler arasındaki ilişki örüntülerini çözmeye çalıştı.
Görseller rastgele düzenlenmemiş
Sonuçlar, “mağara resimlerinin rastgele değil, düzenli bir biçimde yapıldığını” gösteriyor. Genel olarak bizonlar, atlar ve keçiler merkezi konumlarda yer alırken, diğer hayvanlar bunların çevresinde başka önemli işlevler üstleniyor.
Intxaurbe, “Bizonlar genellikle sola, atlar ise sağa dönük. Bunun tersinin görüldüğü birkaç istisnai durum dışında: O örneklerde atlar sola, diğer hayvanlar sağa bakıyor. Bu da sistemin rastgele olmadığını ve bu görsellerin ardında genel bir fikrin, simgeselliği içinde önemli bir ögenin bulunduğunu gösteriyor” diyor.
C: Intxaurbe, I. 2026.
Araştırma, bu baskın üç hayvanla ilişkili bir yapısal örüntünün varlığını ortaya koyuyor: “İstatistiksel analizler, mağaralardaki tüm görsellerin, belirli anlamlılık düzeylerinde, bu hayvanların varlığına ve yönelimine göre düzenlendiğini gösteriyor.”
Çalışma, bu uygulamalara ilişkin açıklamalar sunmuyor. Ancak gösterdiği şey, çizimlerin ardında düzenli bir yapının bulunduğu. Yine de amaçlanan mesajın ne olduğunu belirlemek henüz mümkün değil. Araştırma ayrıca 1950’lerde öne sürülen bazı fikirleri de doğruluyor: “O dönemde, kaya sanatının rastgele olmadığı zaten düşünülüyordu. Hayvanların çoğunun sola dönük olduğu biliniyordu.”
“Bazı yazarlar bunun nedeninin, sanatçıların çoğunun sağ elini kullanması ve bu yüzden hayvanları sola dönük resmetmesi olduğunu öne sürdü. Ancak çalışmamız, atın en çok resmedilen hayvanlardan biri olduğunu ve istatistiksel olarak baskın yöneliminin tersi yönde, yani sağa doğru olduğunu gösteriyor.”
“Mağara resimleri eğlence amacıyla yapılmadı. Bunların yaratıcıları için önemli olduğunu biliyoruz, çünkü yalnızca bazı mağaralarda yapılmışlar, hepsinde değil. Artık biliyoruz ki Paleolitik’in sonundaki mağara sanatının sözdizimsel bir yapısı vardı ve ardında, bizim anlamadığımız ama onlar için önemli olan bir fikir ya da grafik kod bulunuyordu. Bunlar için belirli mağaraları seçtiler.”
University of the Basque Country. 21 Temmuz 2026.
Makale: Intxaurbe, I. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >