Blog
Bilinen En Eski Hamam Terlikleri Hadrianus Duvarı’nda Bulundu
Arkeologlar, Hadrianus Duvarı üzerindeki antik Roma kalesi Vindolanda’da binlerce iyi korunmuş ayakkabı keşfetti. Ancak bu ayakkabılardan biri büyük olasılıkla bilinen en eski banyo terliği örneği.
www.arkeofili.com
Romalılar, ayaklarını sıcak zeminden korumak ve kaygan yüzeylerde daha iyi yürüyebilmek için hamamda terlik giyen ilk halktı.
Arkeologlar bu Roma hamam terliğini İngiltere’deki Vindolanda kalesinde keşfettiler. C: The Vindolanda Trust
Arkeologlar, Hadrianus Duvarı üzerindeki antik Roma kalesi Vindolanda’da binlerce iyi korunmuş ayakkabı keşfetti. Ancak bu ayakkabılardan biri büyük olasılıkla bilinen en eski banyo terliği örneği.
Ahşap bir taban platformundan ve deri bir üstten oluşan “hamam terliği”, bugün insanların ayak mantarı gibi sorunlardan kaçınmak için soyunma odası duşlarında ya da manikür salonlarında giydiği üzeri açık ayakkabıların bir versiyonuydu. Ancak Romalılar, Latince sculponeae dedikleri bu platformlu terlikleri hamamın sıcak ve kaygan zeminlerinden korunmak için giyiyordu.
Tarihi nesneleri ve miras alanlarını koruyan tarihi vakıf English Heritage’a göre Roma hamamları toplu buluşma alanlarıydı. Yıkanan kişi önce soyunur, ardından soğuk bir odadan ılık bir odaya, oradan sıcak bir odaya geçer, sonra serin bir dalma banyosu için ilk odaya geri dönerdi. Roma hamam kültürünün en önemli icatlarından biri olan hipokost sistemi, ılık ve sıcak odalar ile hamamları ısıtmak için yükseltilmiş bir zeminin altındaki bir ocağı tutuşturmayı içeriyordu. Bu ısıtma sistemi aynı zamanda zemini de elle dokunulamayacak kadar sıcak hale getiriyordu.
Roma hamam terlikleri zamanla bozulan malzemelerden yapıldığı için en eski ve en iyi bilinen örnekler, organik kalıntıların oksijensiz çamur katmanlarında korunduğu, İngiltere’nin Northumberland bölgesindeki Roma kalesi Vindolanda’dan geliyor. Kanada’daki Western Ontario Üniversitesi’nden arkeolog Elizabeth Greene’in aktardığına göre, arkeologlar Vindolanda’da 5.000’den fazla Roma ayakkabısı buldu. Bunların yaklaşık 50 tanesi hamam terliği.
Hamam terliklerinin çoğu, 2,5 ile 5 santimetre yüksekliğindeki ahşap bir platforma ve üstte yer alan bir deri kayışa sahip. Greene’e göre terliklerden bazıları sadeyken, diğerleri yüzeye işlenmiş geometrik desenler ya da ayak parmağı temsilleriyle bezenmişti.
Vindolanda hamam terliklerinin dünyanın en eski hamam terlikleri olup olmadığı tartışmaya açık.
Arkeologlar çok daha eski sandalet örnekleri de bulmuştu. Örneğin Mısır’da MÖ 3.300’e tarihlenen Kral Tutankamon’un sandaletleri bunlardan biri. Etrüsklerin ise MÖ 6. yüzyıl gibi erken bir tarihte metal çerçeveli sandaletleri vardı. Kanada’nın Toronto kentindeki Bata Ayakkabı Müzesi’nin müdürü ve küratörü Elizabeth Semmelhack, “Ancak bunlar hamamda giyilmek için değildi” diyor.
2025’te Fransa’da, Vindolanda’dan biraz daha eski bir Roma dönemi arkeoloji alanı olan Isarnodurum’da ahşap tabanlı iki çocuk ayakkabısı keşfedildi. Bunların hamam terliği oldukları doğrulanırsa dünyadaki bilinen en eski hamam terlikleri olacaklar.
Greene’in sürdürdüğü bir başka araştırma yönü ise hamam terliklerinin yalnızca yıkanma sırasında kullanılıp kullanılmadığını sorgulamak. Romalıların Avrupa’dan ayrılmasından birkaç yüzyıl sonra Orta Çağ insanları, ayaklarını yerdeki çamur, su ya da kardan korumak için bir tür dış ayakkabı (bir başka ayakkabının üzerine kayışla bağlanan ya da onun üzerine giyilen ayakkabı) işlevi gören benzer görünümde bir ayakkabı icat etti. Vindolanda’da bulunan ahşap tabanlı terliklerin bazıları dış ayakkabı işlevi görmüş olabilir ya da iki bin yıl önce hem hamam terliği hem dış ayakkabı olarak çift görev üstlenmiş olabilirler.
Vindolanda’dan gelen bu hamam terliği, Toronto’daki Bata Ayakkabı Müzesi’nde Eylül 2027’ye kadar Unearthing Vindolanda (Vindolanda’yı Gün Yüzüne Çıkarmak) sergisi kapsamında görülebilir.
Live Science. 8 Haziran 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >