Blog
Bu Neandertal, 40.000 Yıl Önce Fransa’da Kasıtlı Gömülmüş
La Ferrassie 1’in kemiklerini radyokarbon yöntemiyle tarihlemek için yapılan ilk girişimler oldukça güç oldu ve 32.000 ile 52.000 yıl arasında değişen belirsiz bir yaş aralığı ortaya çıktı.
Erman Ertuğrul - www.arkeofili.com
Neandertaller ölülerini gömmek için ilk kez Orta Doğu’da bu pratiği uyguladı; fakat bu gelenek Avrupa’ya çok daha sonra ulaştı.
La Ferrassie 1, bugüne kadar bulunan en eksiksiz Neandertal iskeletlerinden biri. C: Wikimedia Commons
Yeryüzünde yaşamış son Neandertallerin bir kısmı, belki de düzgün törenlerle uğurlanarak tarihe karışmış olabilir. Güneybatı Fransa’daki ikonik La Ferrassie alanında ilk kez 1909’da keşfedilen bu geç dönem Neandertal grubu; yetişkinler, çocuklar, bebekler ve fetüsler dahil sekiz bireyden oluşuyor. Bu bireylerin bir kısmı kasıtlı olarak gömülmüş gibi görünüyor.
Önceki araştırmalar, La Ferrassie’de yaklaşık 40.000 yıl önce hayatını kaybeden 2 yaşındaki bir Neandertal çocuğun kalıntılarına odaklanmıştı. On yıllar boyunca araştırmacılar, cesedin kasıtlı olarak toprağa mı verildiği yoksa doğal tortul birikim sonucunda mı o konuma geldiği konusunda tartıştı. Ancak son yıllarda, La Ferrassie 8 olarak bilinen bu küçük çocuğun başı doğuya, pelvisi batıya bakacak şekilde kazılmış bir çukura kasıtlı olarak yatırıldığı giderek daha açık bir hal aldı.
Aynı yönelim, alanda bulunan diğer birkaç iskelet için de gözlemlendi. Ancak bu vakaların kasıtlı mı yoksa rastlantısal mı olduğu daha az kesin. Bu konumda son birkaç on bin yılı geçirenler arasında, bugüne kadar bulunan en eksiksiz Neandertal iskeletlerinden biri olan ve yetişkin bir erkeğe ait olduğu düşünülen ünlü La Ferrassie 1 örneği de yer alıyor.
La Ferrassie 1’in kemiklerini radyokarbon yöntemiyle tarihlemek için yapılan ilk girişimler oldukça güç oldu ve 32.000 ile 52.000 yıl arasında değişen belirsiz bir yaş aralığı ortaya çıktı. Gerçek yaşın bu aralığın uçlarına yakın bir yerde olması, onu La Ferrassie 8’den farklı bir kültürel bağlama yerleştiriyor ve yetişkin erkek iskeletinin kasıtlı olarak gömüldüğü ihtimalini zayıflatıyor. Bu belirsizliği gidermek amacıyla yeni bir çalışmanın yazarları, La Ferrassie 1 ile aynı tortu tabakasında bulunan ve on yıllardır Paris’teki Musée de l’Homme’da saklanan altı hayvan kemiği üzerinde radyokarbon tarihleme yaptı.
Sonuçlar, bu faunal kalıntıların 42.610 ile 39.830 yıl öncesine ait olduğuna işaret ediyor. Bu da La Ferrassie 1 ve La Ferrassie 8’in yaklaşık aynı dönemde yaşadığını düşündürüyor. Bu bulgu, yetişkin erkeğin kasıtlı olarak gömüldüğünü kanıtlamasa da, bu bireylerin aynı tekno-kültürel komplekse ait olduğunu ve dolayısıyla aynı cenaze pratiklerine tabi tutulmuş olabileceklerini ortaya koyuyor.
Châtelperronian endüstrisi olarak bilinen bu kültür, yalnızca 45.000 ile 40.000 yıl önce Batı Avrupa’da iskan eden ve türün yok oluşuyla birlikte son bulan Neandertallerle ilişkilendiriliyor. Dikkat çekici biçimde, Neandertal gömütlerine ilişkin en güçlü kanıtlar Châtelperronian bağlamlarında karşımıza çıkıyor.
Bununla birlikte, Neandertal cenaze pratiklerinin en eski izleri aslında Orta Doğu’dan geliyor. Buradaki bulgular, soyu tükenmiş homininlerin ölülerini 100.000 yılı aşkın bir süre önce gömmeye başlamış olabileceğine işaret ediyor. Avrupa’da ise bu tür pratikler, Neandertal çağının son demlerine dek yaygınlaşmamış gibi görünüyor.
Bu yeni çalışmanın bulguları, söz konusu davranışın son Neandertal yerlerinde ortaya çıkışına yeni bir ışık tutuyor ve La Ferrassie’de her yaştan bireyin benzer cenaze törenlerine layık görülmüş olabileceğine işaret ediyor.
IFL Science. 6 Nisan 2026.
Makale: Balzeau, A., Mylopotamitaki, D., Welker, F., Tassoni, L., Gómez-Olivencia, A., Derrey, T., & Talamo, S. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >