Blog
Bu Oturan Yaşlı Figür Ne Anlama Geliyordu?
New York’taki Metropolitan Museum of Art’ta sergilenen bu yaşlı adam figürünün, topluluğunda bir dini uzman, şaman ya da başka bir lideri temsil etmiş olabileceği düşünülüyor.
www.arkeofili.com
Kırışıklıkları olan yaşlı bir adamı tasvir eden bu 2.000 yıllık eser, bir çeşit ‘güce’ sahip olduğu için insanlarda korku uyandırıyordu.
Bu kil figür, 2000 yıldan daha uzun süre önce Ekvador ve Kolombiya sınırına yakın bir bölgede yaşayan Tumaco-Tolita halkının bir yaşlısını tasvir ediyor. C: Metropolitan Museum of Art
Tumaco-Tolita sanatçıları, kil ile yaptıkları insan tasvirlerinde yoğun gerçekçilikleriyle tanınıyordu. Yaklaşık 2.000 yıl önce, bugün Kolombiya ve Ekvador olarak bildiğimiz bölgelerde yaşayan Tumaco-Tolita çömlekçileri, saygı duydukları yaşlılarını hipergerçekçi heykelcikler halinde üretmeye başladı.
New York’taki Metropolitan Museum of Art’ta sergilenen bu yaşlı adam figürünün, topluluğunda bir dini uzman, şaman ya da başka bir lideri temsil etmiş olabileceği düşünülüyor.
63,5 santimetre boyundaki eser; yüzünde derin kırışıklıklar, göz altlarında sarkık deri, ağzında birkaç diş ve çenesinde seyrek sakal bulunan yaşlı bir kişiyi betimliyor. Arkeolog Hugo Ikehara-Tsukayama’nın 2022’de yazdığına göre, adamın başı yassılaşmış görünüyor. Bu da muhtemelen bebekken kafatasının biçimlendirildiğini ya da değiştirildiğini gösteriyor. Bu tür bir kültürel uygulama, kişinin etnik kimliğini veya toplumsal konumuna işaret ediyor olabilir.
Heykelin burun, kulak ve meme uçlarında küçük delikler bulunması, figürün bir zamanlar altın süslemelerle bezendiğini düşündürüyor. Ikehara-Tsukayama’nın belirttiğine göre, Tumaco-Tolita sanatında meme uçları kadın tasvirlerinde daha yaygındı; ancak bu heykel, kadın betimlerinde tipik olan uzun bir etek giymiyor. Bu nedenle figürün cinsiyeti net değil.
Bel bölgesinin dikkatli incelenmesi, bu kişinin bir tabureye oturmuş olabileceğini gösteriyor. C: Metropolitan Museum of Art
Bu figür, Tumaco-Tolita halkının yaygın biçimde kullandığı gri kil hamurundan yapılmıştı. Tasarımın karmaşıklığı nedeniyle tamamlanması birkaç gün sürmüş olmalıydı. O dönemde muhtemelen parlatılıp boyanmıştı, fakat renkler zamanla aşınarak kayboldu.
Bu yaşlı adam, eski Amerika kıtalarında otoritenin bir simgesi sayılan bir taburenin üzerinde oturur halde betimlenmişti. Ayrıca insanları doğaüstü varlıklarla ilişkilendiren bir şaman da olabilir. Ikehara-Tsukayama’ya göre, yaşlı adamın belirgin omurgası ve kuru, kırışık derisi bir iguanayı çağrıştırıyor. Bu hayvansal bağlantı da şamanın gücünün anahtarlarından biri olabilir.
Müzeye göre bu heykel, Ekvador ve Kolombiya’nın bu bölgesinden bilinen en erken “oturan lider” tasvirlerinden biri. Eski Amerika toplumlarında dini ve dünyevi gücü elinde tutan erkek liderlere bazen “cacique” deniyordu.
Başının yassılaşmış olması, çocukluk döneminde yapılan kafa şekillendirme çalışmalarını ortaya koyuyor. C: Metropolitan Museum of Art
Ekvador’un Quito kentindeki San Francisco Üniversitesi’nde arkeolog olan Florencio Delgado Espinoza, müzenin internet sitesinde yayımlanan bir söyleşide, cacique heykelinin muhtemelen önemli ritüel törenlerde sergilendiğini ya da taşındığını anlatıyor. Ancak figürün kesin işlevi bilinmiyor.
Espinoza, “İnsanlar bu cacique’leri seviyor; ama aynı zamanda güçleri olduğu için onlardan gerçekten korkuyorlardı. Yani hem sevgi hem korku nesneleriydi” diyor.
Tumaco-Tolita halkı metal işçiliğiyle de ünlüydü. Doğal altın bakımından zengin bir bölgede yaşıyor ve değerli metalden etkileyici figürinler üretiyorlardı. Ancak bu topluluk, MS 500’e gelindiğinde kıyıdaki yurtlarından kayboldu; muhtemelen Güney Amerika’nın başka bölgelerine dağıldılar.
Metropolitan Museum of Art.
Live Science. 16 Şubat 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >