Blog
Çin’de 13. Yüzyılda Bir Cinayet Sineklerle Çözülmüş
Böceklerin ve eklembacaklıların bir suçu çözmek için kullanıldığı, halk arasında ilk adli entomoloji vakası olarak bilinen olay bu döneme dayanıyor.
www.arkeofili.com
13. yüzyıl Çin’inde dünyanın bilinen ilk adli entomoloji vakası yaşandı ve bir cinayet sinekler sayesinde çözüldü.
Sineklerle çözülen cinayette herkesin oraklarını getirmesi istenmiş. C: Wikimedia Commons
Sorgu yargıcı köydeki her erkekten orağını önüne koymasını istedi. Kısa bir süre sonra, başka hiçbir soru sormadan birini cinayetle suçladı.
Modern kolluk kuvvetleri ve adli bilimlerden önce arada bir işlenen bir cinayetten paçayı sıyırmak kuşkusuz daha kolaydı. Ancak bu durum, cinayeti işleyen kişinin kesinlikle bulunamayacağı anlamına gelmiyor. 13. yüzyıl Çin’i kadar uzak bir dönemde, suçluları daha bilimsel yaklaşımlarla yakalama sanatını belgeleyen insanlar vardı.
Belgelenmiş ilk adli entomolog
Böceklerin ve eklembacaklıların bir suçu çözmek için kullanıldığı, halk arasında ilk adli entomoloji vakası olarak bilinen olay bu döneme dayanıyor. Vaka, bildiğimiz kadarıyla dünyanın tartışmasız ilk adli tıp uzmanı olan Song Ci tarafından Düzeltilmiş Adaletsizlik Vakaları Derlemesi (Collected Cases of Injustice Rectified) adlı bir kitapta belgelendi.
Song hanedanı (MS 960 ila 1.279) döneminde yapılan reformların bir parçası olarak, her ilçeye, görevleri arasında suçu soruşturmak ve ardından sorumluları cezalandırmak da bulunan kendi görevlisi verildi.
Song Ci başlangıçta tıp eğitimi almıştı ama bu yeni kurulan adalet sisteminde hapishaneler yargıcı olarak atandı. Bu fırsatı, ülkenin dört bir yanından suça ilişkin bilgi toplamak için kullandı ve ardından ileriki vakaların soruşturulması için en iyi uygulamaları önerdi.
Yaralar ölüm öncesi mi, ölüm sonrası mı?
Song, cesetleri inceleyen sorgu yargıçlarına, ölüm nedeninin nasıl belirleneceği de dâhil olmak üzere pratik tavsiyeler verdi. Birçok ipucundan birinde, birinin ölümden önce mi yoksa sonra mı bıçaklandığının nasıl anlaşılacağını anlatıyor.
Bir çeviriye göre Song şöyle yazmıştı: “Bıçak yaraları canlıyken alınmışsa, deri ve et büzüşür; çevresinde deri altı bir leke oluşur. Bir uzuv kesilmişse, kaslar, kemik, deri ve et yapışkan bir kütle hâlinde olur; deri bıçakla temastan büzüşmüş, kemik dışarı çıkmış olur.”
“Bir ceset parçalara ayrılmışsa deri ve etin görünümünde bir değişiklik olmaz, deri altı leke bulunmaz, deri büzüşmez, yaranın ucunda kan olmaz ve rengi beyaz olur.”
“Kan kokusuna kapılıp gelmişlerdi”
Song ayrıca, birinin çürüme durumuna bakarak ne zaman öldüğünü saptamaya çalışmak da dâhil olmak üzere, çeşitli senaryolarda insan bedeninin başına neler geldiğine dair korkunç ayrıntılı bilgiler verdi.
Ama bunlar yalnızca kuramsal değildi. Bu yöntemlerin işe yaradığı gerçek vakalardan örnekler verdi. Bir örnekte, bir sorgu yargıcı biraz soruşturma ve birkaç sinek sayesinde bir cinayeti çözmeyi başardı.
Song’a göre, bir sorgu yargıcı jilet gibi keskin bir orakla açılan yaraların bir köylünün ölümüne yol açtığını saptamıştı. Ölen adam, ölü bir adama dönüşmeden kısa süre önce başka biriyle bir borç meselesi yüzünden tartıştığından, yargıç cinayetten şüphelendi.
Yargıç, şüphelinin yaşadığına inanılan köye gitti ve kasabadaki her erkekten oraklarını getirip yere koymalarını istedi. Bu modern zamanlarda pek de sık verilmeyen bir talimat. Ama tüm oraklar oldukça temiz görünse de, katil bir Agatha Christie romanından fırlamış gibi bir sahnede çarpıcı biçimde ortaya çıktı.
Song’un çevirisi şöyle açıklıyor: “Kısa bir süre sonra araştırmacı, şüpheli adama dönüp onu cinayetle suçladı. Adam pek çok itirazla suçunu inkâr etti ama yargıç, kan kokusuna kapılıp yetmiş orağın arasından onunkini seçip üzerine konan sineklere işaret etti. Katil suçunu itiraf etti.”
Modern gözler için en ilgi çekici yönü ilk adli entomoloji vakası olsa da, kitabın asıl amacı soruşturmacıları suç soruşturmasında mevcut en iyi uygulamalar konusunda bilgilendirmekti.
Bu açıdan kitap oldukça etkileyici. Bir cesedin bulunduğu andan orakları ortaya koyma vaktinin geldiği ana kadar süreci özenle açıklıyor.
IFL Science. 22 Temmuz 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >