Blog
Etrüsk Kuyusundaki Çekirdekler, Şarabın Kökenini Gösteriyor
Keşif, İtalya’nın ünlü Chianti şarap bölgesindeki bir tepe yerleşimi olan Cetamura del Chianti’de yapıldı.
www.arkeofili.com
32 metre derinlikteki bir Etrüsk kuyusunda bulunan 2.000 yıllık üzüm çekirdekleri, modern şarap hakkında sürprizler ortaya koyuyor.
Geç Roma döneminde (MS 3.-4. yüzyıl) temizlenmiş bir Etrüsk kuyusu. C: Cetamura del Chianti Project / FSU
Toskana’daki antik kuyulardan çıkan 2.000 yıllık üzüm çekirdeklerini analiz eden bilim insanları, tek bir alandan elde edilmiş antik asmalara dair bugüne kadarki en kapsamlı genetik tarihi haritalandırdı.
Yeni yayımlanan bulgular, antik bağların modern şarapçılığın temelini atan, Roma İmparatorluğu’nun son derece gelişmiş tarımsal ağının bir parçası olduğunu gösteriyor.
Keşif, İtalya’nın ünlü Chianti şarap bölgesindeki bir tepe yerleşimi olan Cetamura del Chianti’de yapıldı. MÖ 300 ile MS 300 arasında yerel sakinler üzüm çekirdeklerini derin kuyulara atıyor, oksijensiz çamur da onları muhafaza ediyordu.
York Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’ndeki doktora çalışmaları kapsamında analizleri tamamlayan Dr. Oya İnanlı, “80 çekirdeğin DNA’sını diziledik ve dikkat çekici bir süreklilik hikayesi bulduk. Test edilen çekirdeklerin büyük çoğunluğu, Etrüsklerden Romalılara doğrudan aktarılmış ve yüzyıllar boyunca sürdürülmüş tek ve aynı bir çeşide aitti” diyor.
“Genetik testlerle bir adım daha ileri giderek antik üzümlerin rengini de belirleyebildik. Genetik göstergeler, bu baskın ve uzun ömürlü klonun beyaz taneler ürettiğini ortaya koydu.”
Antik bir Chianti bağında beyaz üzümlerin böylesine yoğun biçimde yaygın olduğunun keşfi bir sürprizdi. Çünkü bölge bugün dünya çapında zengin ve kırmızı Sangiovese şaraplarıyla biliniyor. Yine de bölgede hâlâ bir miktar beyaz üzüm de yetiştiriliyor.
Florida State Üniversitesi’nden Profesör Nancy De Grummond, “Ekibimizin araştırması, Chianti bağcılık bölgesindeki şarap tarihine önemli bir bölüm ekliyor. Günümüzün dünyaca ünlü kırmızı şarabının aslında Etrüsk ve Roma dönemlerinde yüzyıllarca özenle yetiştirilen ve korunan beyaz bir şarapla başladığını öğrenmek ne kadar hoş bir sürpriz.”
Bölgede yaşamış olan yerel halk üzüm çekirdeklerini derin kuyulara atmış. C: Florida Eyalet Üniversitesi
Roma ticareti ve üzüm çeşitliliği
Yerleşimin Romalılar tarafından ele geçirilmesinin ardından Cetamura’da tamamen yeni asma çeşitleri belirdi. Bu da genişleyen imparatorluktan “seçkin çeşitlerin” buraya getirildiğine işaret ediyor. Bunun yanı sıra ekip, çekirdeklerin biçimini inceleyen bir yöntem sayesinde yabani üzüm toplandığına dair bazı kanıtlar da buldu.
Genetik testler, Cetamura’da baskın olan klonun, daha önce güney Fransa’da test edilmiş iki antik üzüm çekirdeğine yakın akraba olduğunu ortaya koydu. Bu durum, Romalıların şarap üretimini standartlaştırmak için geliştirdiği geniş kapsamlı bir tarımsal ticaret ağına dair biyolojik kanıt sunuyor.
Ekip ayrıca Cetamura’da, bugün hâlâ Orta ve Doğu Avrupa genelinde yetiştirilen bir üzüm ailesine ait bir başka antik üzüm çekirdeği daha buldu.
Yaşayan asmalarla antik bağlar
Bu antik çekirdeğin günümüzdeki en yakın benzeri Macaristan’da yetişen Baratcsuha szurke adlı nadir bir üzüm çeşidi olsa da keşif, antik çekirdeği Slovenya’nın Maribor kentinde yetişen efsanevi, 400 yıllık bir asma ile doğrudan ilişkilendiriyor. Bu ünlü asma, bugün hâlâ meyve veren ve dünyadaki yaşayan en eski asma olarak resmi biçimde tanınıyor.
York Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Dr. Nathan Wales, “Yeni bulgularımız bu spesifik üzüm ailesinin antik ve dayanıklı olduğunu gösteriyor. Antik Romalıların keyifle içtiği şaraplık üzümlerin, bugün bardaklarımıza döktüğümüz çeşitlerden yalnızca birkaç adım ötede olduğunu düşünmek inanılmaz” diyor.
“Bu kalıntı çeşitlerden yapılan şarabı içtiğinizde, binlerce yıl önce Roma yemek masalarında servis edilenden bir taş atımı uzaklıkta olan tarihi tadıyorsunuz.”
University of York. 11 Haziran 2026.
Makale: Oya Inanli, Laurent Bouby, et al. 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >