Blog
Hatay’da Neandertaller ile Binlerce Yıl Aynı Kültürü Paylaşmışız
Yaklaşık 77.000 yıl önce, Türkiye’deki bir grup Neandertal, kendi hayatta kalma stratejilerini ve simgesel kültürlerini de yanlarında getirerek Üçağızlı II adlı bir mağarada yaşamaya başladı.
www.arkeofili.com
Hatay’daki Üçağızlı II mağarasında yaşayan Neandertaller ve modern insanlar, 30.000 yıl boyunca aynı kültürü paylaşmış ve sürdürmüş.
Üçağızlı Mağarası’ndaki kazılar. C: @ucagizli.magarasi.kazisi
Yaklaşık 77.000 yıl önce, Türkiye’deki bir grup Neandertal, kendi hayatta kalma stratejilerini ve simgesel kültürlerini de yanlarında getirerek Üçağızlı II adlı bir mağarada yaşamaya başladı. Zamanla bu insan türü ortadan kayboldu ve yerlerini, kendilerinden öncekilerle aynı uygulamaları sürdüren Homo sapiens aldı. Bu da Neandertaller ile modern insanlar arasında kültürel alışveriş ve süreklilik olduğuna işaret ediyor.
Homo sapiens ile Neandertallerin Paleolitik Avrasya’da karşılaşıp kaynaştığı iyi biliniyor, fakat iki tür arasındaki davranışsal benzerliğin derecesi şu an için belirsiz. Örneğin araştırmacılar Fransa’daki Mandrin Mağarası’nda, bu iki ayrı homininle ilişkili yerleşim katmanlarında bulunan kültürel eser türleri arasında önemli farklılıklar olduğunu belirtiyor.
Buna karşılık, Levant bölgesindeki Tinshemet Mağarası’nda yürütülen kazılar, Neandertaller ile modern insanlar arasında paylaşılan cenaze gelenekleri ve teknolojilerine dair kanıtlar ortaya çıkardı.
Giderek daha da karmaşıklaşan bu tabloya eklenen yeni bir çalışmanın yazarları, Üçağızlı II’de birden fazla yerleşim katmanına yayılmış altı tarihöncesi diş ve kısmi bir çene kemiğinin keşfini bildirdi. Bu eski kalıntıların tanımlanması, araştırmacıların Neandertallerin mağarada 77.000 ila 59.000 yıl önce bulunduğunu, Homo sapiens’in ise 59.000 ila 47.000 yıl önce buraya yerleştiğini belirlemesini sağladı.
Araştırmacılar, fosillerin yanı sıra 19.252 taş alet ve 24.236 hayvan kalıntısı da buldu. Bu kanıtların tüm yerleşim katmanlarındaki dağılımına dayanarak, mağaranın modern insan sakinlerinin, kendilerinden önceki Neandertallerin kullandığı avlanma, toplayıcılık ve alet yapımı stratejilerinin aynısını kullandığını öne sürüyorlar.
Üçağızlı II Mağarası’nda Neandertal fosilleriyle birlikte bulunan minicik bir Columbella rustica kabuğu. Muhtemelen yemek için değil, süs eşyası olarak kullanılıyordu. C: Naoki Morimoto
Yine de en çarpıcı buluntu, 29’u Columbella rustica türüne ait olan 59 yumuşakça kabuğuyla ilgiliydi. Tüketime uygun olmadığı düşünülen bu deniz karındanbacaklılar, tarihöncesi homininler tarafından ağırlıklı olarak süsleme ve diğer simgesel ya da dekoratif amaçlarla kullanılıyordu.
Columbella rustica kabukları yerleşim katmanlarının tamamında bulunduğu için araştırmacılar, Homo sapiens’in bu yumuşakçaları, binlerce yıl önce mağaranın Neandertal sakinlerinin yaptığıyla aynı şekilde kullanmış olması gerektiğini öne sürüyor. Bu da yazarların deyişiyle, “Neandertaller ile modern insanlar arasında, geçimin ötesine geçip yararcı olmayan davranışları da kapsayan paylaşılmış davranışlara” işaret ediyor.
Gaziantep Üniversitesi’nden çalışmanın yazarı Prof. İsmail Baykara, “Böyle bir bulgu gerçekten çok şaşırtıcıydı, çünkü Neandertaller ile Homo sapiens arasında bu düzeyde bir sürekliliği beklemiyorduk” diyor. “Ancak bu iki grubun gen alışverişinde bulunduğunu zaten bildiğimiz için mantıklı.”
Üçağızlı II’nin bulunduğu bölgeyi de içeren Levant, Neandertaller ile modern insanlar arasındaki eski melezleşme olayları için en olası ortamlardan biri olarak öne sürülüyor. Bu nedenle, iki tür arasındaki temas ve alışverişin bu bölgede yoğun olduğu düşünülüyor.
Baykara, “Kültür alışverişinde bulunduklarını varsayıyoruz” diyor. Bu da hem Neandertallerde hem de Homo sapiens’te benzer düzeyde bilişsel ve davranışsal karmaşıklığa işaret ediyor olabilir. Gerçi bu, bir ölçüde spekülatif olmayı sürdüren bir konu. Baykara, “Temelde bir beyin yapısı ve işlevi meselesi olan bilişsel kapasitelerin Neandertaller ile modern insanlar arasında nasıl farklılaştığını ya da örtüştüğünü belirlemek için gelecekteki çalışmalar gerekli olacak” diyor.
IFL Science. 6 Temmuz 2026.
Makale: Baykara, D. Turan, E. Eren Kural, D. Silibolatlaz, M.K. Agras, E. Şahiner, S. Kavak, C. Zanolli, Y. Ishihara, W. Morita, & N. Morimoto. 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >