Blog
Homo Erectus 1,79 Milyon Yıl Önce Mağaraya Ateş Taşımış
Güney Afrika’daki Wonderwerk Mağarası’ndan gelen yeni kanıtlar, bu uygulamanın yaklaşık 1,8 milyon yıl önce Homo erectus ile başlamış olabileceğine işaret ediyor.
Erman Ertuğrul - www.arkeofili.com
Güney Afrika’daki bir mağarada bulunan kanıtlara göre, ateş taşımak yaklaşık 1,8 milyon yıl önce Homo erectus ile başlamış olabilir.
Güney Afrika’daki Wonderwerk Mağarası’nın içinden bir görünüm. C: World Monuments Fund
İnsanlar sıfırdan ateş yakmayı çözmeden çok önce, kır yangınlarından kor parçalarını mağaralarına taşımayı ve alevi olabildiğince uzun süre canlı tutmayı öğrenmişlerdi. Güney Afrika’daki Wonderwerk Mağarası’ndan gelen yeni kanıtlar, bu uygulamanın yaklaşık 1,8 milyon yıl önce Homo erectus ile başlamış olabileceğine işaret ediyor.
Dünya genelinde insanlar tarafından kontrollü ateş kullanımına dair bilinen en eski kanıt, arkeologların 800.000 yıl öncesine tarihlenen ocak kalıntıları keşfettiği Levant bölgesindeki Gesher Benot Ya’aqov’dan geliyor. Ancak Wonderwerk’te yapılan önceki araştırmalar; homininlerin, ateşin ustası haline henüz gelmemiş olsalar bile, bir milyon yıl önce mağaraya yanan materyaller getirmiş olabileceğine işaret etmişti.
Bu arada Güney Afrika’daki Swartkrans Mağarası ve Kenya’daki Koobi Fora gibi başka alanlarda, kontrolsüz ateş kullanımının 1,5 milyon yıl önce başlamış olabileceğine işaret eden veriler bulunuyor. Gerçi tüm akademisyenler bu görüşü kabul etmiyor. Yine de bildiğimiz şu: Bu döneme ait ocaklar Afrika arkeolojik kayıtlarında yer almıyor. Bu da Homo erectus gibi homininlerin kendi kamp ateşlerini yakma becerisine henüz sahip olmadığını gösteriyor.
Yeni bir çalışmanın yazarları, Wonderwerk Mağarası’ndan gelen yanmış hayvan kemiklerini yeniden inceleyerek ateş kullanımı izlerini güvenilir biçimde saptayan yeni bir teknik geliştirdi. Kemiklerin yayılım özelliklerini ve Fourier Dönüşüm Kızılötesi spektroskopisini kullanan araştırmacılar, alanın 10. ve 11. tabakalarındaki çok sayıdaki küçük memeli kalıntısının açıkça yanmaya maruz kaldığını buldu.
Tabaka 11, 1,07 ile 1,79 milyon yıl öncesi arasına tarihlendiği için bu bulgular, mağaranın tarihöncesi sakinlerinin daha önce düşünülenden yüz binlerce yıl daha önce ateş kullanmış olabileceğine işaret ediyor.
Çalışmanın yazarları, “11. tabakadaki ateş, ateşe dair en eski kanıtın tarihini geriye itiyor ve ateşin homininler tarafından Wonderwerk Mağarası’nın iç kısmına defalarca getirildiğine işaret ediyor. Ateşi (büyük olasılıkla mağaranın dışındaki kır yangınlarından edinerek) sığınağın içine getiriyor ve tükenene kadar besliyorlardı” diyor.
Mağaranın içinde pişirmeye dair bir kanıt bulunmuyor. Ancak yanmış kemiklerin Homo erectus tarafından yapıldığı düşünülen Aşölyen (Acheulian) taş aletleriyle yakın bir ilişki içinde bulunması, yanmaktan homininlerin sorumlu olduğunu doğruluyor. Üstelik yanma izleri mağaranın girişinden en az 30 metre uzakta, yani dışarıdaki herhangi bir kır yangınının erişiminin çok ötesinde keşfedildi. Dolayısıyla bu izlerin ateşle herhangi bir biçimde temas edebilmesinin tek yolu insan etkinliğiydi.
Araştırmacılar, “Bu termal imzanın mekan ve zaman içinde yinelenmesi, geniş arkeolojik bağlamla birleştiğinde, erken Aşölyen homininlerinin, büyük olasılıkla da Homo erectus’un birden fazla kez ateşi bilinçli olarak içeri getirip kullandığına dair ikna edici bir destek sunuyor” diyor.
Bulgular üzerine yorum yapan ve çalışmaya dahil olmayan Granada Üniversitesi’nden arkeoloji profesörü Juan Manuel Jiménez Arenas, “Tarihleme (1,8 milyon yıl) ve her şeyden önce ateşi mağaraya getirmenin bilinçli olduğu doğrulanırsa, tarihöncesinin akışını değiştirecek bir dönüm noktasıyla karşı karşıyayız demektir. Bu makaleden önce, bu kadar eski insan etkinliğini içeren ateşler tanınmamıştı” diyor.
IFL Science. 11 Haziran 2026.
Makale: Marin-Monfort, M. D., Shaw, C. L., Natalio, F., Grossman, L., Andrews, P., Campos, J., … & Fernández-Jalvo, Y. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >