Blog
İber Yarımadası’nda 4.750 Yıllık Su Aygırı Dişi Nesne Bulundu
Söz konusu nesne, 1977’de yapılan eski kazılar sırasında belgelenmişti ve şu anda Sabadell Tarih Müzesi’nde muhafaza ediliyor.
Zeynep Şoray - www.arkeofili.com
Arkeologlar, İber Yarımadası’nda su aygırı dişinden MÖ 2.750 ila 2.500 yılları arasında yapılmış bilinen en eski nesneyi buldu.
İber Yarımadası’da bulunan 4.750 yıllık su aygırı dişinden nesne. C: University of Barcelona
Bu buluntu, Barselona’nın Sant Quirze del Vallès yerleşimindeki Bòbila Madurell alanında ortaya çıkarıldı ve Kalkolitik Çağ’a, MÖ 3. binyılın ikinci çeyreğine tarihleniyor.
O dönemde Akdeniz’de su aygırı dişi bulunmuyordu. Bu nedenle söz konusu nesne, Akdeniz’in doğu kıyılarıyla kurulmuş uzun mesafeli değiş-tokuş ağlarını incelemek açısından yeni bakış açıları sunuyor.
Söz konusu nesne, 1977’de yapılan eski kazılar sırasında belgelenmişti ve şu anda Sabadell Tarih Müzesi’nde muhafaza ediliyor. Şimdi ise araştırmacılar, nesnenin hammaddesini (su aygırı dişi) belirledi; taksonomik ve kullanım izi analizlerini gerçekleştirdi ve alanın bağlamını radyokarbon tarihleme ile tarihlendirdi.
Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrometri (FTIR) analizi ile anatomik ve taksonomik tanımlama birlikte kullanılarak, nesnenin Hippopotamus amphibius türüne ait birinci alt kesici diş olduğu tespit edildi. Nesnenin uzunluğu 10 cm’nin biraz üzerinde; en geniş yeri 13,2 mm; ağırlığı ise 11 gram. Yüzeyi cilalı ve üzerinde küçük kırmızı pigment lekeleri bulunuyor.
Araştırmacılar, bu parçanın stilize bir insan figürini ya da idol türü bir nesne olabileceğini öne sürüyor. Ancak diğer olasılıklar da en az bunun kadar makul; nesne, tekstil faaliyetleriyle ilişkili bir alet, örneğin bir tokmak da olabilir. Bu hipotez, nesnenin bulunduğu aynı yapıda iki adet ağırşağın ele geçmiş olmasıyla ve kırmızı pigment lekeleriyle bağlantılı. Söz konusu pigmentin, demir oksihidroksitlerin örneğin hayvansal yağ gibi organik bir bağlayıcıyla karıştırılmasından oluştuğu belirtiliyor.
Araştırmacılar, “Bu buluntu, olası uzun mesafeli değiş-tokuş ağlarını yeniden düşünmemize ve Kalkolitik Çağ sırasında İber Yarımadası’nda artan toplumsal karmaşıklık içinde bu ve benzeri egzotik malzemelerin rolünü değerlendirmemize kapı aralıyor” diyor.
Araştırmacılara göre bu tür temaslar, İber Yarımadası’nın güneyine Kuzey Afrika rotası üzerinden Afrika ve Asya fili dişinin gelmesi ve kullanılmasıyla zaten gösterilmişti. Ancak su aygırı dişi daha nadir ve çoğu zaman daha geç dönemlere tarihleniyor.
“Dolayısıyla bu nesne, kuzeybatı Akdeniz’e odaklanan başka dağıtım rotalarının da düşünülmesini sağlıyor; örneğin Katalan Orta Neolitik Sepulcres de Fossa (çukur mezarlar) kültürü döneminde işlediği bilinen ağlar gibi.”
University of Barcelona. 25 Eylül 2025.
Makale: León, J. M. M., Martí, A. P., Albizuri, S., López-Cachero, F. J., Cólliga, A. M., Mozota, M., … & Nadal, J. (2025).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >