Arşiv

Çocuk Kitaplarımız

Sare

Strabon

Blog

Eki3

İzmir’deki Teos Antik Kenti’nde 2200 Yıllık Kira Sözleşmesi Bulundu

 |  Kategori: Arkeoloji ve Sanat Haberleri  |  Yorum: 0 yorum

etiketler  cezaioniakefilizmirkiraneosşahitsözleşmeteos antik kentiyazıt

İzmir’deki Teos Antik Kenti’nde 2200 Yıllık Kira Sözleşmesi Bulundu

Yazan:  Tarih: 2 Ekim 2016
 

İzmir’deki Teos Antik Kenti’nde 2200 yıllık kapsamlı bir kira sözleşmesi bulundu.

İzmir’in Seferihisar ilçesinde yer alan ve sanatçıların kenti olarak anılan Teos Antik Kenti’nde devam eden kazı çalışmalarında, kira sözleşmesi niteliği taşıyan 2200 yıllık yazıt bulundu. Bir kefil ve kentin ileri gelenlerinden oluşan altı şahitle yapılan sözleşmede, içerisinde binalar bulunan arazinin uygun kullanılmaması durumunda uygulanacak cezalar da yazıyor.

MÖ. 1100 yıllarından itibaren yerleşim gören ve antik yazar Heredot’un “Dünyanın en ılımlı yerinde” diye bahsettiği Teos Antik Kenti’nde arkeolojik kazılar ilk olarak 1960’lı yıllarda yapıldı. 2010 yılından itibaren tekrar başlayan kazılara Ankara Üniversitesi Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Musa Kadıoğlu başkanlık ediyor.

Kazı ekibinde yer alan Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Adak,

Bugüne kadar 400 yazıt bulundu

Kazı ekibinde yer alan Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Adak,

“Yazıt açısından Teos, Anadolu’nun en verimli ve yazıtların içeriği açısından en tatmin edici kentlerden biri. Yazıtların değerlendirilmesiyle o kentin sosyal, idari, dini yapısı belirlenebiliyor. Bir anlamda kentin omurgasını çıkarabiliyorsunuz. Özellikle Hellenistik ve Roma dönemi hakkında çok güzel bilgiler veren yazıtlar arasında vakıf yazıtları, kral mektupları ve başka kentlerle yapılan anlaşmalar var. 2010 yılına kadar Teos’tan çıkarılan 200 yazıt biliniyordu. Bizim çalışmalarımızla birlikte yazıt sayısı ikiye katlandı. 2016 yılında yaklaşık 400 yazıt oldu. Bu yazıtların hepsini yüzeyde bulmadık. Kazı esnasında da bulundu.”

Ayrıntılı bir kira sözleşmesi

2016 yılı kazı çalışmalarında çok sayıda yazıt kopyaladıklarını kaydeden Prof. Dr. Adak şunları anlattı:

“Ancak yazıtlar arasında birisi gerçekten çok ilginç. İçeriği epeyce zengin. Yaklaşık 1.5 metre yüksekliğinde bir mermer stele bir anlaşma yazılmış. Anlaşma 58 satırdan oluşuyor. Çok ayrıntılı bir kira anlaşması. Yazıtın içeriğine göre kentin Gymnasium’ndaki 20 ile 30 yaş grubundaki Neoslar, Teos’lu bir vatandaştan bir miras edinmişler. Şahıs, içinde yapılar, köleler, kutsal sunak bulunan arazisini Neoslar’a bağışlamış. Neoslar da çeşitli masraflarını karşılamak ve her yıl düzenli olarak o araziden gelir elde etmek için kiraya vermişler. Yazıtta arazi önceden kime aitti? İçinde neler var? Hepsi anlatılmış. Bir kutsal sunaktan da söz edilmiş. Neoslar sözleşmede ‘kutsal’ olarak nitelendirilen bu araziyi yılda 3 gün kullanmak istediklerini bile belirtmişler. O dönemde de arazilerden devlet tarafından vergi alınıyordu ancak arazi ‘kutsal’ olarak nitelendirildiği için vergiden muaf tutulmuş. Anlaşılan arazi açık artırmayla kiralanmış. Bir tellal tutulmuş ve herkese duyurulmuş. Bazı kişiler talip olmuşlar. Daha sonra kimin kiralayacağına karar verilmiş. Kiralayanın ismi yazıtta belirtiliyor.”

Arkeofili.com

Bir kefil, altı şahit

Sözleşmede çok sayıda şartın bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Mustafa Adak, “Kiracının bu şartları yerine getirmesi için bir kefil gerekiyor. Kefilin ve kefilin babasının ismi hepsi biliniyor. Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesi için altı şahit de istenmiş. Çok ilginçtir. Altı şahidin üçü kentin baş yöneticileri” dedi.

Sözleşmede birçok ceza yer alıyor

Teos’ta günışığına çıkan yazıtın Anadolu’daki en ilginç kira yazıtı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Adak şunları söyledi:

“Bu yazıt Gymnasium’un yapısını, Neoslar’ın mal sahibi olabildiklerini ve bunları kiraya çıkararak gelir elde ettiklerini gösteriyor. Bu anlamda antik dünyada başka hiçbir örnek yok. O açıdan çok ilginç. Yazıtın neredeyse yarısı ceza formülleriyle donatılmış. Kiracı zarar verirse, arazinin yıllık bakımını yapmazsa, binaları bakımsız bırakırsa ceza ödeyeceği anlatılmış. Ayrıca kiraya veren Neoslar her yıl araziyi denetleyeceklerini, arazinin verimliliğinin kesinlikle azalmamasını da yazmışlar.”

Daha önce bilinmeyen iki hukuki terim kullanılmış

Kira sözleşmesinde ilginç iki hukuki terimin kullanıldığını belirten Prof. Dr. Adak, “Yazıtta iki hukuki terim var. Büyük sözlüklerde bu terimler yok. İlk defa belgeleniyor. O terimlerin tam olarak ne anlama geldiğini antik yazarları ve hukuki metinleri inceleyerek çıkarmak gerekiyor” dedi.

Anadolu’daki antik kentlerde kira sözleşmelerinin çok fazla olmadığını kaydeden Prof. Dr. Mustafa Adak, Teos’taki yazıtın pek çok ayrıntıya yer vermesi açısından hayli değerli olduğunu söyledi.

Antik çağda vatandaşlık çok önemliydi

Neoslar’la ilgili bilgiler de veren Prof. Dr. Mustafa Adak, antik çağda vatandaşlık kavramının çok önemli olduğunu ve çocukların anne- babasının vatandaş olması şartıyla 20 yaşında vatandaşlık alabildiklerini belirtti. 20- 30 yaş grubundaki Neoslar’ın kentten beklentileri olduğu gibi, kente belli külfetlerinin de bulunduğunu anlatan Prof. Dr. Adak, Gymnasium’daki Neoslar’ın kentin en önemli vatandaş grubu olarak kabul edilmelerinin nedenini ise “Neoslar hem siyasette hem de halk meclisi ve danışma meclislerinde yer alıp memuriyetler üsteleniyordu” diye açıkladı.

Yazıt, sosyal yaşam ve hukuki sistem hakkında bilgi veriyor

Kazı Başkanı Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Musa Kadıoğlu ise yazıtın Dionysos Tapınağı’nın batısındaki alanda bulunduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Kadıoğlu, “Yazıt Teos’un Hellenistik Dönem’de sosyal yaşamı ve hukuk sistemi hakkında bize önemli bilgiler vermektedir” dedi. Ionia Bölgesi’nin 12 kentinden biri olan Teos antik kentinin 1764- 1765 ve 1862 yıllarında İngiliz Dilettanti Cemiyeti (Society of Dilettanti), 1924- 1925 yıllarında Fransızlar ve 1962 ile 1967 yılları arasında Ankara Üniversitesi’nden Yusuf Boysal ile Baki Öğün tarafından araştırıldığını belirten Prof. Dr. Kadıoğlu, 1980- 1992 yıllarında Duran Mustafa Uz’un hem Dionysos Tapınağı’nda hem de Arkaik Tapınak’ta sınırlı sondaj çalışmaları; 1993- 1996 yıllarında ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Numan Tuna’nın kentte kısa süreli yüzey araştırmaları gerçekleştirdiğini söyledi.

Filozof ve sanatçıların kenti

Prof. Dr. Kadıoğlu, Teos’ta sürdürdükleri kazıların, kente Protogeometrik Dönem’den itibaren (MÖ 1000 civarı) yerleşildiğini ortaya koyduğunu belirtti. Prof. Dr. Kadıoğlu, Dionysos kültünün kent ve çevresindeki önemi nedeniyle MÖ 3. yüzyılın ikinci yarısında şair, müzisyen, tiyatrocu ve şarkıcılardan oluşan Ionia ve Hellespontos Dionysos Sanatçıları Birliği’nin Teos’ta kurulduğunu kaydetti. Bir süre sonra kentte huzursuzluk kaynağı olarak görülen bu topluluğun önce Ephesos’a (Selçuk), ardından Myonnessos’a (Doğanbey) ve son olarak da Lebedos’a (Ürkmez) gönderildiğini belirtti. Prof. Dr. Kadıoğlu, şairler Anakreon, Antimakhos, Epikuros, Nausiphanes, Apellikon ve tarihçi Hekataios’un Teos’ta yaşamış antik çağın önemli filozof ve sanatçılarından olduklarını da vurguladı.


DHA

Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >

Yazıya Yorum Ekleyin

* Takma ad kullanabilirsiniz

* Yorumunuzda görülmeyecektir

 Evet   Hayır* Her defasında yeniden girmemeniz için