Blog

Oca27

Lat Tapınağındaki kabartma Arapların Süper Deve ürettiğini gösteriyor

 |  Kategori: Arkeoloji ve Sanat Haberleri  |  Yorum: 0 yorum

etiketler  HatraAl HadrtapınakLat TapınağıLatMenat ve Uzza

Lat Tapınağındaki kabartma Arapların Süper Deve ürettiğini gösteriyor

Kuzey Irak'ın Hatra şehrindeki 'Allah'ın Kızları' olarak tapılan tanrıçalardan Lat'a ait tapınağın üst kapı kirişinde yer alan deve kabartmaları, Hatra Krallığı yöneticilerinin, Arabistan develeri ile Orta Asya develerini melezleştirerek, yük canavarı süper develer ürettiklerini gösteriyor. İlginç bir ayrıntı da; tapınağınpek çok tarihi eseri yerle bir eden IŞİD'in gazabından Saddam Hüseyin sayesinde kurtulmuş olması.

Arkeoloji Sanat Yayınları - Yaşar İliksiz - Eğitimci Tarihçi Yazar

Kuzey Irak'ın El-Cezire bölgesindeMusul'un yaklaşık 110 Arapların günümüzdeAl-Ḥaḍr olarak adlandırdığı Hatra kentinde bulunanMS 168 yılında inşa edilmiş Lat Tapınağı'ndaki (B Tapınağı / Allat Tapınağı / Temple of Al-Lat) restorasyon esnasında yaklaşık 2 bin yıl önce Arapların süper melez develer ürettikleri keşfedildi.

İtalyan arkeologlardan ve restoratörlerden oluşan restorasyon ekibi;İslam öncesindeki inanç sisteminde Arap Yarımadası'nda 'Allah'ın Kızları' olarak anılan 3 Tanrıça'dan (Lat, Menat ve Uzza) Lat adına inşa edilmiş tapınağınrestore edilen kapılarından birinin üzerinde yer alan kirişte, merkezi bir insan figürü üzerinde birleşen iki sıra deveyi fark etti.Tapınaktaki deve figürleri bulunması şaşırtıcı değildi çünkü deve Tanrışa Lat'ın kutsal hayvanıydı. Şaşırtıcı olan develerin birbirinden farklı iki ve bir melez türe ait olmasıydı.

Hibrit develer antik çağınzoolojik mühendislik projesiydi

Arkeologların tahminine göre; 1.800 yıllık tapınaktaki hasar görmüş kabartmada yer alan melez (hibrit) develeri yetiştirmek, iddialı bir antik projeyi ortaya çıkarıyor.

Araştırmaya Liderlik eden Padua Üniversitesi arkeoloji profesörüMassimo Vidale'ye göre;tasvir edildikleri tapınakla birliktehibrit develer, Hatra'nın Arap çöl ticaretinin zenginliğinden ve gücünden yararlanmak için ürettiği bir zoolojik mühendislik projesiydi: "O yıllarda Pers ve Roma imparatorlukları arasında bir tampon devlet olan Hatra; Orta Asya /Camelus bactrianus) ve Arabistan'daki deve türlerini ( Camelus dromedarius) çiftleştirerek, ticaret kervanların ihtiyaç duyduğu daha dayanıklı ve daha çok yük taşıyabilen melez develer üretiyordu.

Melez Develer çok pahallıydı çünkü üretimleri çok masraflıydı

Kirişte yer alan aşınmış insan figürünün muhtemelen zamanın Hatra kralı Sanatruq'a ait olduğunu belirten uzmanlar, develerinçoğunun tipik Arabistan ve Orta Asya develeri olduğunu belirtiyorlar.Ancak onların önünde yer alan, başlarında, boyunlarında ve ön ayaklarında uzun tüyler bulunan melez hayvanlar onlardan farklı. Melezlerin hörgüçlerinde adeta onları çift hörgüçlü gibi algılatanküçük bir girinti var. Uzmanlar bunlarınbactrianus-dromedarius melezi olduğunu iddia ediyorlar.O devrin sanatçılarının; öndeki develeri, bu kadar gerçekçi ve ayrıntılı şekilde tasvir etmek için özel çaba sergilediğine dikkat çeken uzmanlara göre bunun mantığı da belli: "Kralın portresini çevreleyen melez develer, kraliyet ailesinin bu özel hayvanı bölgedeki tüccarlar için özel olarak yetiştirdiğini işaret ediyor.

Arkeolog Prof.Massimo Vidale,deve melezlerinin daha fazla süt ürettiğini, zorlu iklim koşullarına karşı daha dayanıklı olduğunu ve 400-500 kilogram yük taşıyabildiğine dikkat çekiyor. Bu da sıradan bir Arabistan ya da Orta Asya devesinin iki katıdır. Bu yüzden bu hayvanlar daha değerliydi.Tabi aynı zamanda üretilmeleri de masraflıydı. Normalde birbirinden binlerce kilometre uzakta yaşayan hayvanların çiftleşmesini sağlamanın yanı sıra yeni üretilecek her deve için bu işlemin tekrarlanması gerekiyordu. Çünküortaya çıkan melezler tıpkı katır gibi kısırdı.

Lat Tapınağını IŞİD tahribatından Saddam'ın hatırası kurtarmış

Antiquity Dergisi ve Cambridge Üniversitesi'nin yayın organı Cambridge University Press'te yayınlanan "Iconographic evidence of hybridisation between Camelus bactrianus and Camelus dromedarius at second-century AD Hatra, Iraq" (MS ikinci yüzyılda Hatra, Irak'ta Camelus bactrianus ve Camelus dromedarius arasındaki melezleşmenin ikonografik kanıtı) başlıklı makalede yer alan bilgilere keşfin yapıldığı restorasyon,İsviçre'dekiAliph Vakfı'nın finansıyla,İtalya'nınISMEO (Associazione Internazionale di Studi sul Mediterraneo ve l'Oriente /Uluslararası Akdeniz ve Doğu Araştırmaları Derneği) kuruluş liderliğinde gerçekleştiriliyor.

Lat Tapınağı,Daeş olarak da bilinen IŞİD (Irak - Şam İslam Devleti) örgütünün 2015 ile 2017 yılları arasında pek çok tarihi mirası tahrip ve talan ettiği topraklarda yer alıyor. Özellikle insan şekilli (antropomorfik) heykelleri tahrip ederek, tapınak türü binaları buldozerle yıkanIŞİD'in bu tapınağa dokunmamasının nedeni, binanın bir çok yerinde devrik Irak BaşkanıSaddam Hüseyin'in adının bulunması. "Bu binaSaddam Hüseyin tarafından restore edilmiştir" yazıları binayı kurtarmış olmalı çünküIŞİD militanlarının bir çoğu daha önceSaddam'ın ordusunda savaşan askerlerdi veonun adına saygı duyuyorlardı.

-----------------------------

Kaynak Linkleri:https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/iconographic-evidence-of-hybridisation-between-camelus-bactrianus-and-camelus-dromedarius-at-secondcentury-ad-hatra-iraq/A4DECADBFE3919190B9E14E78CA290F7

https://www.haaretz.com/archaeology/art-in-temple-of-allah-s-daughter-reveals-ancient-super-camels-1.10565311

Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >

Yazıya Yorum Ekleyin

* Takma ad kullanabilirsiniz

* Yorumunuzda görülmeyecektir

 Evet   Hayır* Her defasında yeniden girmemeniz için