Blog
Mısır’da Bulunan Fosil, Kuyruksuz Maymunların Atası Olabilir
Bilim insanları uzun süredir modern kuyruksuz maymunların Doğu Afrika’da ortaya çıktığını varsayıyordu. Ancak yeni bir cins ve türe ait olan bu yeni fosiller, kökenin daha kuzeyde olabileceğini düşündürüyor.
www.arkeofili.com
Kuyruksuz maymunların atasının Doğu Afrika’dan geldiği düşünülüyordu ama Mısır’da yeni keşfedilen fosiller bu görüşü sorguluyor.
Erken Miyosen maymunu Masripithecus moghraensis’in bir illüstrasyonu. C: Mauricio Antón
Yeni bir çalışma, Mısır’da bulunan esrarengiz bir kuyruksuz maymunun 18 milyon yıllık fosillerinin, insanları da kapsayan tüm yaşayan kuyruksuz maymunların atalarının kuzeydoğu Afrika veya Arabistan’da ortaya çıkmış olabileceğine işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Bilim insanları uzun süredir modern kuyruksuz maymunların Doğu Afrika’da ortaya çıktığını varsayıyordu. Ancak yeni bir cins ve türe ait olan bu yeni fosiller, kökenin daha kuzeyde olabileceğini düşündürüyor.
Çalışmanın birinci yazarı paleontolog Shorouq Al-Ashqar, “Bu bölgede fosil bir kuyruksuz maymun keşfetmek hem önemli hem de bir ölçüde şaşırtıcı. Ama aynı zamanda tablomuzun ne kadar eksik olduğunu da gözler önüne seriyor” diyor.
Daha önceki araştırmalar, kuyruksuz maymunların en az 25 milyon yıl önce ortaya çıktığını belirledi. Kısa sürede çeşitlendiler, düzinelerce türe ayrıldılar ve Afrika, Avrupa ve Asya’ya yayıldılar.
Ancak bu eski kuyruksuz maymunların nispeten azı, modern kuyruksuz maymunlara (insanları ve diğer büyük kuyruksuz maymunları, gibonları ve siyamangları kapsayan grup) giden evrimsel çizgideydi. Dahası, atalarımızın çizgisindeki kuyruksuz maymunlar büyük ölçüde Doğu Afrika ile sınırlı görünüyordu. Bu nedenle bu bölge, modern kuyruksuz maymunların kökenini aramak için uzun süredir iyi bir yer olarak kabul ediliyordu.
Masripithecus moghraensis’e ait bir çene parçası. C: Hesham Sallam
Ancak Al-Ashqar ve meslektaşları, bugünkü kuzey Mısır’da 17 ile 18 milyon yıl önce yaşamış bir kuyruksuz maymunun fosilleşmiş kalıntılarını bulduktan sonra Science dergisinde yayımlanan bir çalışmada bu fikre meydan okuyor.
2023 ve 2024’te keşfedilen kalıntılar çok eksik: yalnızca birkaç alt çene parçası ve bazı aşınmış dişler. Ancak Al-Ashqar ve meslektaşları, kalıntıların bilinen hiçbir kuyruksuz maymun türüne ait olmadığını belirledi. Araştırmacılar fosilleri Masripithecus moghraensis adlı yeni bir cins ve türe atadı. Cins adı Arapça ve Yunanca’da “Mısır maymunu ya da düzenbaz” anlamına gelirken tür adı bulunduğu yer olan “Wadi Moghra”ya atıfta bulunuyor.
Çalışmada yer almayan biyolojik antropolog Sergio Almécija keşfin önemli olduğunu söylüyor: “Nadirliği göz önüne alındığında her yeni fosil kuyruksuz maymun keşfi değerli, özellikle de varlıklarının daha önce fark edilmediği bir bölgeden geliyorsa.”
Masripithecus moghraensis’in kuyruksuz maymun evrim ağacındaki yerini belirlemek için Al-Ashqar ve meslektaşları, çeşitli kuyruksuz maymun fosillerinin yaşını ve anatomisini, ayrıca yaşayan kuyruksuz maymunların DNA’sındaki evrimsel bilgiyi inceledi.
Analiz, Masripithecus moghraensis’i yaşayan kuyruksuz maymunların ata çizgisine, büyük kuyruksuz maymun grubu ile gibon-siyamang (ya da “küçük kuyruksuz maymun”) grubunun ayrılmasından hemen öncesine yerleştirdi. Bu, Masripithecus moghraensis’in tüm yaşayan kuyruksuz maymunların son ortak atasıyla çok yakın akraba olduğunu ima ediyor. Bu da söz konusu ortak atanın Masripithecus moghraensis ile yaklaşık aynı yerde yaşamış olması gerektiğini düşündürüyor.
Masripithecus moghraensis’in de aralarında bulunduğu maymunların Miyosen’deki dağılımını gösteren bir harita. C: Mauricio Antón
Çalışmanın ortak yazarı evrimsel biyolog Erik Seiffert, “En yüksek olasılık, Afro-Arabistan kara kütlesinin kuzey kesiminde yaşamış olması” diyor.
Ancak herkes bu yoruma katılmıyor. Almécija bunu “biraz zorlama” olarak nitelendiriyor. Yaşayan kuyruksuz maymunların son ortak atası hakkındaki yerleşik bilimsel fikirlerin güncellenmesine girişilmeden önce Masripithecus moghraensis’e ait çok daha eksiksiz fosiller görmek istediğini belirtiyor.
Ancak Al-Ashqar, çene ve dişlerin kuyruksuz maymunların evrimsel tarihini çözmek için en yararlı iskelet parçaları arasında olduğunu söylüyor. “Memeli paleontolojisinde diş anatomisi, diyeti ve evrimsel tarihi yorumlamanın temel taşıdır” diyor.
Üstelik modern kuyruksuz maymunların yaklaşık 17 milyon yıl önce Kuzey Afrika ve Arabistan’da ortaya çıktığı fikri, analizde yer almayan paleontolog David Alba’ya göre bilinen kanıtlarla bir ölçüde uyuşuyor.
Örneğin günümüzün insan dışı büyük kuyruksuz maymunları Afrika ve Güneydoğu Asya’da bulunuyor ve fosiller büyük kuyruksuz maymunların bir zamanlar Batı Asya’da da yaşadığını gösteriyor. Bu bilgi ve günümüzün küçük kuyruksuz maymunlarının Güney ve Güneydoğu Asya’da bulunması göz önüne alındığında Alba, “modern hominoidlerin (kuyruksuz maymunlar) kuzeydoğu Afro-Arabistan’dan geçmiş olması gerekiyor” diyor. Ancak bunun mutlaka orada ortaya çıktıkları anlamına gelmediğini ekliyor.
Masripithecus moghraensis’in tam evrimsel önemi belirsizliğini koruyor; ama keşfi, Mısır’da ve çevresinde bulunmayı bekleyen daha fazla kuyruksuz maymun fosili olduğuna işaret ediyor. Al-Ashqar, “Burada yapılacak ileri çalışmalar, erken dönem kuyruksuz maymun evrimi anlayışımızı önemli ölçüde geliştirebilir” diyor.
Live Science. 26 Mart 2026.
Makale: David M. Alba, Júlia Arias-Martorell. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >