Blog
Neandertaller 125.000 Yıl Önce Fillerin Göçünü Takip Ediyordu
Ekip, DNA analizi ve ek arkeolojik kazılar aracılığıyla Avrupa’nın bu köşesindeki Neandertaller ile filler arasındaki ilişkinin iç dinamikleri hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyor.
Erman Ertuğrul - www.arkeofili.com
Almanya’daki Neumark-Nord alanında bulunan 125.000 yıllık filler çok uzaktan geliyordu ve Neandertaller bu göçü bilerek bekliyordu.
125.000 yıl önce, düz dişli filler (Palaeoloxodon antiquus) tarih öncesi Avrupa’da yaşamaktaydı. C: Hodari Nundu
Uzun zaman önce, filler Avrupa’da dolaşırken Neandertaller son derece karmaşık bir operasyon yürütüyordu. İhtiyaç duydukları yağ ve proteine ulaşmak için doğanın hareketlerini dikkatle takip ediyor ve kıtanın en büyük hayvanlarının sistematik biçimde avlandığı, işlendiği ve tüketildiği dikkat çekici bir “yağ fabrikası” kuruyorlardı.
1980’lerde arkeologlar, Almanya’da Leipzig’in yaklaşık 35 kilometre doğusunda büyük bir tarihöncesi hayvan kemiği birikintisi gün yüzüne çıkardı. En az 172 büyük memeliye ait kalıntılar arasında geyik, at, yabani sığır ve gergedan ile birlikte, yaklaşık 21.000 yıl öncesine kadar Avrupa ve Batı Asya’da yaşayan soyu tükenmiş bir fil türü olan 70’ten fazla düz dişli fil bulunuyordu. Araştırmacılar daha sonra alanı devasa bir “yağ fabrikası”, yani hayvanların ihtiyaç duyulan besin maddeleri için işlendiği tarihöncesi bir alan olarak tanımladı.
Neumark-Nord olarak bilinen alan yaklaşık 125.000 yıl öncesine tarihleniyor. Homo sapiens henüz Afrika’nın ötesine yerleşmemişti ve bu da alanı kesinlikle Neandertal topraklarına yerleştiriyor. Önceki araştırmaların büyük bölümü Neandertallerin kendisine odaklanırken, yeni bir çalışma dikkatini burada bulunan fillerin şaşırtıcı yaşamlarına çevirdi.
Arkeologlar, alandan çıkarılan dört düz dişli filin (üç erkek, biri muhtemelen dişi) dişlerini inceliyordu. Dişlerde korunan kimyasal izotopların oranlarını analiz ederek ekip, fillerin bölge genelinde nerelerde dolaştığına dair bir “seyahat günlüğü” oluşturmayı başardı.
Erkeklerden ikisi, Neumark-Nord’daki yerel ana kayanın beklenen değerlerinden belirgin biçimde farklı izotop imzaları gösteriyor. Bu da kasaplık alanından 300 kilometreye kadar uzaklaşmış olduklarına işaret ediyor.
İlginç biçimde bu durum, modern Afrika filleri hakkında bildiklerimizi yansıtıyor. Erkekler erken yetişkinlikte sürülerinden ayrıldığında, su, yiyecek ve eş arayışıyla genellikle tek başlarına ya da gevşek “bekâr grupları” halinde devasa mesafeler kat edebiliyor. Dişiler ise genellikle yaşlı ve büyük bir matriarkanın (sürü lideri dişi) yönettiği doğdukları sürüde kalmaya eğilimli.
1980’lerde keşfedilen Almanya’daki Neumark-Nord bölgesi, hayvanlardan kemik yağı elde etmek için kullanılıyordu. C: Wil Roebroeks/Leiden University
Bu yeni çalışma, Neandertallerin fillerin hareketlerini ve çevrelerindeki coğrafyayı son derece iyi kavramış olabileceğini düşündürüyor. Fırsatçı avcılar olmaktan çok uzak olan Neandertaller, alandaki kemiklerin çok sayıda olması, Neumark-Nord çevresinde fil bulma konusunda yerleşik bir düzene sahip olduklarını ve belki de buranın kamp kurmak için güvenilir bir nokta olduğunu bildiklerini gösteriyor.
Çalışmanın birinci yazarı Elena Armaroli, “Kalıntıların yoğunluğu ve hayvanların izotop profili, Neandertallerin filleri yalnızca uygun bir fırsat doğduğunda öldürmediğini gösteriyor. Her şey, bu denli devasa av hayvanlarının bile bilinçli olarak hedef alınabildiği organize bir avcılığa işaret ediyor. Bunun için Neandertallerin araziye hâkim olması, iş birliği yapması ve plan kurması gerekiyordu” diyor.
Çalışmanın yazarlarından Sabine Gaudzinski-Windheuser, “Neumark-Nord’da gördüğümüz salt bir hayatta kalma tablosu değil. Çevresini anlayan ve en az 2.500 yıllık bir süre boyunca onunla aktif ve karmaşık biçimlerde etkileşen bir topluluğun resmi” diyor.
Ekip, DNA analizi ve ek arkeolojik kazılar aracılığıyla Avrupa’nın bu köşesindeki Neandertaller ile filler arasındaki ilişkinin iç dinamikleri hakkında daha fazla bilgi edinmeyi umuyor.
Araştırmanın ortak yazarı Profesör Thomas Tütken, “Neumark-Nord’da ortaya çıkarılan erkek fillerin en azından bir kısmı, ergenlik ve erken yetişkinlik dönemlerinin bir bölümünü Neumark göl alanından uzakta geçirdi. Neumark’ın farklı bölgelerden gelen fillerin bir araya geldiği bir çekim noktası mı olduğunu, yoksa Neumark bölgesinin bireylerin belirli bir süreliğine ayrılıp döndüğü bir fil popülasyonunun ana yurdu mu olduğunu yalnızca izotoplardan çıkaramıyoruz” diyor.
Neumark-Nord ekibinin üyesi Lutz Kindler ise şöyle ekliyor: “Neumark fillerinin popülasyon dinamiklerini ve buna bağlı olarak Neumark’taki Neandertal avcılığını anlamak için fillerin genetik çalışmasına başladık.”
IFL Science. 16 Mart 2026.
Makale: Elena Armaroli et al. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >