Blog
Amazon’da Bulunan Süslü El İzleri Şamanik Bilgiyi Yansıtıyor
İnsanlar aslında uzun bir süredir duvarlara renkli el izleri bırakıyor. Hatta dünyanın bilinen en eski kaya sanatı, Endonezya’daki bir grup el şablonundan oluşuyor.
www.arkeofili.com
Amazon’da bulunan 348 süslü el izi, yerli yaşlılarla yürütülen yeni çalışmaya göre, tarihöncesi şamanik bilginin görsel kayıtları olabilir.
İncelenen alanda el motiflerinden oluşan bir koleksiyon. C: Barbara Oosterwijk/LASTJOURNEY Project
El şablonları, tarihöncesi kaya sanatının en eski ve en yaygın biçimleri arasında yer alıyor ve dünya genelinde eski alanlarda karşımıza çıkıyor. Ancak bu el şablonlarından bazıları, sıra dışı süslemeleri nedeniyle diğerlerinden daha çok öne çıkıyor. Yeni bir araştırma da bu sanat eserleriyle ilişkili eski inançlara ışık tutmaya başlıyor.
İnsanlar aslında uzun bir süredir duvarlara renkli el izleri bırakıyor. Hatta dünyanın bilinen en eski kaya sanatı, Endonezya’daki bir grup el şablonundan oluşuyor. Önceki araştırmalar bu duvar resimlerini sıklıkla çocukların ürettiğini gösterdi fakat bazı el motiflerinin de büyük olasılıkla ritüel amaçlarla, topluluk önderlerinin işi olduğu görülüyor.
Örneğin Kolombiya Amazonu’nda yaklaşık 11.000 yıl öncesine tarihlenen binlerce çizimle bezenmiş Serranía de la Lindosa kayalık alanı yer alıyor. Belki de dünyanın en görkemli kaya sanatı topluluğu olan bu devasa boyalı manzara, daha önce şamanik uygulamalarla ilişkilendirilmişti.
Antropologlar yerli kabile büyükleriyle yapılan görüşmeler aracılığıyla La Lindosa’da bulunan motiflerin pek çoğunun şamanik dönüşümleri temsil ettiğini öğrendi. Bu motiflerde tarihöncesi önderler spiritüel bir boyuta girerken ve jaguar ya da yılan gibi güçlü hayvanların biçimine bürünürken betimleniyor.
Yeni bir çalışmada araştırmacılar, Serranía de la Lindosa içindeki iki ana kaya yüzünde bulunan sıra dışı süslenmiş el izlerine odaklandı.
Cerro Azul ve Paredones del Potrero olarak bilinen bu iki boyalı alan, toplamda 496 el izi içeriyor. Bunların 348’i (yüzde 70’i) avuç içlerinde ve parmaklarda dikkat çekici desenlerle süslü. Örneğin bu el şablonlarının 256 örneğinde sarmal örüntüler bulunuyor, zikzaklar ve elipsler de dahil olmak üzere doğrusal motifler ise izlerin 84’ünde karşımıza çıkıyor.
İlginç biçimde bu el motiflerinin çoğunluğu yerden 2 ile 3 metre yükseklikte bulundu. Bu da onların bir merdivenin ya da iskelenin yardımıyla yapıldığına işaret ediyor ve önemlerine de gönderme yapıyor.
Tüm bunların ne anlama gelebileceğini anlamak için araştırmacılar bir kez daha yerel yerli büyüklere yöneldi. Onlar da bu gizemli eski desenlerin amacına bir nebze ışık tutabildi.
Çalışmanın yazarları, “Matapí grubunun ritüel uzmanı Ulderico Matapí’ye göre her bir el motifi; toprağı ekmek ya da şifalı bitkileri toplamak gibi, toprağın yönetimi için kritik olan bir şamanik bilgi biçimini temsil ediyor” diyor.
“Benzer biçimde Desana büyüğü Victor Caycedo, el tipleri arasındaki üslupsal farklılıkları her biri spiritüel ya da toplumsal kimliğini ortaya koyan farklı ‘kabilelerin’ varlığına işaret olarak yorumluyor.”
Genel olarak bu görüşmeler; el izlerinin “kozmolojik ilkeleri ve ritüel otoriteyi kodladığı” ve kaya sanatı geleneklerinin “kaya duvarlarının insan, atasal ve ruhsal alemlerin buluştuğu eşik bölgeler olarak görüldüğü” eski bir inanç sistemini yansıttığı fikrine işaret ediyor.
Sonuçta araştırmacılar tek tek tasarımlara ya da motiflere somut anlamlar yüklemekten kaçınıyor. Ancak çalışmaları, tarihöncesi kaya sanatını incelerken yerel topluluklarla işbirliği yapmanın önemini öne çıkarmaya da hizmet ediyor.
IFL Science. 25 Haziran 2026.
Makale: Oosterwijk, B., Hurcombe, L., Hampson, J., & Iriarte, J. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >