Blog
Kediler Neden Mamalarını Bitirmeden Bırakır?
Ancak, bu karakteristik davranışın altında yatan mekanizma bugüne kadar tam olarak aydınlatılamamıştı.
Begüm Bozoğlu - www.arkeofili.com
Kedilerin mamalarını yarım bırakma nedeni sadece tokluk değil; yeni araştırmalar koku ve beslenme motivasyonu arasındaki bağı açıklıyor.
Kediler beslenme sırasında sadece doydukları için değil, mamanın kokusuna alıştıkları için de yemeyi bırakarak öğünlerini tamamlamıyorlar. C: defne heybeli/Unsplash
Pek çok kedi sahibi, kedisinin tabağındaki yemeğini yarıda bırakıp gitmesine aşinadır. Genellikle “iştahsızlık” veya “seçicilik” olarak yorumlanan bu kafa karıştırıcı davranışın kökenleri, aslında sandığımızdan çok daha derin bir biyolojik mekanizmaya dayanıyor.
Evcil kedilerin gün boyunca sık sık küçük öğünler halinde beslenme alışkanlığı sergilediği biliniyor. Bu beslenme modelinin, doğada art arda küçük avlar yakalayan yalnız bir avcı olan Afrika yaban kedisinden (Felis silvestris lybica) miras kalan evrimsel bir davranış olduğu düşünülüyor. Uzun süre boyunca da, kedilerin mamasını bitirmeden bırakmasının yalnızca iştahlarının az olmasından ya da değişken yapılarından kaynaklandığı varsayılmıştı. Ancak, bu karakteristik davranışın altında yatan mekanizma bugüne kadar tam olarak aydınlatılamamıştı.
Japonya’daki Iwate Üniversitesi’nden Profesör Masao Miyazaki liderliğindeki bir araştırma grubu, bu soruya yeni bir yanıt getirdi: Evcil kediler sadece doydukları için değil, kokunun beslenme güdüsünü düzenlemedeki kritik rolü nedeniyle de yemeyi bırakıyor olabilir. Physiology & Behavior dergisinde yayımlanan çalışma; kedilerdeki beslenme davranışının, kokuya dayalı “alışma” (habituasyon) ve “duyarlılığın geri kazanılması” (dehabituasyon) süreçlerinden dinamik olarak etkilendiğini öne sürüyor.
Araştırmacılar, bir dizi kontrollü deneyde kedilere her biri 10 dakikalık beslenme süresi ve ardından 10 dakikalık bir ara içeren altı ardışık döngü halinde mama sundular. Aynı mama tekrar tekrar sunulduğunda, kedilerin her döngüde mama tüketim miktarlarını kademeli olarak azalttığı saptandı. Farklı mamalar sırayla sunulduğunda ise tüketim miktarındaki düşüşün önemli ölçüde azaldığı gözlemlendi.
Aynı mamanın tekrar tekrar sunulmasının ardından, yeni bir mama kokusuna maruz kalmanın beslenme motivasyonu üzerindeki geri kazandırıcı etkisi. C: Physiology & Behavior (2026).
Daha sonraki deneylerde, araştırmacılar aynı yiyeceğin tekrar tekrar sunulmasının neden olduğu tüketim azalmasının, farklı bir mama verilmesiyle tersine çevrilip çevrilemeyeceğini test ettiler. Kedilere beş deneme boyunca aynı mama, altıncıda ise farklı bir mama verildi. Tüketim beşinci denemeye kadar anlamlı biçimde azalırken, yeni mama sunulduğunda beslenme motivasyonunun tekrar arttığı görüldü; üstelik yeni mamanın ilk mamadan daha lezzetli olup olmaması sonucu değiştirmedi.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise şuydu: Mamanın kendisini değiştirmeden sadece farklı bir mamanın kokusunun verilmesi bile tüketim arzusunu eski haline getirmeye yetiyordu. Bunun tam tersi de geçerliydi: Beslenme döngüleri arasında aynı mama kokusuna kesintisiz maruz kalmak sonraki tüketimi daha da düşürürken, aralarda farklı bir koku sunulması bu etkiyi hafifletiyordu.
Profesör Miyazaki’ye göre; “Bu bulgular, kedilerin sadece doydukları için yemeyi bırakmadıklarını gösteriyor. Aksine, mamanın kokusuna alıştıkça beslenme motivasyonları azalıyor; ancak yeni bir koku tanıtılarak bu motivasyon geri kazanılabiliyor. Duyusal yenilik, özellikle de kokuya dayalı farklılıklar, kedilerde beslenme isteğini yeniden canlandırabiliyor.”
Bu çalışma, kokuya bağlı alışma ve alışmanın kesilmesi süreçlerinin, evcil kedilerdeki karakteristik sık ve küçük öğünler halindeki beslenme modelini açıklamaya yardımcı olabileceğine dair ilk deneysel kanıtları sunuyor. Kedilerin beslenme davranışına dair anlayışımızı geliştirmenin ötesinde, bu bulguların pratik yansımaları da oldukça önemli.
Elde edilen sonuçlar; iştahı azalmış kediler için yeni beslenme stratejilerinin oluşturulmasına, yaşlı veya hasta kedilerin iştah yönetiminin iyileştirilmesine ve beslenme motivasyonunu korumak için koku çeşitliliği gözetilerek tasarlanmış yeni nesil evcil hayvan mamalarının geliştirilmesine katkıda bulunabilir.
Iwate Üniversitesi. 6 Nisan 2026.
Makale: Takahashi, T., Ichizawa, S., Kikuchi, S., vd. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >