Avrupa’nın Son Pagan Devleti Baştan Beri Çok Kültürlüydü

Avrupa’nın son pagan devleti, o dönem bile oldukça çeşitliydi. Orta Çağ Vilnius’u, Hıristiyan topraklardan göçmenler çekiyordu.

Mezarlıktan çıkarılan, çoğunlukla Bizans tarzında ve Ortodoks Hıristiyanlığıyla ilişkilendirilen mezar eşyaları. C: Algis Blazys & Rytis Jonaitis

Litvanya, Avrupa’nın en son pagan devleti olmasıyla ünlüdür. Kıtanın geri kalanı Hristiyanlığa geçerken, Litvanya, MS 1387’de Katolikliğin benimsenmesine dek resmî olarak pagan kaldı. Buna rağmen, Litvanya nüfusunun ne ölçüde pagan kaldığı ya da Hristiyanlığa geçtiği, tıpkı daha geniş Hristiyan dünyasından göçün boyutu gibi belirsizdi.

Uluslararası bir araştırma ekibi, Vilnius Eski Şehir’deki Bokšto Sokağı’nda bulunan 13-14. yüzyıla ait bir mezarlıktan gelen insan kalıntıları üzerinde izotop analizi kullanarak, oraya gömülen en erken Hıristiyanlardan bazılarının büyük olasılıkla, bugünkü batı Ukrayna ve güney Polonya’ya denk gelen, eski Kiev Rus’unun bölgelerinden geldiğini ortaya koydu. Sonuçlar Antiquity dergisinde yayımlandı.

Bizans üslubunda süsler, haçlar, tespihler ve ithal mezar hediyeleri de dahil olmak üzere arkeolojik kanıtlar, uzun süredir Rutenya ve Bizans dünyalarıyla bağlantılara işaret ediyordu. Yeni izotop kanıtları ise artık, göçün Vilnius’un en erken Hıristiyan topluluklarının oluşumunda rol oynadığına dair doğrudan biyolojik bir doğrulama sunuyor.

Bokšto Sokağı mezarlığındaki uzun soluklu arkeolojik araştırmaların ortak yürütücüsü, Litvanya Tarih Enstitüsü’nden Dr. Rytis Jonaitis, “Arkeologlar uzun süredir Civitas Ruthenica topluluğunun, Rutenya topraklarından göçmenler içerdiğinden şüpheleniyordu. İzotop verileri artık, Bokšto’ya gömülen en azından bazı bireylerin Litvanya’nın çok ötesinden geldiğine dair doğrudan kanıt sunuyor” diyor.

21 numaralı mezardan çıkarılan yaldızlı gümüş yüzük. C: Algis Blazys

Çalışma ayrıca, erkeklerin aksine, mezarlığa gömülen kadınların çoğunun Vilnius bölgesinden yerel kişiler olduğunu buldu. Bu da göç ve karşılıklı evliliklerle şekillenmiş bir topluluğa işaret ediyor. Bulgular, yerel kadınların, Ortodoks topraklardan gelen göçmen erkeklerle temas yoluyla Hıristiyanlığı benimsemiş olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, mezar hediyelerinden, gömme geleneklerinden ve izotop analizlerinden gelen kanıtları birleştirerek, yalnızca bireylerin nereden geldiğini değil, aynı zamanda Orta Çağ Vilnius toplumuna nasıl entegre olduklarını da yeniden kurgulayabiliyor. Bulgular, Orta Çağ kentlerinin hareketlilik, kültürel etkileşim ve uyum sağlamayla şekillendiği görüşünü destekliyor.

Çalışmanın ilk yazarı, Vilnius Üniversitesi Tarih Fakültesi ve Litvanya Tarih Enstitüsü’nden Prof. Giedre Motuzaite Matuzeviciute, “İnsan kalıntıları, yalnızca arkeoloji yoluyla saptanamayacak; hareketlilik, beslenme ve toplumsal etkileşim hakkında dikkat çekici bilgiler koruyor” diyor.

“Arkeolojik ve tarihsel araştırmaları, insan iskelet kalıntılarının çoklu doku izotop analiziyle birleştirerek, ilk kez, kentin en erken oluşumu sırasında Orta Çağ Vilnius’una göç etmiş bireyleri doğrudan belirleyebiliyoruz. Bu araştırma, Vilnius’un tarihinin en başından itibaren, daha o zamandan son derece çeşitli ve uluslararası düzeyde bağlantılı bir kent olduğunu gösteriyor.”

Bu, Orta Çağ Avrupa’sındaki göç hakkında daha geniş sorular da gündeme getiriyor. Vilnius’a göç, Litvanya ile Rutenya toprakları arasındaki siyasi bağlarla, ticaret fırsatlarıyla, dinsel hareketlilikle ya da 14. yüzyılın ortasında Avrupa’nın büyük bölümünü kasıp kavuran Kara Ölüm (veba) salgınıyla ilişkili yerinden edilmelerle bağlantılı olabilir.

Makale: Motuzaite Matuzeviciute, G., Jonaitis, R., Kaplunaite, I., Brindzaite, R., Morvan, M., Snoeck, C., & Jankauskas, R. (2026).

Kaynak: www.arkeofili.com