Bitkisel Besinler Kıtlaşınca Kapuçinler Avlanmaya Başlıyor
www.arkeofili.com
Kapuçin maymunları bitkisel besinler kıtlaştığında omurgalı avlara yöneliyor. Bu örüntü insan atalarının avcılığına ışık tutabilir.
Yetişkin erkek kapuçin maymunu kuş avıyla besleniyor. C: Luciano Candisani
Yeni bir araştırmaya göre kapuçin maymunları, meyve ve sebzelerin kıtlaştığı dönemlerde hayvan avlıyor. Bu da potansiyel olarak insan atalarının alışkanlıklarını yansıtıyor olabilir.
İnsanlar, kendilerinden daha büyük hayvanları düzenli olarak avlayan tek yaşayan primat. Bu yaşam biçiminin, büyük beyinler ve karmaşık toplumsal yapılarla birlikte ortaya çıktığı düşünülüyor. Bu avcılık alışkanlığı, şempanzeler ve kapuçinler gibi diğer primatlarda görüldüğü üzere, daha küçük avların yenmesiyle başlamış olabilir. Carvalho, Spagnoletti ve meslektaşları, primatları avlanmaya yönelten etkenleri belirlemek için kapuçin maymunlarının avlanma alışkanlıklarını araştırdı.
Ekip, Brezilya’daki Fazenda Boa Vista’da iki sakallı kapuçin grubunu gözlemledi. 2006 ile 2010 arasında, kapuçinlerin davranışlarını 5.000 saatten fazla gözlemleyerek, maymunların küçük hayvanları yemesine ilişkin 446 vaka belgelediler. Bunların çoğu kertenkele (yüzde 43) ve kemirgendi (yüzde 28). Bu vakalar arasında, söz konusu maymunların opossum (keseli sıçan), iguana ve yavru kuş yediğine dair ilk kayıtlı örnekler de yer alıyordu. Dişi maymunlarla karşılaştırıldığında, erkekler avlarını daha sık avlıyor ve yılan gibi daha tehlikeli avların peşine düşüyordu.
Beslenme biçimleri çevresel koşullara göre de değişiyor. Bitkisel besinlere erişimin azaldığı dönemlerde avlanma artıyordu. Maymunlar ayrıca avlarının beyin ve iç organlarını tercih etme eğilimindeydi. Görünüşe göre yağ yönünden zengin dokulara öncelik veriyorlardı.
İnsanın kökenine olası bir pencere
Bu sonuçlar, kapuçinlerin bitkisel besinlerin kıt olduğu dönemlerde omurgalı avlara yöneldiğini gösteriyor. Bu örüntü, iklim dalgalanmaları sırasında insan ataları için de öne sürülmüş bir örüntü. Ancak bulgular, maymunların avlanma alışkanlıklarının cinsiyete ve beslenmelerinde hangi besinlerin eksik olduğuna göre de değiştiğini ortaya koyuyor.
Yazarlar, gelecekteki çalışmaların bu örüntüleri kapuçinlerde ve diğer primatlarda doğrulayabileceğini; fosil araştırmalarının ise, modern akrabalarımızın insan avcılık alışkanlıklarının evrimsel kökenleri için yeterli bir model olup olmadığını belirlemek amacıyla erken insanların avlarında benzer örüntülere dair kanıt arayabileceğini öne sürüyor.
Uzun soluklu saha çalışması örüntüyü yakalıyor
Gorongosa Ulusal Parkı’nın bilim direktörü ve çalışmanın başyazarlarından biri olan Carvalho, bu çalışmanın, uzun ömürlü ve son derece esnek primat türlerinin davranışlarını güvenilir biçimde anlamak için uzun soluklu gözleme dayalı saha çalışmasına duyulan kritik gereksinimi gözler önüne serdiğini belirtiyor.
Carvalho, 45 aylık veriye bakıldığında, meyvenin daha az bulunduğu dönemlerde kertenkele, kemirgen ve yılan gibi küçük omurgalıların önemli bir besin kaynağı; beyin ve iç organları açısından ise tercih edilen hedefler olarak öne çıktığını söylüyor.
Carvalho, küçük avların avlanmasının, besin kıtlığı dönemlerinde insan ataları için önemli bir besin kaynağı olmuş ve daha büyük avların değerlendirilmesine giden yolda bir basamak sağlamış olabileceğini; bu nedenle küçük omurgalı avcılığına dair kanıt aramak için fosil kaydının artık yeniden analiz edilmesi gerektiğini ekliyor.
Public Library of Science. 26 Ağustos 2026.
Makale: Carvalho S, Spagnoletti N. (2026).