Çin’de Bulunan Bir İskelet, Burun Kesme Cezasını Kanıtlayabilir

www.arkeofili.com

Çin’de bulunan yaklaşık 700 yıllık bir kadın iskeleti, tarihsel metinlerde anlatılan burun kesme cezasının ilk iskelet kanıtı olabilir.

Kadının burnundaki ciddi hasarda iyileşme belirtileri var. C: Zhou, Y., Zhang, C., Yan, F., & Wang, Q. (2026).

Antik Çin makamları, insanları cezalandırmak için pek çok yaratıcı yöntem kullandı. Bunlar çoğu zaman, onları ömür boyu damgalamak için tasarlanmış yöntemlerdi. Tarihsel metinlerde defalarca anılan acımasız bir örnek de, bir kişinin burnunu kesmekti. Ancak Çin’deki arkeologlar, bunun gerçekleştiğini kanıtlayacak iskelet kanıtını hiç bulamamıştı. Bu durum, yaklaşık 700 yıl önce Çin’de yaşamış bir kadının iskeletinin keşfiyle değişmiş olabilir.

Kadının kalıntıları, 2019’da Henan eyaletindeki Sanzhiyuan Mezarlığı’ndan çıkarıldı. Kadın, bazen suçlular için kullanılan bir uygulama olan yüzüstü gömülmüş hâlde bulundu ve kafatasında, burnunun olması gereken yerde bir hasar vardı.

Alandaki 213 tarihi mezar arasında, yüzüstü gömülen tek kişi ve yüzünde şekil bozukluğu olan tek birey oydu. Bu yüzden Zhengzhou Üniversitesi’nden Yawei Zhou önderliğindeki bir ekip, bunun nedenini merak etti.

Mezardan gelen ipuçları

Gizemi çözmeye başlamak için araştırmacıların önce bireyin kim olduğunu ve ne zaman yaşadığını belirlemesi gerekiyordu. Kafatasının ve leğen kemiklerinin fiziksel analizi, kadının öldüğünde 40-45 yaşlarında olduğunu gösterdi. Sağ bacak kemiğinin radyokarbon tarihlemesi, kalıntılarını, geç Yuan ve erken Ming dönemlerini kapsayan yaklaşık MS 1.298 ila 1.404 arasına tarihledi.

Ardından ekip, burun boşluğunun yüksek çözünürlüklü görüntülerini oluşturmak için kafatasını bir BT tarayıcısından geçirdi.

Taramalar, burun kemiklerinin bir bölümünün ve burnunun içindeki birkaç narin yapının kesilip alındığını gösterdi. Çevredeki yüz kemiklerinde başka herhangi bir kırık ya da iyileşme izi yoktu; ön dişleri ise zarar görmemişti. Bu durum, daha kapsamlı yüz yaralanmalarının beklenebileceği bir kazayı ya da kötü bir düşmeyi büyük olasılıkla eliyor. Bunun yerine hasar, bilinçli bir kesiğe işaret ediyordu.

Sanzhiyuan alanındaki M318’e ait mezar ve mezardaki iskelet. C: Zhou, Y., Zhang, C., Yan, F., & Wang, Q. (2026).

Bilim insanları, Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde, “Yüz ortasındaki şekil bozukluğunun en olası nedeni, burun kesme (ampütasyon) cezası” diye yazıyor.

Ancak taramalarda bir şey daha vardı.

Cezadan sağ çıkmak

Çalışmanın yazarları, hasar görmüş kemiğin iyileştiğini ve burun deliğinin bazı bölümlerinin çevresinde yeni kemik oluşumu bulunduğunu belirtti. Bu kapsamlı iyileşme, kadının burnu kesildikten sonra birkaç yıl daha hayatta kaldığını düşündürüyor. Araştırmacılar, “İşlem sonrası hasta bakımı, bireyin yıllarca hayatta kalmasına olanak tanımıştı” diyor.

Peki bu kadın kimdi? Ekip kesin kimliğini bilmiyor, ancak kemiklerinin kimyasal analizi; darıya dayalı, hayvansal protein açısından görece düşük, sade bir beslenme ortaya koydu. Bu da onun, varlıklı seçkinlerden değil, büyük olasılıkla sıradan bir insan olduğunu düşündürüyor.

Makale: Zhou, Y., Zhang, C., Yan, F., & Wang, Q. (2026). Journal of Archaeological Science: Reports, 75, 106031.