İnkalar İnsan Kurbanlarına Koka, Mısır Birası ve Harmin Vermiş

www.arkeofili.com

İnka mumyalarının saç ve tırnaklarındaki izler, kurban ritüelinde koka, alkol ve harmin içeren maddeler kullanıldığını gösteriyor.

And Dağları’ndan, yanaklarında şişkinlikler bulunan ve muhtemelen capacocha ritüeli sırasında koka yaprağı çiğneme eylemini betimleyen figürinler. C: J. Reinhard

Arkeologlar, İnka İmparatorluğu genelindeki dağ tapınaklarında kurban edilen insanların mumyalanmış kalıntıları üzerinde toksikolojik analizler yaparak bu kişilerin ölümlerinden önce tükettiği psikoaktif maddeleri ortaya çıkardı.

İnka İmparatorluğu’nun en kutsal ritüellerinden biri, çocukların ve genç kadınların önemli tanrılara saygı gösterisi olarak kurban edildiği ve yaşayan insanlar ile tanrısal dünya arasında aracı hâline geldiği capacocha ritüeliydi.

Bu ritüeller kapsamında kurban edilecek kişilere çoğu zaman, muhtemelen kehanet yeteneklerini güçlendirdiği düşünüldüğü için psikoaktif maddeler veriliyordu.

İnkaların psikoaktif bitkiler kullandığı tarihsel kayıtlarda yer alsa da capacocha sırasında tüketilen maddeler hakkında görece az şey biliniyor.

Çalışmanın başyazarı, Varşova Üniversitesi’nden Dr. Dagmara Socha, daha önceki analizlerin ya olumsuz sonuçlar verdiğini ya da esas olarak koka yapraklarına odaklandığını açıklıyor.

Kurban edilen insanların korunmuş bedenleri bu konuyu araştırmak için eşsiz bir fırsat sunuyor. Çünkü kimyasal maddeler saç ve tırnakların keratin yapısına yerleşiyor ve bu sayede toksikolojik analizle tespit edilebiliyor.

Sekiz Mumyada Maddelerin İzini Sürmek

Socha, amaçlarının çocuklara verilen psikoaktif maddelerin daha geniş bir yelpazesini tespit etmek ve bu maddelerin kullanımındaki örüntülerin capacocha törenlerinin farklı yerlerde nasıl yapıldığına dair yeni bilgiler sunup sunamayacağını belirlemek olduğunu söylüyor. Toksikolojideki son gelişmeler artık bu tür maddelerin düşük konsantrasyonlarda bile tespit edilmesine olanak tanıyor.

Araştırma ekibi, İnka İmparatorluğu genelindeki çok çeşitli kurban uygulamalarını temsil eden, Peru ve Arjantin’deki farklı dağlardan çıkarılmış sekiz mumyanın saç ve tırnak örnekleri üzerinde toksikolojik analizler yaptı. Ekibin bulguları Antiquity dergisinde yayımlandı.

Bu çalışmada incelenen mumyalar. C: J. Reinhard

Araştırmacılar mumyaların hepsinde kokain tespit etti. Bu da bireylerin hepsinin koka yaprağı çiğnediğini doğruluyor. Koka yaprakları tanrılara sunulan adaklar olarak dinsel inançlarda önemli bir rol oynuyordu fakat aynı zamanda çocukların dağlara doğru yaptığı uzun ve zorlu yolculuklar sırasında yükseklik hastalığını ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olan bir araç da olabilirdi.

Araştırmacılar mumyaların dördünde alkol tüketimine dair kanıtlar da buldu. Bu alkolün, tarihsel kayıtlara göre ritüelin son aşamasında çocukların duyularını köreltmek ve onları sakinleştirmek için verilen mısır birası chicha’dan gelmiş olması muhtemel.

Harmin, Yerel Ritüel Farklılıklarına İşaret Ediyor

En ilgi çekici bulgulardan biri, Juanita olarak da bilinen ünlü Ampato Kadını’nda harmin izlerinin tespit edilmesiydi. Socha, harminin ayahuasca içeceğinde geleneksel olarak kullanılan başlıca bitkilerden biri olan Banisteriopsis türleriyle ilişkili bir alkaloit olduğunu belirtiyor. Bu durum, harmin içeren bir içeceğin bu kutsal dağla bağlantılı törenlerde özel bir rolü olduğuna işaret ediyor olabilir.

Bu bulgular, kurban edilen her bir bireye verilen maddeler arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu gösteriyor. Bu da capacocha’nın imparatorluk genelinde nasıl uygulandığı konusunda önemli farklılıklar olduğunu düşündürüyor. Ritüel uygulamalarının yerel dinsel geleneklere ve ilgili tanrılara ya da kutsal yerlere göre uyarlandığı anlaşılıyor.

Socha, bu çocukların en önemli İnka ritüellerinden biri sırasında kurban edilmesinden 500 yıl sonra, yeni teknolojilerin onların yaşamlarına ve İnka dinsel uygulamalarına dair ayrıntıları ortaya çıkarmalarını sağladığını söylüyor. Socha’ya göre gördükleri şey, capacocha’nın tek ve standart bir ritüel olmadığı. Zira İnkalar bu ritüeli farklı kültlere ve yerel dinsel geleneklere göre uyarlamış görünüyor.

University of Cambridge. 2 Kasım 2026.

Makale: Socha, D., el al. (2026).