Lazerler Amazon Ormanlarında 400 Gizli Yapı Ortaya Çıkardı
www.arkeofili.com
Lazerler, bir zamanlar 3 milyon kişiyi barındıran kayıp bir Amazon uygarlığına ait 400 gizli yapıyı ortaya çıkardı.
Amazon’un insanlık tarihi genişlemeyi sürdürüyor. Araştırmacılar, lazerlerle donatılmış uçaklar kullanarak, yağmur ormanının altına gömülü gizli yapıları aydınlatıp birçok yapıyı daha ortaya çıkardı.
Bu teknoloji LiDAR olarak biliniyor. Bu yöntem, ağaçların altındaki zeminin, tüm ince tümsek ve çıkıntıları da dâhil olmak üzere, biçimine dair kesin veri toplamak için ışık darbeleri kullanan bir uzaktan algılama tekniği.
Önceki taramalar Amazon’un çevresel bölgelerine ya da büyük geniş kesimlerine odaklanmışken, en son çalışma bir zamanlar Aquiry uygarlığının yaşadığı belirli bir bölgeye yoğunlaştı.
Bu uygarlığın yaşam biçimleri hakkında çok az şey biliniyor ama bu Kolomb öncesi kültürün, yaklaşık MÖ 600 ile MS 850 arasında güneybatı Amazonya’da geliştiği açık. Ayrıca tuhaf biçimde, bugün hâlâ yeryüzünde iz bırakan dev jeoglifler ve geometrik toprak yapılar inşa etmeye düşkün oldukları anlaşılıyor.
(İlgili: Amazon Havzası’nda 350 Kilometrelik Antik Yol Ağı Keşfedildi)
Araştırmacılar, Brezilya’nın 4.500 kilometrekarelik bir alanında (Amazon ölçeğinde küçücük bir alan), Aquiry tarafından oluşturulmuş, daha önce bilinmeyen neredeyse 400 toprak yapı buldu.
Yapıların çoğu, sık yağmur ormanı örtüsünün altında tek başına duruyor ve kareler, dikdörtgenler ile daireler de dâhil olmak üzere geometrik biçimler hâlinde düzenlenmiş hendekler ve toprak setlerden oluşuyor.
Alanlardan özellikle D. Schaan adı verilen bir tanesi, araştırmacılar için ayrıca ilgi çekiciydi.
Güney Amerika arkeolojisi uzmanı ve Helsinki Üniversitesi’nde emeritus profesör olan Martti Parssinen, “D. Schaan olarak bilinen alan, anıtsal, iç içe geçmiş dikdörtgen bir toprak yapı ile geniş yollarla birbirine bağlanan birkaç kusursuz kare çevrenin olağanüstü bir bileşimi gibi görünüyor” diyor.
Çalışmanın yazarı, “Benim için, Amazon’un sık orman örtüsünün altında gizlenmiş böylesine karmaşık bir manzarayı keşfetmek gerçekten hayret vericiydi” diye yorumluyor.
Bu yapıların işlevi belirsiz, ama törensel, siyasi ve kamusal toplanma merkezleri olarak işlev gördüklerine inanılıyor. Bunu, bir katedral, bir kent meydanı ve insanların şenlikler ile orman kutlamaları için toplandığı, ama aynı zamanda tartışmak ya da zor zamanlarda bir araya gelmek için de toplandığı bir stadyum karışımı olarak düşünün.
Buzdağının görünen kısmı
Büyük olasılıkla etrafta bunlardan çok daha fazlası var. Araştırmacılar, şimdiye dek belirledikleri 400 yapının, bir zamanlar Aquiry uygarlığının yaşadığı daha geniş bölgede yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğuna inanıyor.
Parssinen, “Sonuçları, 183.000 kilometrekarelik Aquiry bölgesinin tamamı için birbirinden bağımsız çeşitli yollarla değerlendirerek şaşırtıcı bir sonuca vardık: Yalnızca bu bölgede 20.000’den fazla toprak yapı bulunuyor olabilir” diyor.
Alanların salt sayısı, Amazon’un bu bölümünün bir zamanlar tarihsel olarak sanılandan çok daha fazla insana ev sahipliği yaptığını gösteriyor. Ekip, yeni makalenin bir başka bölümünde, Aquiry uygarlığının MS 100 ile 300 arasındaki zirve döneminde, ihtiyatlı bir tahminle yaklaşık 1,25 ile 3 milyon kişiyi barındırdığını hesapladı.
Bu, Amazon yağmur ormanının, insan yaşamından yoksun, el değmemiş bir yaban olmadığı; kültürleri hâlâ büyük ölçüde bilinmeyen, büyük ve karmaşık toplumların hareketli bir havzası olduğu görüşünü pekiştiriyor.
Parssinen, “Gelecekteki araştırmalar Amazonya’nın diğer bölgelerinde de benzer sonuçlar verirse, geçmişte insanın Amazon yağmur ormanı ile onun biyolojik ve ekolojik yapısı üzerindeki etkisinin ölçeğine ilişkin uzun süredir var olan pek çok varsayımın temelden yeniden değerlendirilmesi gerekebilir” diyor.
IFL Science. 29 Temmuz 2026.
Makale: Pärssinen, M., Kalliola, R., Ranzi, A. et al. (2026). Over 20,000 precolonial earthworks in the Southwest Amazonia. Nature.