Önceki gönderi

Sonraki gönderi

Yurtdışında Sergilenen Anadolu Kökenli Eserler

21 September 2019

Yazar: İklim Demir on 20 Eylül 2019

Şaşalı günlerini geride bırakan Osmanlı İmparatorluğu’nun toprakları, 18. yüzyıldan itibaren siyasi sıkıntılarla uğraşırken; demiryolu antlaşmaları, büyükelçilikler ve Avrupalı araştırmacılar aracılığı ile kültürel ve sanatsal varlıklarının büyük bir çoğunluğunu kaybetti.

Heinrich Schliemann’ın eşinin üzerinde Truva hazineleri görülüyor.

Rusya’daki eserler sadece Truva takıları olmayabilir

Heinrich Schliemann’ın 1871’de başlattığı kazılar sonunda kaçırdığı Truva takılarının bir kısmı, 2. Dünya Savaşı sırasında Almanya’da bir hayvanat bahçesinde Sovyet askerleri tarafından bulunarak, SSCB’ye götürülmüştü. Askerlerin savaş ganimeti olarak götürdükleri tarihi eserler, Gorbaçov’un veto etmesine rağmen devlet malı statüsüne alındı.

Eserler günümüzde Rusya’da Puşkin Müzesi’nde sergileniyor. Türkiye, 1991 yılından beri eserlerin iadesi için diplomatik görüşmeler gerçekleştiriyor. Ne yazık ki, Rusya’da devlet malı olarak görünen bu eserlerin iadesi gerçekleştirilemiyor.

Trabzon’dan götürülen eserlerin akıbeti

Rusya’da bulunduğu iddia edilen eserler sadece Truva takıları değil. Rus Eski Eserler Enstitüsü Müdürü Fedor İvanoviç Uspenski başkanlığında bir heyetin 1916 yılında, Trabzon ve çevresinden bir takım eserleri Rusya’ya götürdüğü Kültür Bakanlığı kaynaklarında görülüyor.

Aralarında el yazmalarının da bulunduğu bu eserlerin iadesi için 1920 yılında başvurulduğu biliniyor. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde iki devlet arasında varılan anlaşma ile Ruslara ait olan eserler Rusya’ya götürülürken, Trabzon’dan götürülen eserlerin geri getirilmediği belirtiliyor.

Nereidler Anıtı, British Müzesi.

Anadolu British Müzesi’nde

Geniş bir Anadolu eserlerinden oluşan koleksiyona sahip olan British Müzesi, bu eserlerin büyük bir çoğunluğunu Osmanlı Devleti zamanında İngiltere’ye götürmüştü. Çoğunlukla dönemin yasal çerçevesine uygun bir şekilde kaçırılan eserler hakkında iade talebinde bulunmak pek mümkün görünmüyor.

Bakanlık yetkilileri, bu eserlerin iadesinin neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor. Görünen o ki, İngilizler eserleri götürürken her ihtimali göz önünde bulundurarak hareket etmişti. Knidos Aslanı, Tanrıça Demeter Heykeli ve Nereidler Anıtı en bilindik örneklerden birkaçı. Öyle ki Knidos Aslanı ve Tanrıça Demeter heykelini İngiltere’ye kaçıran Charles Thomas Newton’a bu hizmetinden ötürü “Sir” unvanı verilmişti.

İngiliz araştırmacı Charles Fellows 1838-1840 yılları arasında antik Kınık kentinde gerçekleştirdiği kazılar sonunda ele geçirdiği eserleri ve Harpyler Anıtı’nın kabartmalarını British Müzesi’ne götürmüştü. Aynı şekilde 1881-1882 yılları arasında O. Benndorf ‘un başkanlığında yürütülen kazılar sonucunda Nereidler Anıtı’nın British Müzesi’ne götürüldüğü bakanlık kaynaklarında belirtiliyor.

Güney Agora Kapısı, Pergamon Müzesi.

II. Abdülhamit’in emriyle Almanlara hediye edildi: Milet Agora Kapısı

Aydın’da bulunan Antik Miletos kentinde Almanlar tarafından gerçekleştirilen kazılar sonucunda ortaya çıkan Güney Agora Kapısı, II. Abdülhamit tarafından Almanlara hediye edilmişti.

Günümüzde asla kabul görmeyecek bu hareket, Osmanlı’nın siyasi gücünün azalmasına ve bölgede etkili bir güç oluşturamamasına bağlayabiliriz. Tabi ki, kültürel mirası koruma bilincinin yeterince yerleşmemiş olmaması da önemli bir etken.

Bergama Sunağı, Pergamon Müzesi.

Bergama Sunağı: Demiryolu inşaatı ruhsatı ile yapılan kazılar

İnşaat mühendisi olan Alman Carl Humann, demiryolu inşaatı ruhsatı ile Ege’ye gelerek çalışmalarına başlamıştı. İnşaat sırasında ortaya çıkan eserleri yıllar boyu Almanya’ya taşıyarak, adını bile bölgeden alan Pergamon Müzesi’nin açılmasına sebep oldu.

Günümüzde Berlin’de bulunan Pergamon Müzesi, bölgeden kaçırılan eserleri ile ünlü bir müze. Bergama Sunağı ise, müzenin en önemli eserlerinden birisi olmalı ki müzeye adını bile vermiş.

TC. Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Yitik Mirasın Öyküsü.

www.arkeofili.com

Bloga dön

Kazı Notları’na Katılın

Yeni kitaplar, dergi sayıları ve arkeoloji dünyasından seçmeleri kaçırmayın.

Sepetiniz boş

Sepetiniz

Tahmini toplam

Selimiye

Zamana Notlar - Arkeoloji, Kültür, Sanat ve Antalya Yazıları

Sembolizm - Anlamı ve Etkileri

İstanbul İzmir ve Atina Seyahat Günlüğü

Selimiye

Zamana Notlar - Arkeoloji, Kültür, Sanat ve Antalya Yazıları

Sembolizm - Anlamı ve Etkileri

İstanbul İzmir ve Atina Seyahat Günlüğü

Yunanlar ve Tanrılar

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 181

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 180

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 179

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 178

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 177

Selimiye

Zamana Notlar - Arkeoloji, Kültür, Sanat ve Antalya Yazıları

Sembolizm - Anlamı ve Etkileri

İstanbul İzmir ve Atina Seyahat Günlüğü

Yunanlar ve Tanrılar

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 181

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 180

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 179

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 178

Arkeoloji ve Sanat Dergisi Sayı 177

Yurtdışında Sergilenen Anadolu Kökenli Eserler

Kazı Notları’na Katılın

Sosyal Medya