Blog
Batı Avrupa’daki Bilinen En Eski Katır Bulundu
Fenikeliler Orta Doğu kökenliydi ve ekip makalede, katır yetiştirme bilgisini bölgeye taşımış olabileceklerini belirtiyor.
www.arkeofili.com
2.700 yıl önce yakılmış bir kadın, Batı Avrupa’da şimdiye dek bulunmuş en eski hibrit hayvan kalıntısı olan bir katırla birlikte gömülmüş.
İspanya’daki 2.700 yıllık bir mezardan çıkarılan katır kafatasının kalıntıları. C: Albizuri, S., et al. (2026).
Katır ve kadın, İspanya’nın kuzeydoğusundaki Hort d’en Grimau arkeolojik alanında, daha önce silo olarak kullanılmış, kaya bloklarıyla çevrili eski bir çukurun içine defnedilmişti. İskeletler 1986’da keşfedilmiş olsa da, genetik testler yakın zamanda kalıntıların bir kısmının katıra ait olduğunu belirledi.
Katır, erkek bir eşek ile dişi bir atın melez yavrusudur. Ekip, Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayımlanan makalelerinde bu hayvanların “atın fiziksel gücü ve boyutunu, eşeğin dayanıklılığı ve kanaatkârlığıyla birleştirdiğini” yazıyor.
Katırlar genellikle kısırdır ve bir erkek eşeğin bir atla çiftleşmesini sağlamak zor. Bu hayvanları yetiştiren eski topluluklar, eşek aygırlarını “küçük yaştan itibaren kısrakların üzerine atlamaya” alıştırmak zorundaydı. Bu güçlükler, katırların tarih boyunca değerli olmasına yol açtı.
Makalenin ortak yazarlarından arkeolog F. Javier López Cachero’nun aktardığına göre, kayıtlardaki en eski katırlar 4.000 yıldan daha eskiye tarihleniyor ve Orta Doğu’da bulunmuştu.
Bu katırın yaşadığı dönemde, Fenikeliler diye bilinen denizci topluluklar İspanya’da etkin durumdaydı. Fenikeliler Orta Doğu kökenliydi ve ekip makalede, katır yetiştirme bilgisini bölgeye taşımış olabileceklerini belirtiyor.
İber Yarımadası’nda 2700 yıl önce yaşamış olan katırın diş ve çene kalıntıları. Bilim insanları, katırın öldüğünde 8 yaşından büyük olduğunu tahmin ediyor. C: Albizuri, S., et al. (2026).
Bilim insanları, katır kalıntılarındaki izotop oranlarını inceledi. Çünkü bu kimyasal izler, hayvanın neyle beslendiğine dair ipuçları verebiliyor. Sonuçlar, katırın ekili tahıllarca zengin bir beslenme düzeniyle beslendiğini gösterdi. Kemikler üzerinde yapılan anatomik analiz ise, katırın yoğun biçimde binek olarak kullanıldığına işaret etti.
López Cachero, “Katırın üzerinde binildiğine ve iyi beslendiğine dair açık kanıtlar var. Bu da onun önemli bir toplumsal değere sahip olduğunu düşündürüyor” diyor.
Katırla birlikte gömülen kadın öldüğünde 20 ila 25 yaşlarındaydı; fakat onun hakkında bunun dışında çok az şey biliniyor.
López Cachero, “Ne yazık ki iskelet kalıntılarının durumu, kadının sağlığı hakkında bir değerlendirme yapmamıza ya da ölüm nedenini belirlememize izin vermiyor” diyor. Bununla birlikte analizler, kadının gömülmeden önce kısmen yakıldığını ve kalıntılarının mezara dikkatle yerleştirilmiş bir bütün halinde değil, parçalar halinde konduğunu ortaya koydu.
“Katırda ise yanmaya dair hiçbir iz yok. Bu, yanıtlaması zor bir soru olarak kalıyor.”
Antik dünyada atların insan mezarlarının içinde ya da yakınında bulunması bazen “savaşçı” statüsüne işaret edebiliyordu. Ancak bu kadının neden bir katırla birlikte gömüldüğü belirsiz.
López Cachero, “İnsan kalıntılarına uygulanan ‘cenaze muamelesi’ alışılmışın dışında ve mezar hediyelerinin yokluğu, kadının toplumsal statüsü hakkında kesin bir sonuca varmayı engelliyor” diyor.
Live Science. 11 Şubat 2026.
Makale: Albizuri, S., Nadal, J., Cuervo, M. M., Grandal-D’Anglade, A., Orlando, L., Fages, A., … & Cachero, J. L. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >