Blog
Modern İnsan, Neandertalden Daha Uzun Yaşamaya Uygun
Araştırmacılar, 16 farklı metilasyon saati kullanarak farklı etnik kökenlerden insanlara ait 15.283 metilasyon veri örneğini inceledi.
www.arkeofili.com
Yeni bir çalışmaya göre modern insanların azami yaşam süresi, Neandertal ve Denisovalılara kıyasla daha yüksek olabilir.
C: Wikimedia Commons
Tarihöncesi homininlerin bizden daha zorlu koşullarda yaşadığına şüphe yok; büyük av hayvanlarını avlamanın tehlikeleri ve modern sağlık hizmetlerinin yokluğu, hayatta kalma ihtimallerini ciddi biçimde azaltıyordu. Bu yüzden fosil kayıtlarında yaşlı Neandertal ya da Denisovalılara pek rastlamamamız şaşırtıcı değil. Buna karşılık günümüz Homo sapiens’i (yani bizler) için 80, 90 hatta 100 yaşına ulaşmak artık olağanüstü bir durum sayılmıyor.
Ancak hâlâ yanıtlanmamış bir soru var: Bu kadar uzun yaşamaya yönelik genetik kapasite, bu soyu tükenmiş insan akrabalarımızla paylaştığımız en son ortak atadan ayrılmadan önce mi, yoksa sonra mı ortaya çıktı? Başka bir deyişle, her şey eşit olsaydı bir Neandertal ya da Denisovalı bizim kadar uzun yaşayabilir miydi, yoksa “çok uzun yaşayan” genlerden yoksunlar mıydı?
Bunu araştırmak için henüz yayımlanmamış bir çalışmanın yazarları, modern insanlar, Neandertaller ve Denisovalıların ulaşabileceği azami yaşam süresini belirlemek amacıyla epigenetik saatleri kullandı. DNA metilasyon saatleri olarak da bilinen bu araçlar, araştırmacıların insan hücrelerinin biyolojik yaşını ölçmesine olanak tanıyor ve hücrelerin ne kadar yaşam süresi kalmış olabileceğine dair bir gösterge sunuyor.
Araştırmacılar, 16 farklı metilasyon saati kullanarak farklı etnik kökenlerden insanlara ait 15.283 metilasyon veri örneğini inceledi. Bu bireylerin yaşları 0 ile 114 arasında değişiyordu; örneklerin 219’u ise 90 yaşın üzerindeki bağışçılardan geliyordu.
Araştırmacılar çeşitli yaklaşımlar kullanarak insan ömrünün kuramsal üst sınırını bulmaya çalıştı. Örneğin örnekleri farklı doku tiplerine ayırdıklarında, solunum dokularının en düşük uzun ömür potansiyeline sahip olduğunu ve en fazla 128,3 ila 155,1 yıl yaşayabildiğini hesapladılar.
Kullanılan çeşitli epigenetik saatlerden elde edilen tüm sonuçlara dayanarak, yazarlar modern insan ömrünün mutlak üst sınırının 128 ile 202 yıl arasında bir yerde olduğunu öne sürüyor. Ancak böyle bir yaşa ulaşmanın muhtemelen kusursuz çevresel koşullar gerektireceğini ve “mevcut çevrenin bu yaş sınırlarına ulaşmayı desteklemek için yeterli olmayabileceğini” de belirtiyorlar.
Aynı yöntemleri Neandertal ve Denisovalı genomlarına uygulayan araştırmacılar, Neandertaller için 38,2 ila 64,5 yıl, Denisovalılar içinse 40 ila 69,8 yıl arasında bir azami yaşam süresi hesapladı. Buna rağmen, Pleistosen’de bu yaşlara ulaşmanın pek olası olmadığını kabul ediyorlar; çünkü bu soyu tükenmiş homininler için her gün yeni hayatta kalma zorlukları getiriyordu.
Örneğin dişi Neandertallerin yüksek oranlarda gebelik komplikasyonları yaşadığı ve bunun anne ölümlerinin artmasına yol açtığı düşünülüyor. Erkekler ise çoğu zaman ciddi av yaralanmaları geçiriyor, enfeksiyonlar da hayatta kalmanın önündeki büyük engellerden biri oluyordu.
Ayrıca, bu çalışmanın sonuçları oldukça ihtiyatla değerlendirilmesi gereken sonuçlar ve epigenetik saatlerin olası hatalarından dolayı sınırlı olsa da, modern insanlarda uzamış yaşam süresi kapasitesinin Neandertaller ve Denisovalılardan ayrıldıktan sonra evrimleşmiş bir özellik olabileceğini düşündürüyor.
IFL Science. 18 Şubat 2026.
Makale: Zhou, X., Liu, X., Zhu, P., Hu, C., Pan, Q., Zhang, Z., … & Liu, G. (2026).
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >