Blog
Rusya’da Yaban Domuzu Dişinden Nadir Şans Muskası Bulundu
Diş, Rusya’nın en eski büyük kentlerinden biri olan Büyük Novgorod’da (Veliki Novgorod olarak da biliniyor) bulundu.
www.arkeofili.com
Rusya’da muhtemelen bir savaşçı ya da soylu tarafından iyi şans için kullanılan, Orta Çağ’a ait nadir bir yaban domuzu dişi keşfedildi.
Farklı açılardan şans getirdiğine inanılan yaban domuzu dişi. C: Tyanina E.A. et al. 2026.
Oyulmuş bir metal başlıkla tutturulmuş büyük bir dişten oluşan bu alışılmadık buluntu, 12. yüzyılın ortası ile 13. yüzyılın başı arasına tarihleniyor. Diş, Rusya’nın en eski büyük kentlerinden biri olan Büyük Novgorod’da (Veliki Novgorod olarak da biliniyor) bulundu.
Çalışmanın ortak yazarı ve Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde metal bilimci olan Natalia Eniosova, “Eser, boyutu nedeniyle olağanüstü. Son derece büyük” diyor. Diş eksiksiz değil fakat kalan kısmının uzunluğu 10 santimetre ve en geniş noktası 2,8 santimetre. Eniosova ve meslektaşlarının araştırması, dişin, en az 8 yaşında ve 100 kilogramdan ağır bir yaban domuzuna ait olduğunu ortaya koydu.
Muskayı benzersiz kılan bir başka özellik de üzerindeki metal başlık. Gümüşten yapılmış gibi görünse de, Eniosova onun neredeyse yüzde 100 kalay, daha kesin söylemek gerekirse gümüşü taklit eden bir kalay-kurşun alaşımı olduğunu buldu. Tıpkı bugünkü gibi, kalay gümüş kadar değerli ya da pahalı değildi, ancak o dönemde Avrupa’da fazla kalay kaynağı bulunmadığı için yine de nadirdi.
Eniosova, böylesine yumuşak bir malzemenin kazıma bezemelerle işlenmiş olmasının ilginç olduğunu belirtiyor. “Bu kolay olmazdı ve bu süsleme oldukça özenli. Çok, çok iyi yapılmış bir nesne.”
Kalay çerçeve ve üzerindeki oyma süslemelerin yakın çekim görüntüsü. C: Tyanina E.A. et al. 2026.
Bütün bu alışılmadık özellikler, eserin, Troitsky XVI kazı alanının varlıklı bireylerin yaşadığı bir kesiminde bulunmasıyla örtüşüyor gibi görünüyor. Nitekim Eniosova’ya göre bu, büyük olasılıkla bir aristokrata, soyluya ya da askere ait bir av ganimetiydi.
Yakın zaman önce The Volga River Region Archaeology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, tarihi metinler, bugünkü Rusya’da Orta Çağ’da yaban domuzu avının, “druzhina” (askeri maiyet) ve soyluların bir ayrıcalığı olduğunu aktarıyor. Yaban domuzu yenmiş olsun ya da olmasın, dişlerinden en az biri çıkarılmış ve ardından metalle tutturulmuştu. Ekip, bunun büyük ölçüde boyutu nedeniyle bir iyi şans olarak saklandığını düşünüyor.
Araştırmacılar, “Bu dişin, savaşla ya da avla ilgili bir tılsım işlevi görmüş olması yüksek olasılık. Hayvanın fiziksel gücünün avcıya aktarılmasını simgeliyor ve aynı zamanda bir iyi şans muskası işlevi görüyordu” diyor.
Eniosova’nın belirttiğine göre, üst kısmında delik bulunan ve kolye olarak takılan benzer hayvan muskaları, bu dönemde Büyük Novgorod’da yaygındı. Yeni bulunan yaban domuzu dişinin üst kısmı eksik ve bir zamanlar belki de bir deliği vardı.
Yaban domuzu dişinin ucundaki oyma süslemenin yakın çekim görüntüsü. C: Tyanina E.A. et al. 2026.
Yaban domuzu dişi muskaları daha erken dönemlerde yaygındı, ancak bu dişlerin büyülü nitelikleri olduğuna dair yaygın inancın sürmesine rağmen, 11. yüzyılın ikinci yarısı ile 13. yüzyılın ilk yarısı arasında çok nadirdi.
Eniosova’ya göre muska, İskandinav mitolojisiyle bağlantılı olabilir. Nitekim Büyük Novgorod’un ilk yerleşimcilerinden bazıları İskandinavya’dandı. Ama muska, onların bölgeden ayrılmasından 150 yıldan uzun süre sonra yapıldığı için bu ilişki varsayımsal.
Büyük Novgorod, tarihi belgelerde ilk kez 9. yüzyılda beliriyor ve Kiev Rus’u olarak bilinen Orta Çağ siyasi yapısında önemli bir ticaret merkeziydi. Eniosova’ya göre arkeologlar, yaban domuzu dişi muskasının yapıldığı dönemde kentin toprak sahipleri ve/veya kürk ticaretiyle uğraşan insanlar tarafından iskân edildiğini öne sürüyor.
Buluntu, “son derece önemli ve alışılmadık bir keşif” diyor Novgorod arkeolojisine aşina olan, Moskova’daki HSE Üniversitesi’nde filolog Alexei Gippius.
Live Science. 19 Temmuz 2026.
Makale: Tyanina E.A. et al. 2026.
Bu yazı hakkında yorum bulunamamıştır. İlk yorumu siz ekleyebilirsiniz >