3.400 Yıllık Kabartmada Bir Firavun Düşmanlarını Arabayla Eziyor
www.arkeofili.com
Firavunun düşmanlarını savaş arabasıyla ezmesini gösteren 3.400 yıllık bu kabartma, yüzyıllar sonra bir mezarda yeniden kullanılmış.
Antik Mısırlılar bazen işlenmiş malzemeleri yeniden kullanıyordu. Bir savaş sahnesi taşıyan bu blok, büyük olasılıkla 18. hanedan döneminde, II. Amenhotep’in saltanatı sırasında (MÖ 1.427 ila 1.400) yapıldı. Ancak söz konusu blok bulunduğunda, IV. Ramses’in (20. hanedan döneminde, MÖ 1.153 ila 1.147 arasında hüküm sürdü) tamamlanmamış ölü tapınağının temelinin bir parçası olarak kullanılıyordu.
Boyalı kumtaşı levha, 1912’de Luksor’da, sonradan Metropolitan Sanat Müzesi’nin (Met) müdürü olan Mısırbilimci Herbert E. Winlock tarafından bulundu. Blok şu anda bu müzenin koleksiyonunda yer alıyor. Winlock, eseri anlatan ilk yayınında, blokta bir Mısır firavununun düşmanlarını ok ve yayla öldürdüğü bir sahne bulunduğunu yazdı. “Bu blok, şimdiye dek bulunmuş büyük imparatorluk dönemi resimsel kabartmalarının en iyi korunmuş örneklerinden biri sayılabilir” diye yazmıştı.
(İlgili: Kızıl Piramit Yakınında, İnşasında Kullanılmış İki Baraj Bulundu)
Met’in Mısır sanatı emekli küratörü Catharine Roehrig’in kabartma parçasına ilişkin 2008 tarihli açıklamasında yazdığına göre, eserin mükemmel korunmuşluğu ve canlı renkleri, büyük olasılıkla IV. Ramses’in tapınak temellerinde yeniden kullanılmış olmasından kaynaklanıyordu.
Roehrig’e göre, yaklaşık 61’e 115 santimetre boyutlarındaki boyalı kumtaşı oyma, büyük olasılıkla bir Mısır firavununun düşman bir orduyu yenilgiye uğratışını betimleyen daha büyük bir sahnenin parçasıydı. Firavunun savaş arabası ve atları sağ üst köşede görünüyor; bir düşman asker ise ezilerek ölmekten kaçmaya çalışıyor. Düşmanlardan üçü oklarla vurulmuş durumda.
Met’in eski Mısır sanatı küratörü James P. Allen’ın 2005’te yazdığına göre, sivri sakallar ve kendine özgü giysiler, düşmanların eski Suriyeliler ya da olasılıkla Hyksoslar olduğunu düşündürüyor. Hyksoslar, İkinci Ara Dönem’de, yaklaşık MÖ 1.640 ile 1.530 arasında Mısır’ı yöneten, Sami dili konuşan yabancı bir hanedandı. Dolayısıyla savaş sahnesi, II. Amenhotep gibi 18. hanedan firavunları ile Asyalı yöneticiler arasında yaşanan tarihsel çatışmaları yansıtıyor olabilir.
Ancak kabartmanın, belirli bir tarihsel savaşın anısına yapılmış olması pek olası değil. Roehrig, “Asıl amaçları, firavunu Mısır’ın muzaffer savunucusu rolünde betimlemekti” diye yazdı.
Live Science. 27 Temmuz 2026.