Adrasan Açıklarındaki 2.100 Yıllık Batıktan Sofra Takımları Çıkıyor
www.arkeofili.com
Antalya Adrasan açıklarında 2.100 yıl önce batan ve Rhosos’ta üretilmiş binlerce seramik taşıyan geminin yükü dikkat çekici biçimde sağlam.
Çömleklerle dolu batığın kazıları geçen yıl başladı. C: Akdeniz Üniversitesi
Araştırmacılar, geminin taşıdığı tabak ve kâselerin, Romalı devlet adamı Cicero’nun bir zamanlar “kaliteli çanak çömleği” nedeniyle övdüğü antik Rhosos kentinde üretildiğini düşünüyor. Ünlü Rhosos çömlekleri, Hatay’ın Arsuz ilçesi çevresinde üretiliyordu.
2.000 yılı aşkın süre önce kaliteli sofra takımlarıyla dolu bir gemi, bugünkü Türkiye topraklarından ayrıldıktan sonra Akdeniz’in dibine battı. Geçen yıl dalgıçlar ve arkeologlar, büyük bölümü son derece iyi korunmuş olan batığı ve yükünü kazmaya başladı. Yük, üst üste dizilmiş tabak yığınlarının yanı sıra kâseleri ve kuruyemiş, balık ve çorba gibi farklı yiyecekler için özel olarak üretilmiş tepsileri içeriyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında, sandıklara yerleştirilirken aralarına konulan kil sayesinde günümüze iyi durumda ulaşan bu eserlerin Anadolu’nun üretim ustalığına ve Akdeniz’in ticaret tarihine dair kanıtları koruduğunu belirtiyor.
Sualtı arkeologları, batığı ilk kez 2023’teki bir araştırma sırasında keşfettiler. C: Akdeniz Üniversitesi
Türkiye’deki Akdeniz Üniversitesi’nden araştırmacılar batığa ilk kez 2023’te, ülkenin güney kıyısındaki Adrasan yakınlarında yürüttükleri bir su altı arkeolojisi yüzey araştırmasında rastladı. Üniversitenin açıklamasına göre su altı arkeoloğu Hakan Öniz önderliğindeki bir ekip geçtiğimiz yıl alanda kazılara başladı.
Gemi, yüzeyin yaklaşık 42 ila 55 metre altında yatıyor. Araştırmacılar kumla örtülü enkazın arasında, bugünkü Antakya Antiokheia’ya ait ve MÖ 1. yüzyıla tarihlenen sikkeler buldu. Bu sikkelerden yola çıkarak geminin en az iki bin yıl önce battığı sonucuna vardılar.
Araştırmacılar binlerce seramik eseri, farklı boyutlarda tabaklar, kâseler, tepsiler ve amforalardan oluşan 122 farklı kap türüne ayırdı. Amforalar muhtemelen Ege adalarında üretilmişken, tabak ve kâselerin büyük bölümü büyük olasılıkla Hatay’daki liman kenti Rhosos’ta üretilmişti. Rhosos, rhosica vasa olarak bilinen seramikleriyle ünlüydü. Romalı devlet adamı Cicero, MÖ 50’de arkadaşı Atticus’a yazdığı bir mektupta kentten söz etmiş ve buradaki kapları “kaliteli çanak çömlek” olarak nitelendirmişti.
Tabaklar özenle paketlenmiş ve bunların birçoğu günümüze kadar sağlam kalmış. C: Akdeniz Üniversitesi
Roma, Anadolu’yu Cicero’nun bu mektubu yazmasından bir yüzyıldan fazla önce topraklarına katmaya başlamıştı. Yarımada, Roma’nın doğudaki ilk fetihleri arasındaydı. Roma’nın genişlemesi bu çanak çömlek üreten liman kentinin çok ötesine kadar sürdü ve sonunda Karadeniz’in çevresine ulaştı.
Araştırmacılar batan geminin Antiokheia, Yunanistan ve İtalya Yarımadası arasındaki bir ticaret ağında yol aldığını düşünüyor. Journal of Maritime Archaeology dergisinde 2023’te yayımlanan bir makaleye göre gemi muhtemelen Roma’ya giderken bir fırtına sırasında görünmeyen sığlıklara oturarak battı. Öniz ve makalenin ortak yazarı, Düzce Üniversitesi’nden arkeolog Emre Okan, batığın, yükü açıkça tanımlanmış tek bir seramik sınıfından oluşan nadir batıklar arasında yer aldığını yazdı.
Açıklamaya göre Akdeniz Üniversitesi ekibi su altı robotlarının yardımıyla batıktaki kazıları sürdürüyor.
Akdeniz Üniversitesi. 29 Eylül 2026.