Almanya’da Bir Yapıya Ait Olabilecek 10.500 Yıllık Ahşap Kalıntılar

www.arkeofili.com

Almanya’daki Arendsee Gölü’nün dibinde bulunan 10.500 yıllık işlenmiş ahşaplar, tarımdan önce yapılar inşa edilmiş olabileceğini düşündürüyor.

Arendsee’de bulunan, üzerinde kesim ve işleme izleri taşıyan yaklaşık 1,6 metre yüksekliğindeki ahşap direk, Mezolitik bir yapının taşıyıcı bir unsuru olarak kullanılmış olabilir. C: Juraj Lipták, State Office for Heritage Management and Archaeology of Saxony-Anhalt

Arkeologlar, Almanya’nın kuzeyindeki Arendsee Gölü’nün altında yaklaşık 10.500 yıl öncesine ait iyi korunmuş ahşap kalıntılar buldu.

Buluntular, insanların avcılık, balıkçılık ve yabani besin toplayıcılığıyla geçindiği Mezolitik döneme ait. İnsanlar o dönemde henüz tarımı benimsememiş ve Orta Avrupa’da daha sonra görülen büyük, kalıcı yerleşimleri kurmamıştı.

Saksonya-Anhalt Eyaleti Kültürel Miras Yönetimi ve Arkeoloji Dairesi’nden araştırmacılar, birkaç yıldır Arendsee’yi su altında inceliyor. Daha önceki çalışmalarda, Taş Devrine ait balık tuzakları, Orta Çağ’a ait bir yük teknesi ve daha geç döneme ait oyma bir kano ortaya çıkarılmıştı.

Yeni buluntular ise zamanda çok daha geriye uzanıyor. Dalgıçlar, gölün bugünkü yüzeyinin yaklaşık 20 metre altındaki tortulardan işlenmiş ahşap parçaları çıkardı.

Parçaların birçoğu bilinçli insan işçiliğine dair izler taşıyor. Ahşap direklerden biri yaklaşık 1,6 metre yüksekliğinde ve üzerinde kesme izleri bulunuyor. Araştırmacılar ayrıca 1,3 metre uzunluğa kadar varan yarılmış tahtalar da ele geçirdi.

Bu kalıntılar, Mezolitik insanların göl kıyısını nasıl kullandığına dair soruları gündeme getiriyor. Ahşaplar barınaklara ya da keresteden yapılmış başka yapılara ait olabilir. Araştırmacılar, buluntuların özgün işlevini belirlemek için incelemelerini sürdürüyor.

Ahşabın bu kadar iyi korunmuş olması, Arendsee’nin alışılmadık jeolojik konumuyla bağlantılı. Gölün altında bir tuz yatağı bulunuyor ve bu yatak, jeolojik süreçler aracılığıyla göl tabanının yavaş yavaş çökmesine neden oluyor.

Mezolitik döneme ait ahşabın çıkarılması. C: Juraj Lipták, State Office for Heritage Management and Archaeology of Saxony-Anhalt

Bu süreç, eski kıyı şeridinin bazı kısımlarının tortu katmanlarının altında korunmasına yardımcı oldu. Mezolitik nesneler bugün eski kıyıya yakın bir konumda bulunuyor. Burada suya doymuş koşullar ahşabı çürümekten korudu.

Bu döneme ait ahşap, Orta Avrupa’daki arkeolojik alanlarda nadir görülüyor. Mezolitik yaşama dair günümüze ulaşan kanıtların büyük bölümünü çoğu zaman taş aletler ve hayvan kemikleri oluşturuyor.

Yeni malzeme farklı türde bir kanıt sunuyor. İşlenmiş kereste, ahşapla ilgili faaliyetlere işaret ediyor ve eski göl kıyısı boyunca inşa edilmiş mekânların bulunma olasılığını gündeme getiriyor.

Araştırmacılar şimdi alanın ne kadar büyük olduğunu ve ahşap kalıntıların oraya ne zaman yerleştirildiğini belirlemeye çalışıyor. Ekip, 2026 baharındaki ilk keşfin ardından ek örnekler ve tekil buluntular topladı.

İkinci bir araştırma sezonunda, ROV olarak bilinen uzaktan kumandalı bir su altı aracı kullanıldı. Ekip, eski kıyı şeridinin yüksek çözünürlüklü sonar taramalarını oluşturmak için Ilmenau’daki Fraunhofer IOSB-AST ile birlikte çalıştı.

Taramalar eski göl kıyısının biçimini kaydediyor ve araştırmacıların tekil buluntu noktalarını haritalamasına yardımcı oluyor. Bu bilgiler, gelecekteki su altı kazıları için alanların daraltılmasını sağlayacak.

Ahşap kalıntıların yaşı, alanı ilk çiftçilerin Orta Almanya’ya ulaşmasından yaklaşık 3.000 yıl öncesine yerleştiriyor. Çiftçi toplulukları bölgeye MÖ 5.500 civarında geldi ve uzun evler gibi kalıcı yapılar inşa etti.

Arkeologlar, doğal çevrelerin yönetilen peyzajlara erken dönüşümünü çoğu zaman çiftçi topluluklarının gelişiyle ilişkilendiriyor. Arendsee buluntuları, insanların çevrelerini ne kadar daha erken şekillendirdiğine dair soruları gündeme getiriyor.

Araştırmacılar ahşap kalıntıların kulübelere, kalıcı binalara ya da başka bir yapı türüne ait olup olmadığını henüz belirlemedi. Bundan sonraki çalışmalar alanın büyüklüğüne, yaşına ve düzenine odaklanacak.

Keşifler, Bad Dürrenberg Şamanı’nın yaşadığı döneme dair de yeni kanıtlar sunuyor. Bu ünlü Mezolitik mezar aynı geniş döneme ait ve şu anda Halle’deki Devlet Tarihöncesi Müzesi’nde özel bir sergide yer alıyor.

Bu nedenle Arendsee, eski kıyı şeridi kalıntılarının ve işlenmiş ahşabın birlikte günümüze ulaştığı nadir bir arkeolojik ortam sunuyor. Gelecekteki su altı araştırmaları, bu yapıların 10.500 yıl önce göl kıyısında yaşayan insanların yaşamına nasıl uyduğunu gösterecek.

State Office for Heritage Management and Archaeology Saxony-Anhalt. 1 Ekim 2026.