Atina’daki 2.700 Yıl Önce Zincirlenmiş Erkekler Yerli Çıktı
www.arkeofili.com
Atina yakınlarındaki bir toplu mezarda bulunan zincirli erkeklerin analizi, bu kişilerin yabancı değil Atinalı olduğunu ortaya çıkardı.
Phaleron Nekropolü’ndeki toplu mezar. C: Reine-Marie Bérard
Yeni bir çalışmaya göre, Antik Atina yakınlarındaki bir toplu mezarda bulunan zincirlenmiş erkekler, yabancı savaşçılar ya da dışarıdan gelen istilacılar değildi. Aksine, dişlerinden elde edilen kimyasal kanıtlar, bu kişilerin gömüldükleri bölgenin yerlisi olduğunu gösteriyor.
Esplanada olarak bilinen mezar alanı, 2016’da Atina yakınlarındaki kıyıda yer alan Phaleron mezarlığında keşfedildi. Alan, üç sıra hâlinde yatırılmış, birçoğunun bilekleri hâlâ metal bağlarla bağlı 79 yetişkin erkeğin kalıntılarını barındırıyor. Keşiften bu yana arkeologlar ve tarihçiler, bu erkeklerin kim olduğunu ve neden bir arada öldüklerini tartışıyor.
Bilim insanları bu insanları MÖ 7. yüzyılın sonlarına, Atina tarihinin çalkantılı bir dönemine tarihlendirdiler, ancak erkeklerin kim olduklarını veya neden idam edildiklerini bilmiyorlardı.
Kimi araştırmacılar, bu mezarın, erken Atina’daki devlet gücünün yükselişini yansıttığını öne sürdü. Kent, adaleti bireylere bırakmak yerine suçları bir topluluk olarak cezalandırmaya başlamıştı. Kimileri ise ölümlerin, Atina’nın anlaşmazlıkları barışçıl biçimde çözecek güçlü bir sistemden yoksun olduğu bir dönemdeki siyasi kaosa işaret ettiğini öne sürdü.
Zincirlenmiş iskeletler. C: Yunanistan Kültür Bakanlığı
Bu soruyu yanıtlamaya yardımcı olmak için Arizona Eyalet Üniversitesi Biyoarkeoloji Araştırma Merkezi’nden Julianne R. Stamer önderliğindeki bir ekip, diş minesinden stronsiyum izotoplarını analiz etti.
Stronsiyum, çocukluk boyunca yerel besin ve sudan dişlere geçer ve bir kişinin nerede büyüdüğüne bağlı bir kimyasal imza bırakır. Araştırmacılar, bu imzayı bilinen yerel değerlerle karşılaştırarak, birinin erken yıllarını sonradan gömüldüğü yerin yakınında geçirip geçirmediğini anlayabiliyor.
Ekip, Esplanada mezarındaki erkeklerin 66’sından alınan örnekleri, Phaleron’da başka yerlere gömülmüş 97 kişiyle birlikte inceledi. Sonuçlar, toplu mezardaki erkeklerin neredeyse tümünün, yani yaklaşık yüzde 97’sinin yerel kökenli olduğunu gösterdi.
Bu oran, test edilenlerin yaklaşık yüzde 96’sının yine yerel çıktığı daha geniş Phaleron nüfusuyla yakından örtüşüyordu.
Çalışma, bulguların, bu erkeklerin maruz kaldığı şiddetin dışarıdan bir tehditten değil, kendi topluluklarının içinden geldiğini düşündürdüğü sonucuna varıyor.
Stamer’in ekibi, Princeton Üniversitesi’nden klasik filolog Matthew Simonton ile Yunanistan Kültür Bakanlığı’ndan, alandaki kazılara önderlik etmeye yardımcı olan arkeolog Stella Chryssoulaki ile birlikte çalıştı.
Yazarlara göre sonuçlar, Atina’yı çevreleyen bölge olan Attika’nın, Arkaik dönemde, daha geniş Ege dünyasında ticaret ve seyahat artarken bile yalnızca sınırlı bir göç gördüğü fikrini destekliyor.
Greek Reporter. 1 Ağustos 2026.
Makale: Stamer, J. R., Rothwell, J. E., Simonton, M., Chryssoulaki, S., Knudson, K. J., & Buikstra, J. E. (2026). Journal of Archaeological Science: Reports, 74, 105952.