Taşıdığımız Bir Neandertal Geni Bizi Daha Kaslı Yapıyor

Fare hücrelerine yerleştirilen Neandertal geni büyümeyi hızlandırdı. Aynı varyantı taşıyan modern insanlar da daha fazla kas kütlesine sahip.

Bu varyantı taşıyan modern insanlar da daha fazla kas kütlesine sahip. C: Wikimedia Commons

Bir Neandertal genini fare hücrelerine yerleştirmek, farelerin büyümesine yardımcı oldu. Görünüşe göre bu gen modern insanları da daha iri ve daha kaslı yapıyor.

Bilim insanları, laboratuvarda bir grup fare hücresi topladıktan sonra, bunları bir sinyal proteininin Neandertal varyantını üretecek biçimde genetik olarak değiştirdi. Bu varyantın, büyüme hormonuna daha güçlü yanıt verdiğini ve yüzde 40’a varan oranda daha fazla hücre ürettiğini keşfettiler.

Bulgular, Neandertallerin modern insanlardan daha iri yapılı ve daha kaslı olduğu fikrini destekliyor. Bunu zaten iskeletlerinin sağlam yapısına bakarak biliyorduk.

Ama en ilgi çekici olanı, bazı modern insanların da bu Neandertal varyantını taşıması. Bu varyantı taşıyan insanlar, taşımayanlara kıyasla ortalama olarak yaklaşık 270 gram daha fazla kas kütlesine sahip. Ayrıca biraz daha uzun boylu ve biraz daha ağırlar.

Çalışmanın ilk yazarı ve Almanya’daki Leipzig’de bulunan Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Philipp Kanis, “Beni en çok etkileyen şey, birbirinden çok farklı iki tür kanıtın aynı hikayeyi anlatmasıydı” diyor.

“Laboratuvarda büyütülen hücreler daha güçlü yanıt verdi; bir milyondan fazla insandan gelen veriler ise aynı etkinin bedendeki izlerini gösterdi. Laboratuvar ve nüfus kanıtlarının bu kadar açık biçimde örtüştüğünü görmek nadirdir.”

Tarihöncesi kas

Neandertal genetiği, yaklaşık 47.000 yıl önce bizimle onlar arasındaki yoğun melezleşme sayesinde modern insan nüfuslarına ulaştı. Bu melezleşme, Homo sapiens’in Afrika’nın ötesine yayılmasından sonra Avrasya’nın bazı bölgelerinde gerçekleşti. Bu da Neandertal genetik varyantlarının modern Afrika nüfuslarında genellikle bulunmadığı anlamına geliyor.

Bu çalışmanın ilgilendiği, bir tür sinyal alıcısı olarak işlev gören bir proteini kodlayan söz konusu gen varyantı, özellikle Güney ve Doğu Asya’da yaygın. Buralarda bazı nüfusların yüzde 24’ü bu varyantı taşıyor. Avrupa kökenli insanlarda da bulunuyor ama nüfusun yalnızca yaklaşık yüzde 0,5’inde.

Neandertaller genellikle Avrupa’yla ilişkilendirildiği için, modern Avrupalıların en “Neandertalimsi” insanlar olmasını bekleyebilirsiniz. Ancak durum aslında böyle değil. En yüksek Neandertal geni oranına Güneydoğu Asyalıların sahip olduğu biliniyor. Bunun nedeni, büyük olasılıkla Afrika’dan çıkan sonraki göç dalgalarının, yaklaşık 10.000 yıl önce Avrupa’daki Neandertal soyunu seyreltmesi.

Yine de bu belirli gen alışılmadık biçimde yaygın görünüyor. Kanis, “Burada yalnızca tahmin yürütebiliriz ama bu, kurucu etkisi (founder effect) dediğimiz bir şeyden kaynaklanıyor olabilir. Bu etkide eski nüfuslar bir darboğazdan geçiyor ve belirli varyantlar yalnızca şans eseri daha sık hale geliyor” diyor.

İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nden kıdemli yazar Hugo Zeberg, “Neandertallerden miras alınan tek bir genetik değişimin, bugün hâlâ insan bedeni üzerinde bir etkisi olabilmesi büyüleyici” diyor.

“Ama bu, büyüme ve beden biçimi üzerindeki pek çok genetik etkiden yalnızca biri. Neandertal beden tipini tek başına açıklayamaz ve bir kişinin genel görünümünü kesinlikle belirlemez.”

Beyin ve kas gücü

Neandertallerin iri yapısı, biyolojilerinin pek çok başka özelliğinde de görülebiliyor. Örneğin iskeletleri, patlayıcı bir güç kullanmalarını sağlayan “çan biçimli” bir göğüs kafesine sahip olduklarını düşündürüyor. Bu da mağara aslanlarını, mağara ayılarını ve Pleistosen’in diğer canavarlarını avlamak için ideal bir yapıydı.

Kanıtların çoğu, Neandertallerin modern insanlardan hatırı sayılır biçimde daha güçlü ve daha sağlam olduğunu gösteriyor. Ayrıca bilişsel açıdan da en az bizim kadar yetenekli olabilirler. Ek olarak kesinlikle bir zamanlar betimlendikleri gibi ağır ve hantal mağara adamları değillerdi.

Yine de, şu ya da bu nedenle, egemen hominin olmaya yükselen taraf, en azından şimdilik, modern Homo sapiens oldu.

IFL Science. 6 Ağustos 2026.

Makale: Kanis P, Berreiter M, Sieme D. 2026.